Το μυαλό στη θέση του
Ελληνική μεταγραφή

Το ελληνικό κείμενο ακολουθεί την ομιλία της πρωτότυπης ηχογράφησης. Τυχόν μουσική, ψαλμωδία ή δυσδιάκριτα σημεία διακρίνονται από την ομιλία. Η πλήρης ελληνική ηχογράφηση διατηρείται.

Ευχαριστείς, αγαπητέ μου φίλε και αγαπητοί μου φίλοι, το Θεό. Να ευχαριστείς το Θεό που ζεις και είσαι στα καλά σου και μπορείς τώρα και με ακούς, όχι εμένα μόνο, γενικά, που μπορείς και ακούς να ευχαριστείς το Θεό. Σας χαιρετώ, αγαπητοί μου φίλοι, άλλη μια φορά μαζί στα αθέατα περάσματα με τον Βασίλη Χατζηνικολάου, που μας κρατά συντροφιά με την όμορφη μουσική του και επεξεργάζεται τον ήχο της εκπομπής, και με όλους εσάς να κάνουμε αυτή τη μεγάλη παρέα σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης, σε όλο τον κόσμο.

Ευχαριστώ πάρα πολύ για τα μηνύματα. Δεν τα λέω, δεν τα αναφέρω, διότι θα πρέπει διαρκώς να λέω λόγια έτσι τόσο καλά που λέτε, και σας ευχαριστώ πάρα πολύ. Αυτά που λες να κάνεις προσευχή να ισχύουν. Αυτά που λες να κάνεις προσευχή κάποτε και εγώ να τα πλησιάζω. Βλέπω ότι η καρδιά σου βάζει ψηλά τους ιερείς και φαντάζεται πολλά πράγματα που μπορεί να μην ισχύουν στην πραγματικότητα, αλλά έτσι θα ήθελες και εσύ να είναι, και εγώ θα ήθελα να είμαι όπως με φαντάζεσαι, και μακάρι κάποτε να γίνουμε έτσι όλοι. Ευχαριστώ, λοιπόν, πάρα πολύ για την αγάπη σου.

Για όσα γράφεις, και μπορώ να κάνω μια προσευχή στο Θεό, και ελπίζω ο Θεός να μας ακούσει, και ελπίζω ο Θεός, και πιστεύω ότι ο Θεός, άμα δει τη δική σου την καλή προαίρεση, θα σε ακούσει και θα λύσει τα προβλήματα που έχεις. Όχι για να μην έχεις καινούργια· θα έρθουν άλλα. Απλώς αλλάζουμε προβλήματα: λύνεται το ένα, εμφανίζεται το άλλο. Αλλά εσύ, εν τω μεταξύ, θα έχεις δύναμη.

Θα έχεις αποκτήσει τη σοφία των Αγίων. Έχεις μάθει να επιπλέεις πάνω από τα κύματα και τις τρικυμίες. Και θα μάθεις στο τέλος ότι αυτό είναι η ζωή. Δεν υπάρχει ζωή ακύμαντη, δεν υπάρχει θάλασσα χωρίς κύμα. Δεν υπάρχει άνθρωπος ο οποίος δεν θα περάσει στον κόσμο αυτό περιπέτειες, δοκιμασίες, θλίψεις, στεναχώριες, αναπάντεχα προβλήματα. Αυτά άλλωστε δεν είναι που μας συνδέουν;

Αυτό άλλωστε, δεν αφήνεις τις δουλειές σου, τρέχεις, παίρνεις τηλέφωνο τη φίλη σου, το γείτονά σου, να του πεις να ακούσει αυτή την εκπομπή και άλλες εκπομπές; Γιατί ξέρεις ότι θα πούμε κάτι το οποίο είναι βγαλμένο μέσα από τη δική σου τη ζωή. Δικά σου είναι αυτά που λέμε. Από το δικό σου τον πόνο. Και αν σου αρέσουν, είναι ακριβώς επειδή είναι το κρασί από τα δικά σου τα σταφύλια που πατήθηκαν, που πόνεσες, που μάτωσες, και τώρα λέμε δύο λόγια και λες: «Είναι που τα ξέρει, πώς τα λέει;» Μα τα ξέρω επειδή εσύ μου τα λες, εσύ τα γράφεις, με ανθρώπους συζητώ και λίγο και τη δική μου την καρδιά την κοιτώ, που κι αυτή περίπου τα ίδια περνά σαν και εσένα, και γι' αυτό μοιάζουν όλα τα προβλήματα, γι' αυτό μοιάζουμε όλοι. Δεν σε ξέρω, αλλά δεν έχει σημασία κι αν σε ξέρω, και το πιστεύω αυτό, ότι υπάρχουν φορές που κι ένας άνθρωπος χωρίς να πηγαίνει στην εκκλησία, χωρίς να έχει πολλή σχέση με το Θεό, έτσι όπως εμείς, εκκλησιαστική, πολύ συνειδητή σχέση, μπορεί να ακούσει αυτά τα λόγια. Γιατί όταν μιλάμε για τέτοια θέματα, αληθινά θέματα, υπαρξιακά της ζωής μας, βγαλμένα μέσα από το σπίτι μας, από τη δουλειά μας, από την ψυχή μας, από την καρδιά μας, ε, όλους τους ίδιους χτύπους κάνει η καρδιά, και η δική μου και η δική σου.

Όταν εσύ αναστενάζεις, αναστενάζω κι εγώ, ίδια βάσανα περίπου περνάμε. Γι' αυτό και καταλαβαινόμαστε. Υπάρχει αυτή η αλληλοκατανόηση και η αλληλοστήριξη και συνεχίζουμε τον αγώνα. Ξεκίνησα όμως αυτή την εκπομπή σήμερα λέγοντάς σου να δοξάζεις το Θεό που μπορείς και ακούς και είσαι στα καλά σου και έχεις ψυχική ισορροπία και υγεία. Δεν είναι μικρό πράγμα αυτό, να είσαι υγιής ψυχικά. Να είσαι στα καλά σου, να καταλαβαίνεις, να είσαι άνθρωπος νορμάλ, ήρεμος, ισορροπημένος, αρμονικός με τον εαυτό σου. Φυσικά, όλοι έχουμε, κάτι έχουμε. Δεν υπάρχει άνθρωπος ο οποίος είναι, νομίζω, απολύτως υγιής και ψυχικά, απολύτως. Όλοι κάτι έχουμε: εμμονές, φοβίες, παραξενιές. Σας ευχαριστώ.

Εεεε...

Δεΐ συνείδηση, κολλάμε κάπου, τελειομανίες, όλοι κάτι έχουμε, αλλά τουλάχιστον ο μέσος όρος της ψυχικής μας κατάστασης να είναι τέτοιος που να μπορούμε να ζήσουμε ευτυχισμένα και αρμονικά και όμορφα με τους διπλανούς μας.

Δοξάζεις το Θεό. Μου είχε πει κάποιος ότι βρίσκεις τίποτα καλό να ευχαριστήσεις το Θεό; Του λέω, να ευχαριστούμε το Θεό που μπορούμε και συνεννοούμαστε και επικοινωνούμε και τα μυαλά μας δουλεύουν και δεν έχουμε πάθει, δεν έχει πάθει το μυαλό μας. Δεν είναι μικρό πράγμα αυτό. Είναι τόσο λεπτή αυτή η ισορροπία.

Ότι σήμερα αυτό που θα πω δεν θα σε απασχολήσει έντονα πάρα πολύ, γιατί δεν το καταλαβαίνεις ότι είναι μεγάλο δώρο αυτή η ισορροπία. Επειδή είσαι καλά, δεν το καταλαβαίνεις τι θα πει να μην είσαι καλά. Μόνο αν έχεις, ναι, εσείς δύο-τρεις άνθρωποι εδώ και άλλοι δύο-τρεις παρακεί, αλλά υπάρχουν στον κόσμο αρκετοί που έχουν ζήσει σε συγγενικά τους πρόσωπα, σε φιλικά τους πρόσωπα πολύ αγαπημένα.

Ανισορροπία και του έντονου ψυχικού προβλήματος, που ξαφνικά εμφανίζεται κάτι που ο άνθρωπος δεν μπορεί να σκεφτεί σωστά. Κάτι παθαίνει το μυαλό του, σαν να τρελαίνεται, σαν να χαζεύει, σαν να μην μπορεί να επικοινωνήσει. Ο Θεός να μας προστατεύει όλους. Και θα πούμε μερικές σκέψεις για το πώς μπορεί να μας προστατεύει ώστε αυτό να μην το χάσουμε, το μεγάλο δώρο του Θεού. Θυμάμαι κάποτε που πήγαινα μικρό στο κατηχητικό και παρακολουθούσα κατηχητικό. Ήταν ένα κατηχητικό σε μια λέσχη χριστιανική και καθόταν ένας παππούς έξω στο θάλαμο εκεί πέρα, στην αναμονή, στο σαλονάκι, και φύλαγε, άνοιγε, ξεκλείδωνε και κλείδωνε το χώρο. Οπότε κοίταζε μια εικόνα του Χριστού συνέχεια ψηλά και την κοίταζε. Εγώ τότε βγήκα μια φορά έξω μετά το μάθημα και του λέω: «Εσείς, του λέω, εδώ τι κάνετε που κάθεστε;» Μου λέει: «Κάθομαι, λέει, και κάνω προσευχή στο Θεό». «Μα, λέω, είστε μεγάλος». «Ε, μου λέει, και;» «Μα εσείς, λέω, τι πειρασμούς έχετε και τι παρακαλάτε το Θεό αφού δεν έχετε πειρασμούς;» «Μα, λέει, δεν κάνουμε μόνο προσευχή για τους πειρασμούς».

Του λέω: «Εσείς τι του ζητάτε;» Μου λέει: «Του ζητάω να μην το χάσω». Και μου δείχνει με τα δάχτυλά του το μυαλό του. «Τον παρακαλάω να μην το χάσω». «Γιατί, του λέω, τι προσευχή είναι αυτή;» «Άκου πού σου λέω, μου λέει. Γιατί όσο περνάνε τα χρόνια δεν ξέρουμε το μυαλό μας πώς θα είναι. Τον παρακαλάω». Και μου έκανε πολύ εντύπωση. Πρώτη φορά άκουσα τέτοια προσευχή να υπάρχει διαύγεια στο μυαλό, να υπάρχει ψυχική κατάσταση υγείας, ζωντάνια, να καταλαβαίνεις τι γίνεται, να θυμάσαι, να μην ξεχνάς, να μην μπερδεύεσαι, να μην έχεις σύγχυση, να μην έχεις κολλήματα στο μυαλό, να μην κολλάει το μυαλό σου κάπου, σου μπαίνει μια τρελή ιδέα και από αυτό βασανίζεσαι. Και μου έκανε εντύπωση αυτός ο παππούς ότι ζητούσε κάτι τέτοιο στην προσευχή του και μου το είπε. Και το θυμήθηκα μετά από πολλά χρόνια.

Συνέβησαν στη ζωή διάφορα περιστατικά που άτομα έτσι γνωστά, φιλικά, από εδώ και από εκεί, σε πολλά μέρη του κόσμου, δεν μιλάμε για κάποιο συγκεκριμένο τόπο, δεν έχω δηλαδή στο νου μου κάποιο συγκεκριμένο τώρα πρόσωπο για το οποίο θα συζητήσω, υπάρχουν αρκετά τέτοια άτομα και το καταλαβαίνεις που παθαίνει το μυαλό τους.

Να πω, είναι και μερικά θέματα βέβαια κληρονομικά, τα οποία είναι πολύ καλό να τα προσέχει κανείς, να τα ξέρει, να τα σκέφτεται, να τα συζητάει και πριν ξεκινήσει να κάνει την οικογένειά του, να κάνει πολύ συνετές και σωστές και σοβαρές κινήσεις στα θέματα αυτά. Δηλαδή αν ξέρεις ότι σε βασανίζει κάποια τέτοια βεβαρημένη κληρονομική κατάσταση, η οποία πάλι θα συνεχίσει να είναι κληρονομική και στα δικά σου παιδιά, καλό είναι να προσέχεις.

Μου κάνει εντύπωση μια κοπέλα πριν από χρόνια σε μια περιοχή στη Στερεά Ελλάδα που είχε γνωρίσει κάποιον που κι αυτός ήταν από τη Θεσσαλονίκη και μου λέει: «Δεν έχει σημασία, πάτερ, που περνάει αυτή τη δοκιμασία. Εγώ νιώθω πολύ δυνατή να σηκώσω αυτόν τον πόνο και τη δοκιμασία του».

«Αγαπώ και θα τον παντρευτώ κι ας είναι έτσι όπως είναι. Το κατάλαβα, το δέχτηκα». Διότι κι αυτοί οι άνθρωποι που περνούν κάποια ψυχική δοκιμασία πώς θα περάσουν τη ζωή τους; Θέλουν κι αυτοί μια συντροφιά. Κάποιοι αντέχουν να το κάνουν. Αλλά οφείλεις να το πεις, οφείλεις να το πεις. Και αν ο άλλος δεν αντέχει να σηκώσει αυτό το βάρος, να μην προχωρήσει. Είναι πολύ σοβαρό θέμα το ξεκίνημα της ζωής σου, γιατί αυτό μετά θα βγει στα παιδιά σου, γιατί μετά αυτό δημιουργεί γονείς οι οποίοι ξεσπούν στα παιδιά τους, στους γείτονές τους, στον άντρα τους ή στη γυναίκα τους ανάλογα, χωρίς να τους φταίνε πραγματικά αυτοί. Υπάρχει κάτι άλλο σαν υπόβαθρο στη ζωή, κάτι άλλο προσωπικό που χρειάζεται θεραπεία, νοσηλεία, στήριξη, συζήτηση, φάρμακα, αγωγή φαρμακευτική.

Δεν το λες αυτό, δεν το καταλαβαίνεις και μετά νομίζεις ότι σου φταίει ο γείτονάς σου, ο ξαδερφός σου, ο αδερφός σου, η γυναίκα σου, ο άντρας σου, τα παιδιά σου. Ενώ δεν φταίνε αυτά και το λένε πολλά παιδιά. Το βλέπουν παιδιά στους γονείς τους. Όλα αυτά τα χρόνια που έχουμε επικοινωνία με τους ανθρώπους, και τους νεότερους και τους μεγαλύτερους, τα νέα παιδιά που είναι έτσι πολύ ειλικρινή το λένε αυτό. Λέει: «Δεν πάει καλά, λέει, ο πατέρας μου. Είναι στα καλά του; Είναι τρελός; Είναι σοβαρός; Αυτά που λέει στέκουνε; Δεν στέκουνε, λέει, αυτά που μου λέει». Εκεί τι να πεις, τι να πεις στο παιδί; Ότι φταίει πάντα το παιδί, ότι και εδώ έκανες λάθος; Φυσικά φταίει ο τρόπος ίσως που το παιδί αντιμετωπίζει τους γονείς του μετά. Δεν μπορείς να τους βρίζεις. Αλλά και εσύ ο μεγάλος δεν μπορείς να ξεσπάς στο παιδί, ενώ ξέρεις ότι κάτι άλλο σου φταίει, ενώ χρειάζεται κάποια άλλη βοήθεια.

Ενός ανθρώπου ειδικού και βοήθεια πάνω απ' όλα του πρώτου ειδικού, ο οποίος είναι ειδικός για όλες τις παθήσεις ψυχών και σωμάτων, του Χριστού. Αλλά ο ίδιος ο Χριστός θα σε στείλει στους ιερείς. Ο ίδιος ο Χριστός θα σε στείλει στους γιατρούς. Ο ίδιος ο Χριστός θα σου πει: «Παιδί μου, όπως όταν έχεις πονοκέφαλο πας στο φαρμακείο, όπως όταν πεινάει το σώμα σου πηγαίνεις στο ψυγείο, έτσι και τώρα που έχεις μια σοβαρή πάθηση, που χρειάζεσαι βοήθεια, θα πρέπει να καταφύγεις σε κάποιον άνθρωπο ειδικό να σε βοηθήσει, να σε στηρίξει». Θέλει μεγάλη προσοχή η επιλογή συντρόφου, συζύγου, ειδικά στο κομμάτι αυτό.

Όλα τα άλλα ο άλλος μπορεί να μην τα έχει. Δηλαδή φοβερή μόρφωση, πολλά λεφτά, περιουσία, κτήματα, καταθέσεις, αυτοκίνητα κλπ.

Μακάρι να τα έχει, αλλά αν έχει ψυχική ισορροπία, αν έχει σωστή ψυχή, στρωτή ψυχή, συνεννόηση, κατανόηση, λογική, να έχει τα λογικά του. Μα θα πεις τώρα, τι, παράλογοι είμαστε; Μα δεν μιλάω για σένα μόνο, μιλάω και για μένα. Όλοι έχουμε αυτό που λέμε, όλοι έχουμε φάει, που λένε, το τούβλο μας στο κεφάλι. Κάτι έχουμε όλοι, όλοι κάτι έχουμε.

Άλλος κάτι πιο πολύ, άλλος πιο λίγο. Το ζήτημα είναι αν μπορούμε να το κυβερνάμε αυτό, να το διαχειριζόμαστε σωστά έτσι που να μπορεί να κυλάει η ζωή και να συνεχίσουμε να ζούμε. Αν δεν μπορούμε, τι θα γίνει; Και μερικοί δεν ζητούν και βοήθεια. Δεν έχουν αυτή την ταπείνωση να καταφύγουν στον ειδικό. Δεν μπορώ να... Δηλαδή έρχεσαι με θέματα, ας πούμε, υγείας, εγκυμοσύνης, έτσι, θέματα εγκυμοσύνης, θέματα.

Θέματα... Εμ... Σοβαρά, ας πούμε, στο στομάχι σου, στα πόδια σου, στο κεφάλι σου, τα αυτιά σου, τα δόντια σου, και μου λες ας πούμε να σε σταυρώσω, μου λες να σε ευλογήσω. Ωραία, θα το κάνω και το κάνουμε και προσευχόμαστε. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν θα πας και στον ειδικό να σου πει τη γνώμη του, να σου δώσει τη θεραπεία του για όλα τα θέματα, και τα σωματικά και τα ψυχικά, με την έννοια ψυχικά όταν λέω τα νευρολογικά.

Χρειάζονται βοήθεια αυτοί οι άνθρωποι, αφού βλέπεις ότι δεν βοηθιέται από την προσευχή μόνο. Δεν βοηθιέται από τη μελέτη των πνευματικών βιβλίων και της Αγίας Γραφής μόνο. Δηλαδή όταν έχεις πίεση, υπέρταση, υπόταση, όταν έχεις θυρεοειδή, όταν έχεις χοληστερίνη, όταν έχεις όλες αυτές τις ασθένειες, τι κάνεις; Έρχεσαι να σου διαβάσουν ευχές;

Θα πάρεις το χάπι σου. Όταν έχεις ζάχαρο, γιατί έχεις το ζάχαρο, δεν αρκεί να σου διαβάζω ευχές, προσευχές, ο κάθε ιερέας, και να πιστεύεις μόνο στο Θεό. Γιατί πας στους γιατρούς εκεί; Όταν πονάει το δόντι σου και δεν μπορείς να κοιμηθείς το βράδυ με τίποτα, γιατί πας στον οδοντίατρο; Να κάνεις προσευχή. Έτσι και σε μερικά θέματα του νευρικού συστήματος του ανθρώπου. Δεν μιλάμε για έναν άνθρωπο ο οποίος, πώς να πω, λέει ψέματα ή ζηλεύει, που θέλει πραγματικά συζήτηση, θέλει εξήγηση, θέλει να καταλάβει, να έχει μια αυτογνωσία, να ταπεινωθεί, να εξομολογηθεί. Ναι, αυτό το θέμα λύνεται με πνευματική καθοδήγηση. Αλλά δεν λύνονται όλα τα θέματα μόνο με πνευματική καθοδήγηση. Όπως και ο οδοντίατρος θα σε παρηγορήσει να μην είσαι πανικόβλητος όταν σε πιάνει το δόντι σου, αλλά δεν αρκεί να είσαι ήρεμος. Θέλει και βοήθεια, θέλει και φάρμακο, θέλει και επέμβαση, θέλει και τα μηχανήματα που θα σου βάλει να σου κάνει τα δόντια. Έτσι είναι όλα.

Υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι πιστεύουν διαφορετικά, εντάξει, το σέβομαι, που νομίζουν ότι αυτό που λέω, ότι η Θεία Χάρις, η τα ασθενή θεραπεύουσα και τα ελλείποντα αναπληρούσα, αυτή κάνει τα πάντα, η Χάρις του Θεού. Ναι, αλλά δεν το βλέπω αυτό να γίνεται, ξέρεις πού; Όχι σε μακρινά άτομα, σε αυτούς τους ίδιους που το λένε. Έχω τύχει περιστατικά ανθρώπων οι οποίοι έλεγαν μεγάλα λόγια τέτοια, ότι ο Θεός φτάνει για όλα, δεν χρειαζόμαστε τίποτα άλλο, όλα τα χαρίζει ο Θεός, όλα τα κάνει ο Θεός. Ναι, λες κι εγώ είπα να πάνε κάπου που δεν είναι ο Θεός. Δεν το λέω εγώ να πάνε, θέλω να πω, πολλοί άνθρωποι, πήγαινε εκεί κάπου αλλού. Και όταν ήρθε η ώρα, σε αυτά τα ίδια τα άτομα που διατείνονταν και πίστευαν ότι δεν χρειάζεται τίποτα άλλο παρά μόνο προσευχή, εξομολόγηση, θεία κοινωνία κλπ., τα ίδια αυτά τα άτομα, όταν συγγενικά τους πρόσωπα,

γονείς, παιδιά, σύζυγοι, πολύ στενοί συγγενείς, πάθαιναν κάτι πολύ πολύ σοβαρό, πρώτον αδυνατούσαν οι ίδιοι να κάνουν το θαύμα που έλεγαν ότι θα κάνουν και ότι τα πάντα γίνονται τόσο εύκολα, και μετά πρώτοι έτρεχαν στους γιατρούς και ζητούσαν βοήθεια. Και είναι μια ταπείνωση αυτό στο ήθος μας.

Ο θεολογικός μας λόγος πολλές φορές είναι πολύ εντυπωσιακός, λέμε λόγια πάρα πολύ δυνατά, σημαντικά, πνευματικά, αλλά ο θεολογικός λόγος των Πατέρων συνοδευόταν και από μια πρακτική. Οι ίδιοι έλεγαν και έκαναν. Όταν, ας πούμε, λέμε οι Άγιοι Ανάργυροι ήταν γιατροί, ιερείς, πνευματικοί άνθρωποι, Άγιοι, και έλεγαν και έκαναν, μπορούσαν και έκαναν θαύματα και ήταν Ανάργυροι και ήταν θεραπευτές.

Ανάργυροι και Θαυματουργοί, επισκέψασθε τας ασθενείας ημών, δωρεάν ελάβετε, δωρεάν δότε ημίν. Τα τροπάρια αυτά δεν τα βγάλαμε έτσι σαν σχήμα λόγου, συμβολικά κλπ., κλπ. Ακουμπούσαν το χέρι στον ασθενή και τον έκαναν καλά. Ωραία. Ομολογώ ότι εγώ δεν μπορώ να το κάνω αυτό. Δεν έχω αυτό το δώρο από το Θεό. Το έχεις εσύ να το κάνεις και να προσευχηθείς για όλους εμάς και να θεραπεύεις και όσους μπορείς από εμάς.

Αυτοί οι άνθρωποι λοιπόν, οι Ανάργυροι, οι Άγιοι, οι Θαυματουργοί, που υπάρχουν και σήμερα, θα υπάρχουν και τέτοιοι άνθρωποι που μπορούν να θεραπεύσουν. Πόσοι είναι όμως αυτοί οι άνθρωποι; Ο πλανήτης έχει πόσα; Έξι δισεκατομμύρια ανθρώπους; Έξι δισεκατομμύρια ανθρώπους. Αυτοί οι υπόλοιποι τι θα κάνουν, αν δίπλα τους δεν υπάρχουν τέτοιοι θαυματουργοί θεραπευτές ψυχών και σωμάτων και να μπορούν να θεραπεύουν τις ψυχικές παθήσεις; Και εγώ διαβάζω στο Συναξαριστή κάτι πολύ ωραία περιστατικά με Αγίους, οι οποίοι, λέει, θεράπευαν ψυχικές και σωματικές ασθένειες. Δηλαδή είχες κατάθλιψη και στην έπαιρναν με την προσευχή τους, με το άγγιγμά τους, σου έδιναν ένα δικό τους αντικείμενο ευλογημένο από το χέρι τους και μετά γινόσουν καλά. Ναι, αλλά, αλλά αυτό ίσχυε τότε. Τώρα...

Τι κάνουμε; Υπάρχει αυτή η δυνατότητα; Δηλαδή με καλείς να σου κάνω ένα ευχέλαιο, εντάξει, και έχεις μια σοβαρή ψυχική πάθηση ή και σωματική πάθηση. Αλλά σήμερα κυρίως εστιάζω και στην ψυχική ισορροπία, πόσο σοβαρό είναι αυτό το θέμα.

Ε... Και βλέπεις ότι και μετά το ευχέλαιο και με τη μικρή πίστη που είχες και τη μεγάλη και ό,τι έχει ο καθένας, συνεχίζει το πρόβλημα να σε πιάνει. Ο απίστευτος πανικός, η φοβερή αϋπνία, η ανησυχία, οι εφιάλτες, τα βουητά στα αυτιά, το τρέμουλο, η ζάλη, η αστάθεια. Όλα αυτά ανακατεμένα ψυχικά και σωματικά προβλήματα. Τι θα πούμε; Θα κάνουμε κι άλλο ευχέλαιο να σιγουρευτούμε; Φέρτε κι άλλο ευχέλαιο, κι άλλο ευχέλαιο. Γιατί; Για να μην ταπεινωθούμε να πούμε ότι έχουμε ανάγκη και από τον γιατρό;

Ανάγκη και από τον άνθρωπο ο οποίος από το Θεό είναι σταλμένος, δεν τον έχει στείλει κάποια αντίθεη δύναμη. Ο Θεός ευλογεί τους γιατρούς να μας θεραπεύσουν. Αυτός δεν κινεί τα χέρια των γιατρών; Αυτός δεν κινεί το νου των γιατρών; Δεν μιλάω για ειδικές σχολές ιατρικές που έχουν σκοπό ή αρνούνται τον Θεό ή θέλουν να πολεμήσουν τον Χριστό κλπ. Νομίζω ότι η ισορροπημένη, η κλασική ιατρική, παραδεδομένη, και οι θεραπείες που σέβονται τον άνθρωπο είναι ουδέτερες από τέτοιες καταστάσεις. Δεν παρεμβαίνουν δηλαδή στην πνευματική σου ζωή, αλλά θεραπεύουν την υγεία σου. Το λέω αυτό γιατί πολλές φορές μας πιάνει ένα τέτοιο πείσμα και μια εμμονή και λέμε δεν χρειαζόμαστε τίποτα άλλο, ξέρω εγώ, θα βρω εγώ τη λύση, και στο τέλος δεν βοηθιέσαι. Nobody knows all the trouble I've seen.

Lots of troubles floating around these days, seems like everybody's sick, sick, sick, and I'm right in there with them, yes, well there's one thing that's for sure, it ain't no use crying, just get in there and pitch, sometimes you need help, that's when you kinda look up, you know, that's uh...

Me, oh yes, my love!

Και λέμε μεγάλα λόγια, αυτό έλεγα στην αρχή. Ο θεολογικός μας λόγος σε συνέδρια και σε ομιλίες είναι πανέμορφος. Ότι η άκτιστη χάρη του Θεού θεραπεύει τα πάντα και ανορθώνει τον άνθρωπο, τον πεσμένο, στο αρχαίο και πρωτόκτιστο κάλλος και γινόμαστε όπως ήταν ο πρώτος Αδάμ και ο δεύτερος Αδάμ, που είναι ο Χριστός, και όλα αυτά. Αλλά στην πράξη αυτό ισχύει;

Everybody's always singin' the blues about his own troubles. The thing to do is to get with the big boss. That's right. Look up sometimes.

[Μη ομιλητικό τμήμα της ηχογράφησης.]

Nobody knows the trouble I've seen, and I ain't gonna bug nobody about it either. I know where I can get help when I need it. Νομίζω και αυτό, κάθε φορά, κάθε φορά. Ίσως πρέπει να προσπαθείτε!

Ένας νέος και μου λέει, γνώρισε μια κοπέλα, λέει, η οποία ήταν στην τάδε εκκλησία και πήγαινε και έκανε την... Πλησίασα, τη γνώρισα, αλλά είχε πάρα πολλά, λέει, δεν μπορούσα να συνεννοηθώ. Το μυαλό της ήτανε, κολλούσε, δεν μπορούσαμε να τα βρούμε, δεν είχε στρωτή συμπεριφορά, δεν είχε νορμάλ χαρακτήρα. Αυτό δεν θέλει βοήθεια, δεν θέλει συζήτηση; Βεβαίως με το πνευματικό, βεβαίως με την καθοδήγηση της Εκκλησίας, ναι, αλλά όταν βλέπεις ότι αυτό δεν αντιμετωπίζεται έτσι μόνο, τότε έχεις ανάγκη και κάτι περισσότερο για να βοηθηθούμε.

Αλλά για να μην φτάσουμε σε αυτό το σημείο, όσοι είμαστε, υποτίθεται ότι έχουμε μια κάποια σχετική πνευματική και ψυχική ισορροπία, μπορούμε να κρατήσουμε την κατάσταση αυτή με την ευγνωμοσύνη μας στο Θεό. Να ευγνωμονούμε το Θεό. Να ευχαριστούμε για αυτό που έχουμε. Όταν ευχαριστείς, ελκύεις πιο πολύ το έλεος του Θεού και την αγάπη Του και συνεχίζει να σου δίνει τα δώρα Του. Να ευχαριστείς τον Θεό.

Εκτιμάς αυτό που έχεις, να έχεις ταπείνωση, γιατί συνήθως εγωιστές άνθρωποι, κάπου δηλαδή έχει μπει και ένας εγωισμός για να μπλέξει κανείς στα μυαλά του. Όλοι οι άνθρωποι που είπαν παράξενα πράγματα, που έφτασαν σε σημείο να τρελαίνονται, να μπερδεύονται, να λένε παράλογα λόγια, να παραλογίζονται στη συμπεριφορά τους, δεν έχουν ταπείνωση. Δεν δέχονται τη ζωή δηλαδή απλά όπως τη δίνει ο Θεός, αλλά θέλουν αυτοί δικά τους, όπως τα θέλουν αυτοί να τα κάνουν τα πράγματα. Επεμβαίνουν στους άλλους. Δεν αναγνωρίζουν την αξία του άλλου δίπλα τους, θέλουν να τον αλλάξουν με το ζόρι. Δηλαδή μια μάνα που το παιδί της θέλει να γίνει μαθηματικός και αυτή θέλει οπωσδήποτε να γίνει δικηγόρος και επιμένει και νευριάζει και τσακώνεται και συγχύζεται, μπορεί στο τέλος να πάθει νευρικό κλονισμό από την επιμονή της. Και θα νομίζεις μετά ότι το έκανε για καλό σκοπό. Ναι, αλλά αυτό το πείσμα κρύβει έναν εγωισμό.

Πολύ σπάνια να δεις άνθρωπο ταπεινό, απλό, που δεν έχει μεγάλη ιδέα για τον εαυτό του ότι είναι το κάτι άλλο, ή και αν νιώσει ότι είναι το κάτι άλλο προσπαθεί αμέσως να νιώσει και την ενότητα με τους άλλους. Δηλαδή είμαι έξυπνος, αλλά δεν είμαι μόνος μου, είμαι έξυπνος μέσα σε μια παρέα, οι άλλοι με βοηθούν και είμαι έξυπνος. Ανήκω κάπου, δεν φύτρωσα σαν μανιτάρι, ό,τι έχω το χρωστάω και στους άλλους. Οπότε την εξυπνάδα του αυτομάτως την εντάσσει σε μια ομάδα, σε μια παρέα, σε μια οικογένεια, σε μια κοινότητα. Οπότε αυτό τον προσγειώνει και είναι έξυπνος αλλά ταπεινός, έξυπνος αλλά ενωμένος με τους υπόλοιπους. Δεν παίρνει το μυαλό του αέρα. Δεν αρχίζει να τρέχει μόνος του και να νομίζει ότι κάτι είναι, ένα ατίθασο άλογο που φαντάζεται ότι είναι σπουδαίο και σημαντικό. Είναι μαζί με άλλους και αισθάνεται ότι είναι καρπός

όλης αυτής της κοινότητας, όλης αυτής της οικογένειας. Δηλαδή τώρα μου λες, μπράβο πάτερ, λες κάτι και μου αρέσει. Μα δεν είναι δικό μου. Αρχίζω και βάζω το μυαλό μου και το προσγειώνω και του λέω, κοίταξε, έχεις διαβάσει πράγματα. Τι δικό σου είπες; Ακόμα και αυτό που λες, τώρα σου το είπαν κάποιοι άνθρωποι, συζητήσανε, σου είπαν τα προβλήματά τους. Δεν είναι δικά σου αυτά που λες. Είχες διαβάσει, σπούδασες, είχες δασκάλους, δασκάλες, στα πανεπιστήμια. Και το μυαλό που σκέφτεται δεν το κάνεις εσύ και σκέφτεται. Ο Θεός σε φωτίζει και σκέφτεσαι. Θα μπορούσε κάτι να... μια μικρή βλάβη στον εγκέφαλο, ελάχιστη βλάβη, πολύ μικρή βλάβη, και τα πάντα αλλάζουν. Και σου μιλάω και δεν καταλαβαίνεις ποιος είμαι. Και σου μιλάω και μου λες ότι βλέπεις ήχους και ακούς χρώματα και παραλογίζεσαι. Αν αυτά σκεφτείς και δεις τη ζωή σου με αυτή την απλότητα και με την ταπείνωση, το μυαλό σου μπαίνει στη θέση του και ηρεμείς και μετά όντως σε φωτίζει η χάρις του Θεού.

Προχωράς όμορφα.

Να το προσέξεις πάρα πολύ και έτσι να παρακαλάμε τον Θεό. Και να ξέρουμε ότι μερικές φορές, όταν ο Θεός αφήσει και περάσουμε τέτοιες δοκιμασίες, τις αφήνει για να ταπεινωθούμε, όχι για να γίνουμε πιο πεισματάρηδες και πιο εγωιστές, γιατί μετά η κατάσταση επιδεινώνεται. Πάντα οι γιατροί λένε ότι ο άνθρωπος ο ταπεινός, ο βολικός, ο συνεργάσιμος, όσο γίνεται φυσικά στην κατάσταση αυτή, έχει πιο πολλές πιθανότητες να γίνει γρήγορα καλά και να δει αποτελέσματα θεαματικά και όμορφα. Ενώ άλλος συνεχίζει το πείσμα του, συνεχίζει τον εγωισμό του. Διάβασε και ένα βιβλίο έτσι να καταλάβεις, να φωτιστείς, να ηρεμήσεις, να δεις πώς έζησαν και οι Άγιοι άνθρωποι, που κάποιοι χρειάστηκαν και πήγαν και σε γιατρούς και ταπεινώθηκαν και εξετάστηκαν και γδύθηκαν, έπρεπε να τους κάνουν εξετάσεις,

να περάσουν όλες τις διαδικασίες που περνούν όλοι οι κοινοί θνητοί, όλοι οι άνθρωποι. Γιατί δηλαδή τα υπόλοιπα έξι δισεκατομμύρια του πληθυσμού που ζουν με έναν τρόπο, α, είναι τι είναι αυτοί οι άνθρωποι, υποδεέστεροι ή μόνο εμείς είμαστε καλύτεροι; Εκτός αν έχεις την πίστη, την τεράστια πίστη. Μου έλεγε, μας έλεγε σε μια ομιλία, μια κυρία σήκωσε το χέρι της και είπε ότι εγώ όλες τις αρρώστιες μου, λέει, τις περνάω με την προσευχή και με τη δύναμη του Χριστού. Τον επικαλούμαι και όλα θεραπεύονται. Ένας άνθρωπος μου το έχει πει αυτό. Ότι μόνο με την προσευχή τα πάντα γίνονται καλά. Μιλάμε για σοβαρές αρρώστιες, μου είπε. Για καρκίνους, για θέματα υγείας, δηλαδή ιατρικά αποδεδειγμένα ότι δεν γίνονται καλά εύκολα χωρίς φάρμακα. Και αυτή μου είπε ότι με την προσευχή τα κάνει όλα καλά ο Θεός, τα χαρίζει. Δεν το ξέρω αυτό, εγώ δεν το έχω δει αυτό στο πλήθος των ανθρώπων. Ένας άνθρωπος μου το είπε.

Δεν το είδα στην πράξη. Το άκουσα, δεν έχω λόγο να μην το πιστέψω και να μην πιστεύω ότι ο Χριστός μπορεί να το κάνει. Άρα νομίζω ότι είναι ταπεινό αυτό, να μας στέλνει ο Χριστός στους γιατρούς και να μας λέει πήγαινε να λουστείς στον Ιορδάνη, όπως λέει στην Παλαιά Διαθήκη και στον Νεεμάν σε αυτήν την ιστορία. Λοιπόν, έχουμε ανάγκη και τους γιατρούς, έχουμε ανάγκη πάνω απ' όλα την ταπείνωση. Γιατί η μεγαλύτερη βλάβη του μυαλού μας είναι αυτός ο εγωισμός και αυτή η εντύπωση ότι ξέρουμε τα πάντα, ότι κρίνουμε τους πάντες, ότι κατηγορούμε και τους άλλους που πάνε. Και σκεφτόμουν μια φορά, άκουγα κάποιον που μίλαγε, κατηγορούσε γιατρούς, ψυχολόγους, ψυχιάτρους, δεν χρειάζεται τίποτα, και λέω, μα τώρα που τα λέμε αυτά, τώρα που τα λέμε, μας ακούν άνθρωποι, πιστοί άνθρωποι, ξέρω εγώ ανθρώπους δικούς, δηλαδή δεν μπορεί να με διαψεύσουν, φίλους, γνωστούς, οικογένειες στην Ελλάδα, στο εξωτερικό, αλλού, ξέρω πόσα άτομα τα οποία

έχουν τέτοια προβλήματα και καταφεύγουν και ζητούν τη βοήθεια. Πώς μιλάμε τόσο προσβλητικά γι' αυτά τα άτομα; Πώς χαρακτηρίζουμε τα άτομα ας πούμε αυτά ότι είναι άπιστα, άθεα, ότι δεν εκτιμούν τη χάρη του Θεού, ότι εγκαταλείπουν τη δύναμη της Εκκλησίας; Πώς το κάνουμε αυτό, με ποιο δικαίωμα δηλαδή και με τι εξουσία, με τόση σιγουριά; Δηλαδή λίγο πιο ταπεινά θα μπορούσαμε, ο καθένας για τον εαυτό του, έτσι, και εγώ για τον εαυτό μου το λέω τώρα αυτό. Αλλά επειδή είναι τόσο σοβαρό το θέμα αυτό της ψυχικής ισορροπίας, σου είπα, δεν θα σε ενδιαφέρει πολύ το θέμα εσένα αυτό, γιατί δεν σε αγγίζει, δεν σε έχει αγγίξει. Ποτέ μα ποτέ να μη σε αγγίξει. Εύχομαι να είσαι πάντα έτσι,

γερό μυαλό, δυνατή σκέψη, γερή μνήμη, ισορροπία συναισθημάτων, να μην είσαι κυκλοθυμικός, να μη σε πιάνει το πρωί αισιοδοξία, το απόγευμα κατάθλιψη, το βράδυ απελπισία και ένας κύκλος τρελός τέτοιος που λες τι θα κάνω στη ζωή μου, τι γίνεται.

Δεν είναι φυσικά και όλα δαιμονικά. Άλλη μια τάση που σκεφτόμαστε ότι πολλές παθήσεις που βλέπουμε πάντα είναι δαιμονικά, όλα είναι πειρασμικά. Δεν είναι όλα πειρασμικά. Θυμάμαι έλεγε ο πατήρ Παΐσιος ότι είχε το λείψανο του Αγίου Αρσενίου, του Καππαδόκη, στα χέρια του.

Όταν κάποιος άνθρωπος τον πλησίαζε, που ήθελε να διαπιστώσει αν έχει κάτι ψυχικής παθήσεως ή πνευματικής παθήσεως που ήθελε εκκλησιαστική βοήθεια μόνο, πλησίαζε τον ασθενή με το λείψανο του Αγίου Αρσενίου, κρυφά όμως, δεν το έβλεπε αυτός ο ασθενής ότι κρατούσε στο χέρι του ο πατήρ Παΐσιος το Άγιο Λείψανο, και τον ακουμπούσε στην πλάτη απαλά. Και όταν ήταν κάτι καθαρά ψυχικό, νευρολογικής φύσεως, που ήθελε βοήθεια από τα φάρμακα αυτού του κόσμου, ο άνθρωπος συνέχιζε να είναι καλά, έτσι, κανονικός.

Δεν αντιδρούσε. Όταν ήταν κάτι καθαρά πνευματικής φύσης, τότε έβλεπε έτσι μια ταραχή, μια μετακίνηση από τη θέση που καθόταν, κουνιόταν το σώμα του παράξενα και καταλάβαινε ότι αυτός ο άνθρωπος θέλει βοήθεια από ιερέα, από προσευχή, κυρίως από προσευχή. Δεν το αρνείται κανείς αυτό. Αλλά δεν κάνει να δαιμονοποιούμε τα πάντα.

Και αυτό είναι μια προσβολή και προς τον άνθρωπο, προς την εικόνα του Θεού, η οποία απλώς πάσχει από ένα βιολογικό πρόβλημα νευρικής φύσεως κλπ. και εμείς το αποδίδουμε ότι έχει γίνει κατοικητήριο των δαιμόνων. Και αυτό δεν είναι ευγενικό για την ψυχή που έχουμε απέναντί μας και για τον άνθρωπο που είναι απέναντί μας. Βέβαια υπάρχουν Άγιοι οι οποίοι αναφέρουν ότι κάθε πάθος είναι και ένα δαιμόνιο.

Πάθος ίδιον δαίμονα κέκτηται ο κάθε άνθρωπος, δηλαδή αν θυμώσω είναι το δαιμόνιο του θυμού, αν λίγο ζηλέψω το δαιμόνιο της ζήλιας, αν έχω λαιμαργία το δαιμόνιο της λαιμαργίας.

Άμα φτάσουμε έτσι να βλέπουμε τη ζωή μας σε κάθε κίνησή μας, ότι όλα κρύβουν πίσω ένα δαιμόνιο, τότε δεν θα βλέπουμε τον Χριστό. Θα βλέπουμε συνέχεια σκοτεινά πνεύματα και τέτοιες δυνάμεις. Και ο Χριστός δεν ήρθε για να μας δίνει την έμφαση και να μας βοηθάει να εστιάζουμε στο σκοτάδι, αλλά στο φως.

Ήταν κάποιος που ήταν νυσταγμένος, κουρασμένος, χασμουριόταν απ' τη νύστα και απ' την κούραση και μου λέει ότι είναι ο πειρασμός. Λοιπόν, τον βάζει να νυστάζει και την ώρα του. Λέω, μα αφού η ώρα είναι περασμένη. Ναι, λέει, είναι πειρασμός τώρα. Σίγουρα υπάρχει και πειρασμός όταν πας να κάνεις προσευχή το βράδυ. Αλλά δεν είναι όλα πειρασμικά.

Υπάρχει και πραγματικά ένας με πείναγε, να, είδες λέει το δαιμόνιο της λαιμαργίας. Μα πόσες ώρες έχεις να φας; Λέει, από το απόγευμα. Ωραία, και έχουν περάσει πέντε ώρες. Δεν είναι το δαιμόνιο της λαιμαργίας. Άλλο το ότι η πείνα σου μπορεί να εξελιχθεί σε λαιμαργία, άμα αρχίσεις και τρως. Αλλά δεν είναι η πείνα αυτή καθεαυτή κάτι το δαιμονικό.

Στη ζωή μας, νομίζω δεν είναι καλό να δαιμονοποιείς όλα, δηλαδή δαιμονικά, όλα πειρασμικά. Μάθε να βλέπεις πίσω από τα περισσότερα πράγματα τον Χριστό, μην πω πίσω από όλα τα πράγματα τον Χριστό, γιατί και πίσω από τους πειρασμούς, ο Κύριος επιτρέπει και γίνονται όλα αυτά, δεν θα γινόταν τίποτα αν Αυτός δεν το επέτρεπε. Άρα όλα είναι υπό έλεγχο και όλα έχουν ένα σκοπό. Και αν βοηθηθείς και ταπεινωθείς... Γιατί πολλοί άνθρωποι με πολύ μεγάλη ιδέα για τον εαυτό τους χρειάστηκε να καταφύγουν σε γιατρούς και μετά ταπεινώθηκαν και είπαν: τώρα παίρνω τα χαπάκια μου, ένα το μεσημέρι, δύο το πρωί, μισό το βράδυ κλπ. Και αυτή η στάση τους έκανε πιο διαλλακτικούς, πιο ανθρώπινους.

Έφυγε αυτό το αγέρωχο ύφος που είχαν κι αυτή η αυτοπεποίθηση. Κι εκεί που δεν μπορούσαν να ταπεινωθούν σε εκκλησίες και σε ιερείς και σε πνευματικούς, ταπεινώνονται τώρα σε ένα γιατρό. Ο οποίος μπορεί και να μην πηγαίνει στην εκκλησία, αλλά τον ρωτάνε: γιατρέ, πώς είπατε; Γράψτε πάνω στο κουτί ακριβώς πώς θα παίρνω, γιατρέ, γιατί σας παρακαλώ, μην με εγκαταλείψετε. Και ταπεινώνεσαι. Και λες: να η ζωή τελικά. Με ταπείνωσε η ζωή. Με ταπείνωσε ο Θεός μέσα από τα πράγματα.

Το νευρικό μου σύστημα, κουράστηκε η ψυχή μου, εύκολα αρπάζομαι, εύκολα νευριάζω, εύκολα χάνω την ψυχική μου ισορροπία και θέλω βοήθεια. Να δώσεις και σ' άλλους ευκαιρία να δείξουν αγάπη. Να νιώσεις και την ενότητα με τους ανθρώπους και ότι έχεις ανάγκες κι εσύ. Και ότι δεν είσαι αυτόνομος στον κόσμο αυτό και αυτάρκης. Δεν χρειάζομαι κανέναν. Εγώ είμαι δυνατός. Και μετά έχεις το ραντεβού σου και περιμένεις στην ουρά και προηγείται από σένα ένας άνθρωπος απλός καθημερινότητας και εσύ ως σπουδαίος και μορφωμένος και πανέξυπνος περιμένεις μετά από αυτόν να μπεις στο γιατρό για να πάρεις κι εσύ τη θεραπεία σου και ταπεινώνεσαι μέσα από αυτά τα γεγονότα. Όλοι μας ταπεινωνόμαστε από τέτοιες ιστορίες.

Πολλά από τα θέματα αυτά και εγώ έχω άγνοια. Σίγουρα. Δεν ξέρω επιστημονικά να σας τα εξηγήσω. Απλώς επειδή έχω ζήσει μερικές τέτοιες καταστάσεις και επειδή προβληματίζομαι και με προβλημάτισε και αυτή η κοπέλα που μου είπε ότι δεν με νοιάζουν τα πτυχία αυτού που θα παντρευτώ, θέλω, λέει, η ψυχή του να είναι ισορροπημένη. Να έχω απέναντί μου έναν άνθρωπο με τον οποίο να μπορώ να συνεννοηθώ. Να είναι εντάξει άνθρωπος, στα μυαλά του. Όχι να λύνει εξισώσεις οπωσδήποτε ή να πιάνει πουλιά στον αέρα ως προς την ευφυΐα και την εξυπνάδα. Να πάει σαν σε τηλεπαιχνίδι να πάρει τις εκατοντάδες χιλιάδες δώρο. Δεν εννοώ αυτό. Το μυαλό του να είναι στη θέση του. Να είναι στα καλά του ο άνθρωπος. Να μιλάμε και να τα βρίσκουμε. Να είναι στρωτός χαρακτήρας. Αυτά είναι το ζητούμενο στην πνευματική ζωή. Και μερικές φορές επειδή τα email είναι πάρα πολλά

έρχονται, διακρίνω ότι μερικές φορές μπαίνουμε και μέσα στην εκκλησία με έναν αρρωστημένο, μερικές φορές, ψυχικό κόσμο. Βλέπεις συνέχεια λέω αυτή τη φράση, μερικές φορές, μερικές φορές, γιατί δεν θέλω να το απολυτοποιήσω αυτό που λέω. Θέλω να πω ότι εγώ ξέρω μερικά περιστατικά και μιλάω. Μπορώ να κάνω τελείως λάθος αυτά που λέω και να με συγχωρέσεις. Μην τα λάβεις και τοις μετρητοίς. Αλλά βλέπω ότι κουβαλάς κάτι μες στην εκκλησία, τη φύση σου, το χαρακτήρα σου, την κληρονομικότητά σου, και αυτό το κάτι αν είναι αρρωστημένο και προβληματικό και θέλει βοήθεια θα εκφραστεί λανθασμένα και μες στην εκκλησία, αρρωστημένα θα εκφραστεί και μες στην εκκλησία. Δηλαδή αν δεν είχες συνδεθεί με την ενορία σου και είχες πάει σε μια ποδοσφαιρική ομάδα, αυτή την αρρωστημένη ψυχική σου κατάσταση πιθανόν θα την έβγαζες εκεί. Θα κόλλαγες κάπου, μετά μπαίνεις μέσα στην εκκλησία και κάπως επαναπαύεσαι και λες εδώ τη γλιτώσαμε. Και όχι απλώς τη γλιτώσαμε, εδώ κρυβόμαστε κιόλας διότι

το ψυχικό μου πρόβλημα μέσα στην Εκκλησία δεν θα φανεί ότι είναι ψυχικό πρόβλημα, θα φανεί ότι είναι αρετή, θα φανεί ότι είναι ζήλος για το Θεό, θα φανεί ότι είναι αγιότητα και πραγματικά η Εκκλησία προσφέρει ένα τεράστιο πεδίο και ένα τεράστιο στέγαστρο και υπόστεγο να κρύψεις πολλά πράγματα, και εγώ που σου μιλώ. Κατάλαβες; Δηλαδή μπορώ να λέω ότι κάνω κάτι για το Θεό, ότι είναι αυτό πνευματικό και από πίσω να κρύβω δικές μου λόξες, παραξενιές, για μένα μιλώ έτσι, ιδιοτροπίες, ιδιορρυθμίες, ό,τι πιο παράλογο και τρελό θέλεις μπορώ να το κουβαλάω μέσα μου, αλλά πίσω από την Εκκλησία, πίσω από το ράσο, πίσω από αυτήν την όλη εικόνα, την ευλαβική, τη σεμνή, την αξιοπρεπή εξωτερικά, δεν μπορείς να το καταλάβεις αυτό. Και λες, εκκλησία είναι, ιερέας είναι, δεν είναι δυνατόν αυτό που λέει να μην πατάει καλά, να μην στέκει καλά, και όμως μπορεί και αυτό που λέω εγώ να μην στέκει καθόλου καλά.

Μπορεί και εγώ να έχω ανάγκη βοήθειας πνευματικής, ψυχικής, αλλά και ιατρικής. Ο Θεός να μας προστατεύει και να μας φυλάει όλους και να μας θεραπεύει αν έχουμε κάτι. Αλλά η αλήθεια δεν είναι πάνω απ' όλα; Η ειλικρίνεια δεν είναι το ζητούμενο; Το να κοιτάς τον Χριστό στα μάτια δεν μπορεί να το κάνεις χωρίς να είσαι αληθινός. Δεν μπορεί να κοιτάξεις τον Χριστό στα μάτια και να λες σ' Αυτόν ψέματα. Σε εσένα μπορεί να πω ψέματα.

Αλλά άμα δω τον Χριστό πρέπει να πω όλη την αλήθεια και να του πω: Κύριε, έχω την τρέλα μου και την καμουφλάρω έτσι και την περνάω έτσι και την κρύβω έτσι. Βοήθησέ με, θεράπευσέ με. Και ό,τι θεραπεύεται από τους ανθρώπους του Θεού, γιατί ο Χριστός, είπαμε, όλα τα θεραπεύει ο Χριστός. Αλλά εγώ δεν είμαι ο Χριστός, ούτε έχω τη δύναμη της χάρης των Αγίων που έκαναν τόσο μεγάλα θαύματα. Γι' αυτό και λες σε πολλούς ανθρώπους: θα πας σε ένα γιατρό, θα πας σε παθολόγο, θα πας σε νευρολόγο, θα πας σε ψυχίατρο, θα πας σε ψυχολόγο, ανάλογα την περίσταση και ανάλογα πού μπορώ να φτάσω. Δεν είναι απλά τα πράγματα. Και όσοι από εσάς έχετε παιδιά που σπουδάζουν, και μάλιστα επιστήμες τέτοιου είδους, οι ανθρωπιστικές επιστήμες όπως λέγονται, θα ξέρετε ότι δεν μπορούμε να τα απλουστεύουμε όλα τόσο εύκολα και να τα ονομάζουμε όλα θεϊκά, δαιμονικά, πειρασμικά, άγια. Δεν είναι μόνο έτσι τα πράγματα. Όλα χρειάζονται και όλα βοηθούν να πλησιάσουμε περισσότερο το Θεό και να καταλάβουμε ότι από Αυτόν ξεκινάει κάθε δόσις αγαθή και παν δώρημα τέλειον. Όλα τα ωραία από το Θεό είναι και όλες οι γνώσεις επιστημονικές, οι ισορροπημένες, οι αληθινές που προάγουν τον πολιτισμό και τη ζωή μας ξεκινούν από τη χάρη του Θεού.

Άλλο που κάποιοι άνθρωποι τις κακοποιούν αυτές, ή τις παρερμηνεύουν, ή τις ακρωτηριάζουν, ή τις χρησιμοποιούν με δόλιους σκοπούς και ιδιοτέλεια και κίνητρα. Γι' αυτό φυσικά χρειάζεται και σε κάθε γιατρό που θα πάει κανείς και σε κάθε άνθρωπο που θα ζητήσει βοήθεια να είναι άνθρωπος σωστός. Είναι άνθρωπος της εμπιστοσύνης, άνθρωπος στον οποίο πήγαν άλλοι άνθρωποι, φίλοι του, συγγενείς του, γνωστοί του και βοηθήθηκαν και ισορρόπησαν και επανεντάχθηκαν στην πραγματικότητα της ζωής κανονικά.

Αυτό που είπα είναι πολύ σημαντικό, να ζεις την πραγματικότητα της ζωής. Να μην ζεις άλλους κόσμους, να ξέρεις τι γίνεται, να είσαι του Θεού άνθρωπος, αλλά να πατάς στη γη. Και η ψυχή σου ας πετάει όσο ψηλά θέλει στα ουράνια, αλλά να καταλαβαίνεις και το εδώ και τώρα. Για να μην έρχονται τα παιδιά σου που σου λένε: καλά, δεν πάνε καλά οι δικοί μου, δεν ξέρουν τι λένε.

Μια βόλτα χτες και με βρίζανε όλη τη νύχτα και λέγανε και λέγανε το ένα και το άλλο. Μπορεί να είσαι Άγιος, να νομίζω ότι είσαι Άγιος, αλλά δεν ξέρεις να επικοινωνήσεις με το παιδί σου. Δεν έχεις ανάγκη από κάποιον να σου εξηγήσει πέντε πράγματα; Δεν έχεις ανάγκη να σου εξηγήσει κάποιος γιατί κάνεις έτσι; Τι είναι αυτό που σου φταίει; Να σκαλίσεις λίγο μέσα σου. Βεβαίως ο πνευματικός θα σε βοηθήσει. Αλλά μερικές φορές και οι πνευματικοί δεν μπορούν τα πάντα. Εγώ το έχω διαπιστώσει, υπάρχουν άνθρωποι που έρχονται να βοηθηθούν και δεν μπορώ. Και μου λέει: γιατί μου φέρεστε έτσι και με στέλνετε αλλού; Ή θα τον στείλω σε άλλο πνευματικό ή θα τον στείλω σε ειδικό ή σε γιατρό. Γιατί, του λέω, αν σε βοηθήσω δήθεν τώρα που νομίζεις ότι είναι βοήθεια αυτό που ζητάς, είναι σαν να μη σε σέβομαι.

Θες να νιώσεις το Θεό και πας σε έναν γιατρό και του πεις: γιατρέ μου, ήρθα σε εσένα να νιώσω το Θεό. Δεν θα σου πει: παιδί μου, ήρθες σε λάθος άτομο, εγώ είμαι γιατρός, αν έχεις κανένα πονοκέφαλο, αν έχεις τίποτα στα χέρια σου, στα πόδια σου, να σε κάνω καλά. Αν θες να νιώσεις το Θεό, πήγαινε σε μια εκκλησία, πήγαινε σε έναν ιερέα να προσευχηθείς, να σε βοηθήσει να είστε μαζί. Εκεί θα σε στείλει. Αυτό είναι το τίμιο. Έτσι και εγώ. Το τίμιο δεν είναι να αναλαμβάνω τα πάντα και τους πάντες χωρίς να μπορώ να τους στηρίξω, γιατί τους κάνω ζημιά. Θέματα υγείας, θέματα τοκετού, θέματα τεκνογονίας, θέματα ψυχολογίας, ψυχικών παθήσεων. Δεν μπορώ να τα αναλάβω όλα και να σου πω εγώ τι θα κάνεις. Εκτός αν είμαι άνθρωπος Άγιος. Αλλά από τα αποτελέσματα, από τις γκάφες που γίνονται και που κάνω και που ίσως κάνουν κι άλλοι, ταπεινωνόμαστε και λέμε άσ' τα καλύτερα. Άσε τους χρησμούς και τις σοφίες. Γιατί όσες φορές είπα θα κάνεις αυτό και μην ανησυχείς, δεν είναι έτσι. Επειδή άμα ο πατήρ Πορφύριος, για παράδειγμα, είπε σε μια κυρία, ξέρω περιστατικά ανθρώπων καρκινοπαθών, που τους είπε ο πατήρ Πορφύριος: δεν θα κάνεις εγχείρηση. Μα οι γιατροί είπαν να κάνω. Δεν θα κάνεις.

Δεν θα πάθεις τίποτα, θα ζήσεις. Και δεν κάνανε εγχείρηση καρκίνου. Έζησαν άλλα 100 χρόνια και δεν πέθανε τελικά από καρκίνο, πέθανε από βαθιά γεράματα. Αυτό όμως είναι τεράστια ευθύνη. Δεν σημαίνει επειδή το έκανε αυτός, διαβάζω το βίο του, το βιβλίο του, τι είπε ο πατήρ Πορφύριος στην τάδε κυρία, δεν θα κάνεις επέμβαση. Ωραία, όποια λοιπόν κυρία έρθει να μου πει ότι έχει έναν όγκο κάπου, δεν θα κάνεις επέμβαση, στο λέω εγώ.

Ο πατήρ Πορφύριος και κάθε πατήρ Πορφύριος δεν είναι πρόσωπα των οποίων αντιγράφουμε το βίο τους και τα λόγια τους μηχανικά. Αυτό που θα έπρεπε να αντιγράψουμε πρώτα είναι η αγιότητά τους και μετά θα έρθει και η θεραπευτική χάρη τους στην ψυχή μας και μετά, αν μας φωτίσει ο Θεός, να πούμε όλα αυτά. Μετά να βάλουμε το χέρι μας στο πρόσωπο του ασθενούς και να του πάρουμε τη θλίψη. Βεβαίως, διάβασα, ξέρω για έναν Άγιο που είχε το χάρισμα, λέει, όταν τον κοίταζες στα μάτια σου έπαιρνε κάθε στεναχώρια, σου μετέδιδε χαρά, για πάντα όμως, όχι για μια στιγμή, γιατί κι εγώ αν σε συναντήσω και τα πούμε λίγο θα χαρούμε, αλλά το θέμα είναι να σου πάρει το πρόβλημα, το παθολογικό που έχεις, πρόβλημα κληρονομικότητας ξέρω εγώ, να στο αφαιρέσει, ώστε να γίνω όμως, αν ποτέ γίνω ή οποιοσδήποτε γίνει, ώστε να γίνουμε, μακάρι.

Ως τότε θα χρησιμοποιούμε τις ταπεινές μεθόδους που είναι η δική μου προσευχή, τα θεία μυστήρια, η βοήθεια του Θεού, αλλά και η συμπαράσταση των ειδικών ανθρώπων, χωρίς να πάψω να βλέπω πίσω κι απ' αυτούς το χέρι του Θεού. Ένας είχε κάνει εγχείρηση σοβαρή, πάλι με την ευχή του πατρός Πορφυρίου, και του είπε αυτός: «Έβλεπα εγώ, λέει, το Θεό που κουνούσε τα χέρια του γιατρού σου. Ο Θεός, λέει, καθοδηγούσε τον γιατρό να σε θεραπεύσει, να σε εγχειρήσει, να σου δώσει τα φάρμακά σου, να σου δώσει τη θεραπεία σου». Να παρακαλάμε τον Θεό για την ψυχική μας ισορροπία και όπου συναντάμε δυσκολία να ζητάμε τον ειδικό άνθρωπο, το οποίο θα πρέπει καμιά φορά και να μας κοστίσει και να μας δυσκολέψει και να μας στριμώξει. Δεν γίνεται αλλιώς. Είναι και μερικές γνώσεις, είναι και μερικά πράγματα που δεν τα ξέρουμε όλα. Είναι μερικές γνώσεις που δεν τις έχουμε. Κάποτε κάποιος πήγαινε σε έναν ψυχολόγο επειδή είχε σοβαρή ανάγκη και

πλήρωνε εκεί πέρα γιατί έπρεπε να πληρώσει. Του είπα: «Πρέπει να πας σε έναν ειδικό, εκεί που πήγαινες». «Μα, μου λέει, είναι πολύ ακριβά». «Αλλά εγώ, πρώτον, δεν μπορώ να σου αφιερώσω, του λέω, 50 λεπτά ή μια ώρα που σου αφιέρωνε αυτός ο άνθρωπος, να μιλήσεις τόσο αναλυτικά, γιατί απ' έξω περιμένουν άλλοι πόσοι άνθρωποι. Και δεύτερον, και μόνο που το λες, δείχνεις ότι τα κίνητρά σου που ήρθες εδώ είναι για κάτι πιο εύκολο, κάτι πιο βολικό, κάτι πιο φτηνό οικονομικά και ανώδυνο. Δεν είναι έτσι. Μακάρι να ξέρω τις γνώσεις αυτές, κι ας μην, εννοείται δεν θα πλήρωνες, αλλά πρέπει καμιά φορά να μας κοστίσει η

υγεία της ψυχής μας για να εκτιμήσουμε το μεγάλο αυτό δώρο. Όσοι όμως έχουν σε έναν σχετικά μεγάλο βαθμό την υγεία αυτή, έτσι, και ισορροπούμε και συνεννοούμαστε και τώρα τα λέμε και τα βρίσκουμε, να ευχαριστούμε πολύ το Θεό, να αγαπάμε τους ανθρώπους όλους, οι οποίοι περνούν τέτοιες δοκιμασίες και ίσως είναι και ο σταυρός τους. Και έχω ακούσει ότι πολλοί μεγάλα πνεύματα στην ανθρωπότητα και μεγάλοι άνθρωποι, σπουδαίοι έτσι άνθρωποι που πρόσφεραν πολλά στον κόσμο, πέρασαν και τέτοιου είδους μερικές φορές κλονισμούς, κρίσεις, νευρική αναστάτωση, σύγχυση φρενών κλπ. Και επέτρεψε ο Θεός να περάσουν και αυτή τη δοκιμασία για να γευτούν όλο το φάσμα του ανθρώπινου πόνου και να καταλαβαίνουν μετά και αυτοί τους άλλους και να γίνουν και πιο ανθρώπινοι και πιο ταπεινοί και πιο καλοί. Βασίλη, να δοξάζεις και εσύ το Θεό που σου έχει δώσει νου φωτισμένο και καρδιά μελωδική και μας συντροφεύεις και σήμερα και αυτή τη φορά

με την όμορφη μουσική σου. Αν διαφωνείς με αυτά που σου είπα, να με συγχωρέσεις και να συνεχίσεις να κάνεις το δικό σου πρόγραμμα και τη δική σου. Δεν έχω κανένα πρόβλημα και καμία αντίρρηση. Αν ο δρόμος που επιλέγεις είναι αποτελεσματικός και φέρνει καρπούς, δεν έχω λόγο να πω κάτι διαφορετικό από αυτό που κάνεις. Αν σε στεναχώρησα, αν σε μπέρδεψα, συγχώρεσέ με, ξέχνα αυτό που σου είπα.

Κάνε κι εσύ ό,τι νομίζεις ότι σε φέρνει πιο κοντά στον Θεό και στην ισορροπία και στην εσωτερική έτσι τακτοποίηση της ψυχής, σε ένα στρωτό ψυχικό κόσμο. Και προσευχήσου και για μας και για μένα και για όλους τους άλλους που πάσχουμε είτε λίγο είτε πολύ και από τέτοιες ψυχικές δοκιμασίες. Να μας βοηθήσει ο Θεός να ταπεινωθούμε, να ζήσουμε με απλότητα, να ευχαριστούμε το Θεό για αυτά που ήδη μας έχει δώσει, μην έχουμε μεγάλη ιδέα για τον εαυτό μας, αλλά να υποτάσσουμε το νου μας και τα θελήματά μας και τις επιθυμίες μας και να μαθαίνουμε να συνεργαζόμαστε και να εμπιστευόμαστε τους άλλους με πνεύμα μαθητείας και ταπεινής αποδοχής. Και ο Θεός θα μας οδηγήσει κάποτε και σε αυτόν τον κόσμο, ελπίζω, στην ηρεμία και ισορροπία

και στην αιώνια ζωή, όπου εκεί πραγματικά όλοι θα είμαστε με ένα παιδικό μυαλό, απλό μυαλό, ταπεινό, αλλά και πάρα πολύ σοφό, γιατί θα χωράει ο νους μας εκεί να βλέπει και να απολαμβάνει τον ίδιο το Θεό. Ως τότε σε αυτή τη ζωή ό,τι μπορούμε θα κάνουμε, ό,τι μπορούμε να σώσουμε και να κρατήσουμε αυτό που ήδη έχουμε. Μην χάσουμε αυτό.

Να το κρατήσουμε δοξάζοντας τον Θεό και συνεχίζοντας τον όμορφο αγώνα της πνευματικής ζωής που μας φέρνει πιο κοντά στον δρόμο αυτό της εσωτερικής ανάπαυσης και ευτυχίας. Ο Χριστός να σε ευλογεί, ο Χριστός να γαληνεύει τον νου σου, να χαλιναγωγεί τις σκέψεις και επιθυμίες σου και τα μπερδέματά σου και να σου δώσει την πολυπόθητη ειρήνη και αγάπη του και την παντοτινή χαρά του. Καλή δύναμη και καλή αντάμωση την επόμενη φορά που θα τα πούμε πάλι. Σε χαιρετώ.