Άγχος τέλος Γ΄
Ελληνική μεταγραφή

Το ελληνικό κείμενο ακολουθεί την ομιλία της πρωτότυπης ηχογράφησης. Τυχόν μουσική, ψαλμωδία ή δυσδιάκριτα σημεία διακρίνονται από την ομιλία. Η πλήρης ελληνική ηχογράφηση διατηρείται.

Να σου πω, δεν τα προλαβαίνουμε όλα. Είμαστε πολύ λίγοι και είναι πολύ μεγάλη η δίψα των ανθρώπων για αγάπη και συμπαράσταση.

Χαιρετώ, αγαπητέ μου φίλε, στα πέρατα. Μαζί με τον Βασίλη Χατζηνικολάου, τον μουσικό της εκπομπής που με βοηθάει πάρα πολύ. Επεξεργάζεται ηχητικά τον ήχο για να ακούς εσύ καθαρά και βάζει και τα μουσικά διαλείμματα αλλά και τη μουσική επένδυση της εκπομπής. Και ακουγόμαστε εκεί. Φαντάσου, μέχρι εκεί που είσαι φτάνει ο ήχος αυτής της εκπομπής, στα πέρατα του κόσμου. Και απ' τα πέρατα του κόσμου εκπέμπεται ένα SOS, ένα σήμα που λέει: θέλουμε βοήθεια. Ζητούμε αγάπη, ζητούμε βοήθεια, ζητούμε συμπαράσταση. Θέλουμε να λύσουμε τα προβλήματά μας, θέλουμε κάποιον να μας ακούσει, θέλουμε κάποιον να κάνουμε παρέα, θέλουμε να πούμε τον πόνο μας. Ζητούμε συμπαράσταση, ζητούμε προσευχή, ζητούμε χρήματα, ζητούμε υγεία, ζητούμε άνθρωπο στη ζωή μας.

Ζητούν. Όλοι έχουμε ανάγκη. Και γι' αυτό, αν ο Θεός σου έχει δώσει λίγη δύναμη, αν ο Θεός και εσένα σου έχει δώσει κουράγιο, αν η καρδιά σου έχει αυτή την ευγένεια της καλοσύνης, δίνε όπου βρεις, δώσε το χαμόγελό σου, δώσε την κουβέντα σου, δώσε λίγο χρόνο, δώσε λίγη συμπαράσταση. Πολύς κόσμος διψά για αγάπη και καλοσύνη και δεν μπορεί φυσικά να τα πάρει όλα από έναν άνθρωπο. Είσαι άνθρωπος και δεν μπορεί να στηρίζεσαι και σε έναν άνθρωπο. Αυτό πρόσεξέ το, μην το πάθεις. Μη στηριχτείς σε έναν άνθρωπο για όλα αυτά που ζητάς. Να μάθεις μέσα από τον άνθρωπο που αγαπάς, σιγά σιγά να στηρίζεσαι και στον εαυτό σου και να βρεις και μέσα τη δική σου την κρυφή πηγή που τρέχει το νερό, το γάργαρο της αγάπης του Θεού και να ξεδιψάς και από την δική σου την ψυχή. Να μάθεις τα μυστικά του Θεού μέσα σου και να μην εξαρτάσαι από τους άλλους.

Να χαίρεσαι την παρέα των άλλων, να χαίρεσαι να είσαι μαζί με άλλους, αλλά να μην σου γίνει αυτό εξάρτηση. Να μπορείς δηλαδή και χωρίς αυτούς. Να χαίρεσαι που είμαστε μαζί, αλλά να μπορείς και χωρίς να είμαστε μαζί. Το καταλαβαίνεις αυτήν την διαφορά; Να μην σου γίνει δηλαδή κανένας αρρώστια, να μην σου γίνει κανένας πάθος, αδυναμία, γιατί μετά θα στεναχωρηθείς με την απώλειά του. Όταν χάσεις αυτόν που θεωρούσες ή αυτήν που θεωρούσες μοναδικό πρόσωπο στη ζωή σου, θα απογοητευτείς και θα πληγωθείς πάρα πολύ. Γι' αυτό στηρίξου και στις δικές σου δυνατότητες και στα δικά σου χαρίσματα, στηρίξου στο Θεό και στην προσευχή σου και αγάπα φυσικά και τους ανθρώπους που είναι κοντά σου και δώσε αγάπη. Και άμα πάρεις αγάπη, να είσαι πολύ ευτυχισμένος. Αν δεν πάρεις, δίνε εσύ, εσύ δίνε αγάπη. Και αν μπορέσεις και δώσεις αγάπη και σε αυτούς που δεν σε αγαπούν μέσα σου και πεις, ας πούμε,

είναι καλά και αυτός ο άνθρωπος που δεν με αγαπά, δεν ξέρει και αυτός τι κάνει, όπως είπε ο Κύριος στο σταυρό ότι «ου γαρ οίδασι τι ποιούσι», δεν ξέρουν τι κάνουν οι άνθρωποι, γι' αυτό φέρονται έτσι και με σταυρώνουν, έτσι να λες κι εσύ: «Κύριε, δεν ξέρει ο άνθρωπος, εντάξει, δεν το κάνει από κακία, τον συγχωρώ». Αν φτάσεις σε αυτό το σημείο, τότε θα είσαι πάρα πολύ ευτυχισμένος και ευτυχισμένη. Μην κρατάς κακία, μη βγάζεις από μέσα σου πίκρα και κατάρα και αγανάκτηση. Ο καθένας ό,τι μπορεί κάνει. Κι εγώ ό,τι μπορώ κάνω. Κι αν δεν μπορώ το καλύτερο, τόσο μπορώ. Θα το δεχτείς, θα το δεις ταπεινά και θα πεις: έτσι είμαστε όλοι άνθρωποι. Έτσι δεν είναι; Κι εσύ έτσι δεν είσαι; Κι οι άλλοι έτσι είναι, κι εγώ έτσι είμαι. Ευχαριστούμε και όλοι παρακαλάμε το Θεό να μας καλύπτει τα πολλά κενά της καρδιάς μας, της ζωής μας, του μυαλού μας, της μνήμης μας. Έτσι είμαστε οι άνθρωποι με πολλές ατέλειες και δυσκολίες.

Πάει το θέμα που λέγαμε, το θυμάσαι; Έχεις δίκιο, ποιο, ποιο απ' όλα; Έχουμε πει τόσα θέματα και καμιά φορά στο σχολείο κάνουμε μετά από αρκετά μαθήματα, κάνουμε ένα επαναληπτικό τεστ, ένα επαναληπτικό διαγώνισμα, να γνωρίζουμε πώς πάμε, ρωτάμε το χθεσινό μάθημα, αν το εμπεδώσαμε, αν το θυμόμαστε, αν το εφαρμόσαμε, αν κάναμε τις ασκήσεις που βάλαμε στα μαθηματικά. Είδες, η λέξη «ασκήσεις», η άσκηση στη ζωή μας υπάρχει. Αυτό που είπαμε να το κάνεις άσκηση μετά. Μιλήσαμε, ας πούμε, για αγάπη, έδειξες αγάπη; Μιλήσαμε για ταπείνωση, το πάλεψες να ταπεινωθείς λιγάκι και να πεις «εντάξει, δεν είμαι και το σημαντικότερο πρόσωπο του κόσμου να ασχολούνται όλοι μαζί μου»;

λίγο την απληστία σου, τη λαιμαργία σου, διάφορα πράγματα, να τα... Όχι μόνο «μας αρέσει να ακούμε», λέει, «μας αρέσει πάρα πολύ να ακούμε αυτά που λέτε». Καλό είναι αυτό, θέλει και... Όχι, λέει, οι ακροατές του νόμου, αλλά οι ποιητές του νόμου. Αυτοί θα ονομαστούν μεγάλοι μπροστά στο Θεό. Αυτός, λέει, «μέγας κληθήσεται», ο ποιήσας και διδάξας. Και όχι μόνο ο διδάξας, αλλά και αυτός που ακούει καλά κάνει. Αλλά και αυτός που εφαρμόζει κάνει το καλύτερο.

βρει στο κελάκι ενός ασκητή ένα βιβλίο, δύο, ένα ποτηράκι και το νεράκι του που έπινε και ένα ράσο επιπλέον, δύο ράσα είχε κιόλας, ένα έπλενε, ένα φόραγε, τα άλλαζε και τίποτα άλλο. Και με ένα βιβλίο και δύο πήγε στον παράδεισο, δύο πραγματάκια. Διάβαζε, εφάρμοζε όμως. Εμείς πολλά βιβλία, πολλές ομιλίες, πολλά πολλά λέμε, λέμε, λέμε.

Εφαρμογή; Δεν ξέρω πόση εφαρμογή έχουμε. Απλώς μια υπενθύμιση σου κάνω, να έχεις το νου σου αυτό. Δεν ξέρω τώρα αν σου έχει φύγει καθόλου το άγχος με όλα αυτά που λέγαμε στις παλιότερες εκπομπές, αν το άγχος λίγο... Σε βλέπω κάπως καλύτερα και πολλούς ανθρώπους που τους γνωρίζω στο πέρασμα του χρόνου. Μας βοηθάει η ζωή και ο Θεός μέσα από τα περιστατικά και γαληνεύει η ψυχή μας σιγά σιγά. Σιγά σιγά γινόμαστε πιο ήρεμοι, πιο πράοι, πιο ψύχραιμοι στα προβλήματα της ζωής.

Νηφάλιοι και υπομονετικοί. Το άγχος έχει ανυπομονησία μέσα. Λέμε «μην κάνεις έτσι, ρε παιδί μου, μην τρέμεσαι, μην αγχώνεσαι, κάνε υπομονή». Και θα θέλει και υπομονή η ζωή, πολύ υπομονή. Και ο ανυπόμονος άνθρωπος έχει και άγχος στη ζωή. Άγχος για τα παιδιά σου, να τα δεις να γίνονται καλά, και λες: «Πώς θα γίνουν καλά αύριο;» Παιδιά είναι ακόμα, πρέπει να περιμένεις.

Σήμερα έκανε αυτό, έσπασε το τζάμι απέναντι, παίζανε και πέταξε την μπάλα και δεν μπορώ να ησυχάσω και είναι άτακτος, στο σχολείο με πήραν τηλέφωνο. Δεν θέλω να γίνει καλό το παιδί μου; Θα γίνει. Πώς θα γίνει καλό το παιδί σου αύριο; Έκανε μια αταξία σήμερα, θα περάσει και αυτό, θα περάσει και το άλλο, θα κάνει και καμιά ακόμα. Θα ωριμάσει. Θέλει υπομονή για να σου φύγει και το άγχος και όταν θα φύγει το άγχος θα το καταλάβεις από αυτό: ότι θα βλέπεις τα πράγματα πιο υπομονετικά. Θα τα ανέχεσαι.

Θα τα αντέχεις, δεν θα εξάπτεσαι, δεν θα αρπάζεσαι με το παραμικρό που συμβαίνει. Φέρνε στο νου σου συχνά το Χριστό, την αγάπη Του και το φως Του.

Σταυρός ο φύλαξ πάσης της οικουμένης, Σταυρός η ωραιότης της Εκκλησίας.

Σταυρός Βασιλέων το κραταίωμα, Σταυρός πιστών το στήριγμα, Σταυρός Αγγέλων η δόξα και των δαιμόνων το τραύμα.

Είδα στο διαδίκτυο το γραφείο ενός Μητροπολίτη της Ελλάδος και πίσω του, δεν έχει σημασία τώρα να πω λεπτομέρειες ποιος και τι, αλλά πίσω από το γραφείο του είχε μια μεγάλη εικόνα, ένα ωραίο τοπίο, σαν ζωγραφική ήταν, και τον Κύριο, τον Χριστό μας ζωγραφισμένο και γύρω του ένα φως, γύρω γύρω γύρω από το σώμα του Κυρίου ένα φως. Δεν ήταν αγιογραφία και επιτρέπεται να το κάνει κανείς σαν μια ζωγραφική. Και λέω, αυτό το φως του Χριστού, όταν αν το σκεφτεί κανείς, να σκέφτεται το φως του Χριστού και να θυμίζεις στον εαυτό σου και εσύ ότι είσαι μέσα σε αυτό το φως του Χριστού και σε αγαπάει πάρα πολύ ο Χριστός.

μέρες να σου το πω και θέλω πάλι να σου το πω και θεωρώ μεγάλη επιτυχία και μόνο αυτό αν το καταλάβεις στη ζωή και σε αυτή την εκπομπή και άσε τις άλλες σοφίες που ίσως νομίζω ότι σου λέω και τα ακούς κάτι έξυπνο από μένα.

τα όλα, να θυμάσαι αυτό. Γιατί κατάλαβα και από τον εαυτό μου και από τη μικρή πείρα που έχω μαζί σου που μιλάμε κατά καιρούς με τα email που γράφεις, με τα τηλέφωνα, με την επικοινωνία, με τις εκκλησίες, τις αγρυπνίες, την εξομολόγηση, αυτή η επαφή τέλος πάντων, τα παιδιά στο σχολείο, κατάλαβα ότι σε όλους μας λείπει αγάπη. Λείπει πάρα πολύ αγάπη.

Είναι το μόνο που μας λείπει τελικά και το μόνο που θέλουμε πάνω και από το φαΐ, πάνω και από όλα, πάνω και από τις ανθρώπινες σχέσεις με την έννοια συζυγική και σαρκική και ερωτική. Μέσα από όλα αυτά ο άνθρωπος θέλει να πάρει αγάπη. Γιατί όλα τα άλλα περνάνε και κρατάνε κάποια ώρα, κάποιο διάστημα. Δεν μπορούν να κρατήσουν συνέχεια, όσο δυνατά και σπουδαία και αν είναι και χρήσιμα και απαραίτητα, και κανείς δεν τα καταδικάζει.

Ευχή. Αυτά μετά από ένα φαγητό, από μια σχέση, από μια ζεστασιά, από μια αγκαλιά, από μια επικοινωνία, από ένα τηλέφωνο να σου μείνει η αγάπη και ζητάς αγάπη ακόμα. Λες, το φαΐ τελείωσε, αλλά αγάπη πάλι θέλω. Η βόλτα τελείωσε, αλλά αγάπη πάλι θέλω. Η κουβέντα μαζί σου τελείωσε, αλλά αγάπη δεν χόρτασα. Δεν χορταίνεται η αγάπη, τη ζητάς πάντοτε. Γι' αυτό να σκέφτεσαι τον Κύριο ότι σε αγαπάει και να το πιστεύεις και να το ζεις αυτό και να το νιώθεις και να το θυμίζεις στον εαυτό σου, γιατί το ξεχνάει, το ξεχνάς. Εδώ υπάρχουν άνθρωποι που όταν τους πεις ότι σ' αγαπώ, ηρεμούνε και ενθουσιάζονται και λένε: «Αλήθεια το λέτε; Για ξαναπές ότι με αγαπάς. Εσύ αγαπάς εμένα;» Και λες: «Ναι, γιατί σ' αγαπάω πάρα πολύ». «Και με σκέφτεσαι;» «Ναι».

Σαύρος Αγγέλος

Όσο και να σκεφτείς, δεν μπορείς να σκεφτείς όλη μέρα έναν άνθρωπο όσο και να τον αγαπάς. Ο Κύριος όμως όντως μας αγαπάει και μας σκέφτεται όλη μέρα. Και είμαστε στο επίκεντρο της αγάπης Του. Αυτό να το θυμίζεις στον εαυτό σου.

Να θυμάσαι τις υποσχέσεις του Χριστού για να γαληνεύει η ψυχή σου και να φεύγει αυτό το άγχος από την καρδιά σου, ότι «θα είμαι μαζί σου πάντοτε, ιδού εγώ μεθ' υμών ειμι πάσας τας ημέρας έως της συντελείας του αιώνος». Αμήν, έτσι τελειώνει. Θα είμαι πάντοτε μαζί σας. Η παρουσία μου, η αγάπη μου, το έλεός μου, η ευλογία μου, η προστασία μου, η δύναμή μου, όλα όλα θα είναι κοντά σου, λέει ο Κύριος, και μέσα στα μυστήρια της Εκκλησίας ζούμε τον Χριστό. Αυτό να το νιώθεις, ότι δεν είσαι μόνος στη ζωή. Με πήρες τηλέφωνο και μου λες: «Όταν σας παίρνω τηλέφωνο, απαντάτε μου καμιά φορά, μιλήστε μου, ή όταν σου γράφω, γράφε μου κι εσύ κάτι, γιατί νιώθω πολύ μόνος». «Νιώθω πολύ μόνη», λες. Και κάποιος μου τόλμησε και το είπε έτσι με ταπείνωση, λέει: «Συγχωρέστε με, αυτό που κάνω είναι πνευματική ζητιανιά, ζητιανεύω λίγη αγάπη».

Σου λέω, δεν είσαι μόνος, μην νιώθεις έτσι, είναι ο Κύριος κοντά σου, σ' αγαπάει ο Θεός. Αυτό να το αισθάνεσαι και να το νιώθεις. Μην περιμένεις να το νιώσεις έτσι από μόνο του, θα το θυμίζεις στον εαυτό σου με τις προσευχές και με τις επαναλήψεις αυτού του λογισμού. Είναι ο Κύριος κοντά μου, το υποσχέθηκε, θα είναι μαζί μας πάντοτε.

Κάτι άλλο, ζήσε το τώρα, μην σκέφτεσαι παλιά γεγονότα που συνέβησαν και μελαγχολείς, μην κοιτάς μακρινά γεγονότα που ακόμα δεν ήρθαν και αγχώνεσαι και τρομάζεις και φοβάσαι, ζήσε το εδώ και τώρα της στιγμής, είναι πολύ ωραία όταν το αισθάνεσαι αυτό. Ένα παιδάκι, ας πούμε, το ζει αυτό πολύ έντονα. Τα παιδιά ζουν το τώρα. Δεν σκαλίζουν πολύ το παρελθόν, ούτε θυμούνται πολύ για το μέλλον. Γι' αυτό όταν τσακωθούνε και σπάσει τη μύτη του άλλου με μια μπουνιά και βγάλει αίμα και χτυπηθούν και κλαίνε, και μετά από δύο ώρες δεν το σκαλίζουν και δεν θυμούνται τι έγινε και ξανά είναι αγαπημένα και φιλιούνται.

Φιλιούνται, πιάνονται αγκαλιά, χέρι χέρι, παίζουν πάλι τα παιχνίδια τους, τρώνε στο ίδιο τραπέζι από το ίδιο φαγητό, από το ίδιο πιάτο, δεν κρατάνε κακία γιατί δεν ζούνε στο παρελθόν ούτε στο μέλλον. Το παιδί ζει το τώρα.

Γι' αυτό είναι πολύ ευτυχισμένο, γιατί μέσα στην παρούσα στιγμή, που είναι τελικά η μόνη στιγμή που μας ανήκει, το τώρα. Τώρα σου μιλώ. Δεν ξέρω τι θα γίνει μετά από μια ώρα στη ζωή μου. Πριν από μια ώρα πέρασε αυτό, δεν το ελέγχω τώρα. Τώρα είμαι εδώ.

Κάνω αυτή την εκπομπή και σου μιλάω τώρα εσένα και εσύ εκεί τώρα αυτό το πράγμα ζεις. Το ότι μετά από λίγο μπορεί να συναντήσεις στη ζωή σου κάτι, δεν το αρνούμαι. Μπορεί να έρθει κάτι πολύ δύσκολο, να έρθει μια στεναχώρια, μια αγωνία, μια οτιδήποτε δύσκολη κατάσταση. Αλλά αν ζήσεις το παρόν της στιγμής, δεν έχεις πρόβλημα. Γι' αυτό αν πας σε ένα μικρό παιδί και του πεις «Ξέρεις, ζούμε μια οικονομική κρίση», και τι σημαίνει αυτό δεν μπορεί να καταλάβει, και σε λίγο ο μπαμπάς δεν θα έχει δουλειά.

Δεν θα έχουμε πολλά λεφτά. Και λέει το παιδί ξαφνικά: «Μα κάνε μου να... δώσ' μου ένα τοστ να φάω».

Θέλουμε να κάτσουμε τώρα να παίξουμε. Του λες: «Παιδί μου, θα έρθουν δυσκολίες στη ζωή». Το παιδί δεν καταλαβαίνει τι θα πει «θα έρθουν δυσκολίες» για να αγχωθεί. «Μου δίνεις», λέει, «αυτό το παιχνιδάκι που έχεις βάλει στο πατάρι να παίξουμε με το αδερφάκι μου;» Ζει το τώρα. Εσύ πας να του πεις να σκέφτεται μελλοντικά, να αγχωθεί για το μέλλον. Ή του λες, ας πούμε, πάει γυμνάσιο και του λες: «Αν δεν διαβάζεις, δεν θα περάσεις στο πανεπιστήμιο. Όταν πας λύκειο, δεν θα έχεις καλές βάσεις. Από τώρα δεν προσέχεις». Το παιδί δεν μπορεί να καταλάβει μακριά. Δεν μπορεί να σκεφτεί πολύ ότι «ας διαβάσω τώρα για να, όταν πάω τρίτη λυκείου, να είμαι καλός στις Πανελλήνιες και να περάσω». Το παιδάκι λέει: «Σήμερα, παιδάκι μου, εδώ έχουμε μια μπάλα μπροστά στα μάτια. Έχουμε μια μπάλα που περιμένει να πάμε να παίξουμε. Έχουμε μια μπασκέτα που περιμένει να πάμε να καρφώσουμε, να παίξουμε, να χαρούμε». Το σήμερα ζει, το παρόν ζει. Και γι' αυτό τα πιο πολλά παιδιά είναι ευτυχισμένα. Έχουν μια χαρά, έχουν μια εκρηκτικότητα.

Το χαμόγελο ενός παιδιού είναι πολύ ξεκούραστη κατάσταση. Κοιτάς ένα παιδάκι, σου χαμογελάει και ηρεμεί η ψυχή σου αμέσως. Δεν έχει σκοτούρες. Οι σκοτούρες γιατί λέγονται σκοτούρες; Γιατί σκοτεινιάζουν την ψυχή. Έχουν να κάνουν με αγχωτικές σκέψεις μέλλοντος, παρελθόντος, αναμνήσεις, μελαγχολίες.

Το παιδί ζει ρουφώντας τη ζωή. Δεν σκέφτεται τέτοια πράγματα. Δεν σκέφτεται πολύ, ζει πολύ. Το μυαλό του, ο νους του είναι απερίεργος. Δεν έχει την περιέργεια να μαθαίνει, να σκαλίζει, να μαθαίνει. Αυτό είναι των μεγάλων χαρακτηριστικό και το μεταδίδουμε σιγά σιγά και στο παιδί, να του χαλάμε το νου. Όταν λέω νου, δεν εννοώ αυτό που λύνει τις ασκήσεις στα μαθηματικά, αυτό δεν είναι ο νους. Αυτό είναι το μυαλό του. Όταν λέω νου εδώ πέρα, εννοώ τον τρόπο που στέκεται μπροστά στη ζωή και στα γεγονότα της ζωής και στα περιστατικά τα διάφορα. Το παιδί λοιπόν ζει, απολαμβάνει, χαίρεται και γι' αυτό έχει κάτι θεϊκό το πρόσωπό του.

Έχει μια φρεσκάδα ευτυχίας και μια ευεξία. Γι' αυτό σπάνιο να δεις παιδάκι να ξυπνάει το πρωί και να μην είναι ευτυχισμένο για την καινούργια μέρα που έρχεται. Ακόμα κι αν, ας πούμε, στο σπίτι υπάρχει μια δυσκολία, το παιδί δεν την πιάνει τη δυσκολία. Του τη λες, δεν την καταλαβαίνει. Μπορούμε να γίνουμε κι εμείς λίγο έτσι, σαν παιδιά, να ζούμε το τώρα και να λέμε: σήμερα.

Εεε... Φάγαμε, ναι, θα φάμε λίγο φαγάκι. Τι θα κάνουμε σήμερα άλλο; Θα κάνουμε αυτό. Ωραία, αύριο μπορεί να μην έχουμε φαγητό. Εντάξει, άστο το αύριο. Εγώ δεν ζω στο αύριο, ζω στο σήμερα. Μπορεί να μην προλάβω να έρθει το αύριο, να φύγω σήμερα. Και θα φύγω με τη σκέψη του αύριο; Θα πεθάνω δηλαδή πριν την ώρα μου. Θα στεναχωριέμαι από τώρα για κάτι που ίσως συμβεί αύριο; Τι είπε ο Κύριος; «Αν δεν γίνετε σαν τα παιδιά, αν δεν στραφείτε», λέει, «και γίνετε σαν τα παιδιά». Θέλει μια στροφή.

Μια κίνηση δυνατή, να στραφεί η ψυχή μας στην παιδικότητα. Κι ένα από τα χαρακτηριστικά της παιδικής ηλικίας είναι αυτό το πράγμα: να μην κινούμαστε με άγχος σε μελλοντικές καταστάσεις. Και θα βλέπεις μετά, ανθίζει απ' την ψυχή σου μια ευτυχία. Δες τι ωραία που είναι, τώρα εδώ είμαι καλά. Μιλάμε τώρα, μπορεί μετά να μου έρθει μια θλίψη στη ζωή, μια δυσάρεστη είδηση.

Να έχω ένα χρέος που θα αγχωθώ πάρα πολύ. Μπορεί μετά από λίγο καιρό να με διώξουν από μια δουλειά. Τώρα όμως είμαι καλά, πολύ καλά. Εδώ, είμαι εδώ. Κοιτάω δίπλα μου για να δω κανένα λιοντάρι, τίποτα να με απειλεί. Μήπως γίνεται σεισμός; Όχι, δεν κουνιέται η γη, καλά. Τι άλλο; Η βρύση τρέχει νερό. Έχω το ψυγείο μου γεμάτο πράγματα. Σήμερα τώρα γεμάτο, δεν γεμάτο. Αλλά έχει λίγο τα βασικά να φάω κάτι.

Δεν πεθαίνω, δεν πέφτω κάτω, έτσι, δεν πέφτω κάτω και έχει ο Θεός. Θα σκεφτώ για το μέλλον μου, θα προνοήσω για τα παιδιά μου, κάποια βοήθεια, αλλά δεν θα αφήσω τη σκέψη του μέλλοντος να μου διαλύσει τη ζωή διπλά. Δηλαδή και τότε που θα έρθει το πρόβλημα να με κουράσει, αλλά και από τώρα να με διαλύσει.

Τουλάχιστον με τον τρόπο που λέμε, θα στεναχωριόμαστε μόνο μια φορά. Πότε; Όταν έρχεται το πρόβλημα. Γιατί τα παιδιά αυτό κάνουν. Στεναχωριούνται όταν έχουν κάτι. Δηλαδή μου σπάσει τη μύτη, κλαίω. Τελείωσε, κλαίω επειδή πονάω. Αφού πέρασε αυτό όμως και η μύτη πέρασε, σ' αγαπάω πάλι. Δεν σκέφτομαι τι έγινε, ούτε θα σκεφτώ αυτό που θα γίνει, να ξαναπονάω και να το επαναλαμβάνω και να βιώνω δεύτερη φορά

τον πόνο που έζησα ή να βιώνω πολλές φορές τον πόνο που ακόμα δεν ήρθε. Τα παιδιά ζουν μοναδικά τη ζωή, συναρπαστικά τη ζωή, τη ρουφούν και τη χαίρονται την κάθε μια στιγμή και δεν αφήνουν τη στιγμή να πάει χαμένη, γιατί αν αυτή τη στιγμή σκέφτεσαι το μέλλον, χάνεις αυτή τη στιγμή και πάνε χαμένες πολλές στιγμές της ζωής σου. Ζήσε το τώρα, ζήσε το παρόν που είναι ο Χριστός παρών. Το κατάλαβες αυτό πιστεύω. Έχει ο Θεός μετά. Άμα πεις «Έχει ο Θεός μετά», θα δεις ότι έχει, ναι. Εγώ το έχω δει στη ζωή μου ότι όλα τελικά πήγαν καλά και προβλήματα που ήρθανε σε καλό βγήκανε και πειρασμοί που ήρθανε. Έχουν υπάρξει πειρασμοί στη ζωή κάποιων ανθρώπων που κράτησαν, ας πούμε, και ένα χρόνο και ενάμιση, δοκιμασίες.

Στεναχώριες, προσβολές, συκοφαντίες, ωραία. Και τι να χώνεσαι; Δεν θα περάσουν κι αυτά; Θα περάσουν. Μα άλλη εξής είναι να σε συκοφαντούνε, ωραία. Πόσο καιρό σε συκοφαντήσανε; Ένα μήνα. Πόσο κράτησε η απήχηση που είχε αυτή η συκοφαντία; Ένα, ενάμιση χρόνο. Πέρασε κι αυτό, θα περάσει κι αυτό. Και θα περάσεις κι εσύ. Και θα φύγουμε από το σκηνικό αυτής της ζωής. Θα φύγουμε, θα συνεχίσουμε, θα πάμε κι αλλού. Κάνουμε και έτσι.

Καλημέρα, Τρίτη να είναι η Δευτέρα, κι αν είναι Τρίτη, τι πειράζει; Το σήμερα με το αύριο μοιάζει. Θα κάνω όνειρα ξανά, όπως εχθές, όπως και πέρσι. Τι κι αν δεν βγουν αληθινά; Ένα όνειρο πολύ μ' αρέσει. Τι σήμερα, τι αύριο, τι χθες, γέλα αν θες, κλάψε αν θες, αδέρφια είναι ο πόνος και η χαρά. Τι σήμερα, τι αύριο, τι χθες, πέθανε αν θες, ζήσε αν θες, δεν έχει και μεγάλη διαφορά.

Όποια απόφαση κι αν πάρω, θα την πετάξω σαν τσιγάρο. Θα έρθει η μέρα, θα ξανάρθει, κι εγώ θα κάνω τα ίδια λάθη. Η ζωή, περνά καιρός, κι όλο με σκάβουν οι ρυτίδες. Μα δόξα να έχει ο Θεός, πολλές είναι οι ελπίδες. Τι σήμερα, τι αύριο, τι χθες, γέλα αν θες, κλάψε αν θες, αδέλφια είναι ο πόνος κι η χαρά. Τι σήμερα, τι αύριο, τι χθες, πέθανε αν θες, ζήσε αν θες, δεν έχει και μεγάλη διαφορά. Άνοιξη μπαίνει ο χθέ μου, χτυπάει αλλιώτικα η καρδιά μου. Ίσως αυτό το καλοκαίρι κάτι ωραίο να μου φέρει. Κι αν δεν μου φέρει, τι με αυτό; Καινούργια όνειρα θα κάνω. Ελπίδες έχω ένα σωρό, μου φτάνουν μέχρι να πεθάνω.

Τι σήμερα, τι αύριο, τι χθες, γέλα αν θες, κλάψε αν θες, αδέρφια είναι ο πόνος και η χαρά. Τι σήμερα, τι αύριο, τι χθες, πέθανε αν θες, ζήσε αν θες, δεν έχει και μεγάλη διαφορά.

Να θυμάσαι, ενώ σου είπα τώρα να ζεις το τώρα, υπάρχει και ένα άλλο μυστικό για να ηρεμήσεις λίγο από το άγχος: να κοιτάς μακριά λίγο τη ζωή. Όταν βλέπεις το πρόβλημά σου σε μεγέθυνση σήμερα και το μεγαλοποιείς πάρα πολύ και λες «Χάθηκα, περνάω αυτό», αγχώνεσαι πάρα πολύ. Και όντως είναι τραγικό, σε διαλύει ένα περιστατικό, μπορεί να σε στεναχωρήσει. Θυμάμαι σε ένα πένθος, έφυγε ένας πολύ αγαπημένος μου άνθρωπος, πολύ αγαπητός μου άνθρωπος και είχα λυπηθεί πάρα πολύ. Είχα τσακιστεί μέσα μου, με είχε πολύ πονέσει αυτή η ιστορία. Και ήρθε κάποιος να μου πει διάφορα παρηγορητικά λόγια και ένας έτσι γνωστός μου μου είπε: «Έχεις δίκιο τώρα να στεναχωριέσαι, γιατί είναι φρέσκο, φρέσκια η πληγή. Μετά όμως από ένα χρόνο θα το βλέπεις πιο ήρεμα και πιο ψύχραιμα το περιστατικό αυτό που συνέβη, που όντως είναι πολύ λυπηρό και θλιβερό».

Εεε... Λίγο εκείνη την ώρα μπόρεσα να το σκεφτώ, γιατί μες στον πόνο το μεγάλο δεν σκέφτεσαι και λογικά να σου μιλάνε εσύ ζεις αλλού. Αλλά λέω, πράγματι, τώρα ας πούμε πονάω αυτή τη μέρα, του χρόνου ακριβώς τέτοια μέρα, μετά από 365 μέρες, αποκλείεται να είμαι το ίδιο χάλια. Φυσικά θα αγαπάω τον άνθρωπο που έφυγε, θα προσεύχομαι για αυτόν πάντα, ναι, αλλά δεν θα είμαι και ερείπιο όπως είμαι σήμερα. Αυτό, αγχωνόμαστε για κάποια πράγματα που συμβαίνουν στη ζωή μας και τα μεγαλοποιούμε και τα κάνουμε να μας κατακλύζουν, να μας πνίγουν και τους δίνουμε μια φοβερή εξάπλωση μέσα στην ψυχή μας, ότι είναι τα κυρίαρχα θέματα. Αυτό θα είναι το παν στη ζωή μου, με διέλυσε αυτό. Ωραία, σε διέλυσε πότε; Σήμερα, αύριο, μεθαύριο, άλλες δυο τρεις μέρες, εντάξει, πέντε δέκα. Μετά όμως θα δεις ότι αυτό σιγά σιγά θα αρχίσει να ατονεί. Δες το έτσι και μην αγχώνεσαι για τις στεναχώριες σου, οτιδήποτε και να είναι αυτό. Έκανες ένα λάθος.

Ακόμα και μια αμαρτία. Σε τσακίζει, σε αγχώνει, εξομολογήθηκες, μετάνιωσες, λυπήθηκες. Ναι, κι όμως είναι πολύ βαρύ. Κοίτα λίγο πιο μακριά. Θα λες κι εσύ σαν τον Δαβίδ μετά ότι «Ιδού γαρ, ότι την ανομίαν μου εγώ γινώσκω και η αμαρτία μου ενώπιόν μου εστι διαπαντός». Τα θυμάμαι, Κύριε, αυτά που γίνανε, αλλά σαν ανάμνηση τώρα, σαν ανάμνηση. Δεν τσακίζεται η ψυχή μου από αυτό που έκανα τώρα, γιατί πέρασε ο καιρός, πέρασε ο χρόνος και ο χρόνος με θεράπευσε. Και ο χρόνος είναι μεγάλο γιατρικό μέσα στο άγχος της ζωής και μας βοηθάει σε πάρα πολλά.

Όλα είναι σχετικά σε αυτή τη ζωή και όλα περνούν. Γι' αυτό κοίτα μακριά στα διάφορα προβλήματα που τώρα σε αγχώνουν και θα δεις ότι μετά από καιρό δεν θα σε αγχώσουν. Θυμάμαι την ημέρα που έδινα δίπλωμα για την οδήγηση, νόμιζα ότι όλοι οι άνθρωποι, αν τους ρωτήσεις «Τι σε απασχολεί αυτή τη στιγμή; Τι είναι το μεγάλο πρόβλημα;», νομίζω ότι όλοι έπρεπε να πούνε ότι αυτό ήταν το δικό μου πρόβλημα, το μεγαλύτερο. Ότι δίνω δίπλωμα για την οδήγηση και αισθανόμουν ότι είναι το μεγαλύτερο περιστατικό του κόσμου. Και πιο δίπλα ένας άλλος ούτε που νοιαζόταν γι' αυτό. Άλλος είχε τα δικά του, άλλος είχε τα παιδιά του, το γάμο του, τις δουλειές του, την πεθερά του, τα έξοδά του, τις αρρώστιες του. Εγώ το θεωρούσα ότι είναι το δικό μου το μεγαλύτερο πρόβλημα και μάλιστα ότι θα με καταβάλει, με πνίγει. Και αρκεί να σκεφτόμουν ότι, ξέρεις τι; Τι ώρα έχεις να δώσεις δίπλωμα; Πέντε η ώρα το απόγευμα. Ωραία, πόση ώρα κρατάει αυτό; Λίγα λεπτά. Πεντέμισι η ώρα θα έχουν περάσει όλα. Δες λίγο πιο πέρα από αυτό που σε αγχώνει. Θα έχει περάσει αυτό.

Ξεφούσκωσέ το λίγο αυτό το μπαλόνι που μπήκε μπροστά σου και σου κρύβει τη θέα και γράφει απάνω τη λέξη άγχος, άγχος, χαμός, διάλυση, καταστροφή. Σιγά το πράγμα, όλα περνάνε τελικά και όντως πέρασε και αυτό, πέρασαν και τα άλλα και όλα και όλα θα είναι διαφορετικά μετά από λίγα χρόνια. Γι' αυτό βλέπεις κάτι παππούδες και γιαγιάδες που έχουν περάσει πολλά στη ζωή, δοκιμασίες, στεναχώριες, αρρώστιες, θανάτους. Δεν τους πειράζει τίποτα. Ό,τι και να ακούσουν, αυτό που λέει, δεν ιδρώνει το αυτί μου. Δεν ταράζονται. Έγινε και αυτό στη ζωή μας, λέει ο παππούς. Έγινε αυτό; Έχει ο Θεός, παιδάκι. Μη στεναχωριέσαι. Θα δυναμώσεις. Δεν συμμερίζεται την αγωνία σου, γιατί αυτός έχει περάσει πάρα πολλά δικά του και η ζωή τον δυνάμωσε και τώρα τα βλέπει μέσα από την ωριμότητα του χρόνου και από την απόσταση.

Θα περάσει κι αυτό. Θα περάσει κι αυτό.

Τίποτα από όσα συμβαίνουν στη ζωή σου δεν είναι τυχαίο, έτσι; Το θυμάσαι και αυτό, το έχουμε πει. Σήμερα κάνουμε μια επανάληψη όλα αυτά που λέγαμε για το άγχος, για να το κλείσουμε νομίζω το θέμα σήμερα. Μακάρι να κλείσει και το άγχος όπως κλείνει το θέμα σήμερα. Να θυμάσαι ότι τίποτα δεν είναι τυχαίο. Αφού το επέτρεψε ο Θεός να συμβεί αυτό στη ζωή σου που σε αγχώνει, να γίνει ένα περιστατικό που θα σε ταράξει, κάτι που θα μάθεις, Αυτός επέτρεψε να γίνει αυτό. Απλώς θέλει να προλάβεις τον δικό σου αυτόν φωτισμένο λογισμό πριν έρθει ο άλλος λογισμός, ο σκοτεινός, που σου προτείνει να καταρρεύσεις, και να πεις: Γιατί να καταρρεύσω; Γιατί να προσβάλλω τον Θεό; Αφού ο Θεός είπε να γίνει αυτό και το επέτρεψε. Το επέτρεψε. Δεν είναι το θέλημά του το αγαθό, το ευάρεστο.

Κατ' ευδοκία που λέμε, αλλά είναι το κατά παραχώρηση, δηλαδή το παραχώρησε ο Θεός να γίνει. Δηλαδή αν κάποιος τρακάρει δεν σημαίνει ότι ο Θεός το θέλησε με τα χαράς, αλλά το θέλησε κατά παραχώρηση. Επέτρεψε να γίνει. Ωραία, αφού το επέτρεψε ο Θεός, θα κοιτάξω από εδώ και πέρα τι θα γίνει, αλλά με ηρεμία, χωρίς να διαλυθώ, χωρίς να αγχωθώ. Και να θυμάσαι ότι μπορείς να αντέξεις, να αντέξεις, έχεις δύναμη να αντέξεις. Μην υποτιμάς τον εαυτό σου. Εγώ αποκλείεται να τα καταφέρω γιατί δεν είμαι δυνατός, και όμως υπάρχουν άτομα που ενώ πίστευαν ότι δεν μπορούν, μπορέσαν μεγάλα πράγματα να κάνουν στη ζωή τους. Ήταν κάποιος που έλεγε ότι εγώ αν μου συμβεί αυτό στη ζωή αποκλείεται να αντέξω, και αγχωνόταν στη σκέψη και μόνο ότι θα γίνει, και όμως συνέβη και έγινε και μια χαρά δύναμη είχε. Τα πάντα μπορείς να αντέχεις, έχεις δυνάμεις μέσα σου απίστευτες. Απλώς καμιά φορά έχει γίνει λίγο συνήθεια να κλαιγόμαστε, να παραπονιόμαστε, να γκρινιάζουμε.

Και ωραίος τρόπος να τραβάμε και την αγάπη του κόσμου. Το παιδάκι όταν αρρωσταίνει έχει τη μαμά του κοντά. Και μπορεί να το πονάει το κεφαλάκι του και έχει πυρετό, αλλά του αρέσει που την ώρα του πυρετού η μαμά του το χαϊδεύει και το βοηθάει. Και του κάνει μαλάξεις και του κάνει το χαμομήλι του και του φέρνει την κοτόσουπα και το φιδέ. Του αρέσουν αυτά. Γι' αυτό καμιά φορά κι εμείς μας αρέσει να έχουμε μια αρρωστημένη ψυχή, να δείχνουμε έτσι αρρωστημένες καταστάσεις δίπλα μας, γιατί τραβάμε συμπάθειες επάνω μας. Μας αγαπάνε όλοι, είμαστε οι αξιολύπητοι. Έλα μωρέ, κρίμα, βοήθησέ τον, έχει πολύ λυπηθεί αυτός ο άνθρωπος, στήριξέ τον. Όχι, δεν είναι στήριγμα αυτό.

Μου έγραψε μια κυρία ένα μήνυμα μια φορά που ήταν πολύ ωραίο, πολύ έξυπνο, αλλά και λίγο πονηρό. Μου λέει: Να πείτε σας παρακαλώ και εσείς στον Θεό να με ακούει γρήγορα, γιατί όταν δεν με ακούει στεναχωριέμαι. Αλλά όταν με ακούει τον αγαπάω πολύ εύκολα. Όταν δεν με ακούει με στεναχωρεί, και να του πείτε και εσείς ότι δεν είναι καλό αυτό που με αφήνει στην αναμονή.

Έτσι είπα και να το πω εγώ στον Θεό, νομίζω ο Θεός θα μου πει: «Δουλειά σου; Και εγώ ξέρω τι θα κάνω». Αυτά τώρα τα χάδια που ζητάμε πολλές φορές δεν μας βοηθάνε. Πόσες φορές δεν έχεις πει στον Θεό «Σε παρακαλώ» και αρχίζουμε και κλαίμε, νομίζοντας ότι θα λυπήσουμε τον Θεό; Θα τον... Θα μας λυπηθεί μάλλον ο Θεός, θα συγκινηθεί μαζί μας από οίκτο και από λύπηση. Ναι, τέτοια λύπηση δεν είπα. Μου θυμίζει τη λύπηση που θέλαν τα παιδιά στο σχολείο, όταν μια φορά τους βάζεις άσκηση και λες «Θα διαβάσετε τα πέντε κεφάλαια για επανάληψη» και λένε τα παιδιά «Λυπηθείτε μας, σας παρακαλούμε, λυπηθείτε μας». Αφήστε τα αυτά, αφήστε τα αυτά. Γιατί άμα δεν στρωθείτε στο διάβασμα, κουμπούρες θα μείνετε. Άντε μπράβο, λυπηθείτε μας. Λες και δεν μπορείτε να διαβάσετε πέντε κεφάλαια. Τι είστε; Όλοι υποτιμάτε τον εαυτό σας. Αυτό κάνει ο Θεός, εμείς το παίρνουμε φυσικά ότι δεν μπορούμε.

Δεν μας αγαπάει και δεν μας σέβεται και δεν ακούει την προσευχή μας και ότι δεν υπάρχει ο Θεός. Διάφορες απαντήσεις δίνουμε προκειμένου να μην δεχτούμε το μεγαλύτερο πρόβλημα, που είναι η δική μας η αμέλεια, η ραθυμία μας πολλές φορές. Πάτα στα πόδια σου, στηρίξου, πάλεψέ το, δυνάμωσε. Αφού δεν δοκίμασες, πώς ξέρεις ότι δεν μπορείς; Δεν πάλεψες στη ζωή σου να αγωνιστείς. Όταν δοκιμάζεις βλέπεις να αναβλύζουν από μέσα σου δυνάμεις που δεν είχες φανταστεί ότι έχεις και τα καταφέρνεις μια χαρά.

Μελαγχόλησες, νιώθεις πεταμένος, μες στην πόλη σου σαν ξένος, ρε παιδί μου, αμάν. Στην καρδιά βάλε πατίνια και δυο ρουλεμάν.

Μιλώ και φτερώ. Στο μυαλό σου χιόνι που τη σκέψη σου παγώνει, ρε παιδί μου, αμάν. Στην καρδιά βάλε πατίνια και δυο ρουλεμάν.

Στο δασάκι μια γλυκιά φωτιά. Λάβε θέση για να πάρεις πάλι την πρωτιά. Σαν να δρόσισε, έρχεται βροχούλα και μια άνοιξη νυφούλα.

Ρε παιδί μου, αμάν, στην καρδιά βάλε πατίνια και δυο ρουλεμάν.

Βάλε στο μαγνητόφωνο τραγούδια που γουστάρεις. Σκέψου την ώρα, τη στιγμή που τη ρεβάνς θα πάρεις. Σκέψου κορίτσια και γιορτές και πράγμα που σαλεύει, κι ένα παιδί που μοναχό το δρόμο του γυρεύει. Βάλε στο μαγνητόφωνο τραγούδια που γουστάρεις. Σκέψου την ώρα, τη στιγμή που τη ρεβάνς θα πάρεις. Σκέψου κορίτσια και γιορτές και πράγμα που σαλεύει, και ένα παιδί που μοναχό το δρόμο του γυρεύει.

Το έχω δει πολλές φορές σε σένα που έχουμε κάποια επαφή και σε άλλο κόσμο και στη ζωή το βλέπεις, δεν χρειάζεται και πολύ φιλοσοφία αυτό. Το βλέπεις σε όλο τον κόσμο ότι όταν παλέψει ο άνθρωπος με όλες τις αντιξοότητες μπορεί να τα βγάλει πέρα και να νικήσει φτώχειες, αρρώστιες, θανάτους, ανεργίες, ταλαιπωρίες, ψυχολογικά προβλήματα, δοκιμασίες και να βγει ένας άνθρωπος δυνατός, πολύ δυνατός.

Υπάρχουν μάνες που σηκώσανε το πένθος τους, τη χηρεία τους, τη μοναξιά τους και να έχουν και τα παιδιά τους και να κρατάνε την ψυχραιμία τους και να τα διαβάζουν και να τα πλένουν και να τα πηγαίνουν στο σχολείο και να πηγαίνουν και για δουλειά και να τα καταφέρνουν όλα. Όντως, έχει ένα τίμημα αυτό. Θα κουραστείς, θα γεράσεις, δεν θα χαρείς τη ζωή σου από απόψεως ανεμελιάς και ξενοιασιάς, αλλά και αυτό, ποιος σου είπε ότι δεν είναι ομορφιά ζωής;

Αυτή η αγιότητα, αυτό το πρόσωπο, το τόσο βασανισμένο και κλαμμένο που όμως λίγο να χαμογελάσει έχει άλλη ποιότητα αυτό το χαμόγελο πλέον, το χαμόγελό σου. Το χαμόγελό σου είναι φοβερό τώρα που πόναγες τόσα χρόνια. Τώρα λίγο να χαμογελάσεις κάνεις τον άλλον γύρω σου να νιώθει ότι είναι στον παράδεισο. Παλιά γελούσες συνέχεια αλλά τα γέλια σου δεν ήταν όπως τώρα που χαμογελάς σπάνια αλλά είναι πολύ πλούσιο και ζωογόνο και αναγεννητικό το χαμόγελό σου τώρα. Και τα κατάφερες. Και όλοι οι γύρω σου είχαν αγχωθεί ότι δεν θα τα καταφέρεις. Να τα καταφέρει. Μην φοβάσαι, θα τα καταφέρει ο καθένας.

Ο καθένας και όλοι μας μπορούμε να καταφέρουμε πολλά και επειδή ο Θεός ακριβώς μας εμπιστεύεται και μας θεωρεί άξιους και σπουδαίους, σαν τη χειροτονία των παπάδων, το «άξιος, άξιος». Έχεις πάει στη χειροτονία; Όταν γίνεται κάποιος κληρικός φωνάζουν όλοι από κάτω, όταν του δίνει ο Επίσκοπος, του υποψηφίου, που φοράει ας πούμε το πετραχήλι, τα επιμάνικα, τη ζώνη και τα δείχνει στον κόσμο και λέει «είναι άξιος» και φωνάζουν όλοι «άξιος». Και είναι πολύ μεγάλη στιγμή χαράς και ενθουσιασμού και μεγαλείου αυτή η ώρα, γιατί όλο το εκκλησίασμα τονίζει ότι θεωρεί άξιο αυτόν τον άνθρωπο να σηκώσει αυτό το βάρος και την τιμή που του κάνει ο Θεός. Αυτό λέει και ο Θεός σε εμάς. Άξιος είσαι. Πίστεψε ότι είσαι άξιος. Αγχώνεσαι γιατί δεν έχεις καταλάβει την αξιοσύνη σου, τη δυνατότητά σου. Μπορείς να κάνεις πολλά πράγματα. Και για μένα δεν είσαι άξιος να μπεις στο πανεπιστήμιο, λέει ο Θεός.

Αν δεν μπεις δηλαδή δεν αξίζεις; Είσαι άξιος είτε μπεις είτε δεν μπεις. Είτε είσαι ψηλός είτε είσαι κοντός, είτε είσαι παχύς είτε είσαι αδύνατος, είτε είσαι άντρας είτε γυναίκα, είτε είσαι παιδάκι είτε είσαι μεγάλος, είτε παππούς, γιαγιά, αξίζεις πάρα πολλά. Αν αυτό το καταλάβεις, θα σου φύγει κάθε άλλος λογισμός αμφιβολίας για τον εαυτό σου και αναξιότητας και μειονεξίας και όλα αυτά που γίνονται αφορμή να αγχωθείς πολύ. Σε τρώει μέσα σου κάτι ότι δεν είμαι καλά, δεν είμαι αποδεκτός, δεν είμαι αγαπητός, δεν είμαι ωραίος, δεν είμαι σπουδαίος, δεν είμαι... Μα δεν εξαρτάται η αξία σου από αυτά, από την τσέπη σου και από τα πτυχία σου και από τα χαρίσματά σου. Από την ψυχή σου. Είσαι ένας άνθρωπος. Τέλος. Εγώ μπορεί να σε συναντήσω στον δρόμο, να μου πεις «ξέρετε, σας ακούω στο ράδιο» και να σου πω «χάρηκα πολύ, αλλά δεν μπορώ, βιάζομαι, γεια σου, φεύγω» και να πεις «δεν μου έδωσε σημασία». Και τι έγινε;

Τι έγινε που δεν σου δίνω σημασία ή που δεν μου δίνεις εσύ εμένα σημασία; Τι έγινε; Η αξία μου από εκεί είναι, από το αν μου πεις εσύ μπράβο ή αν σου πω εγώ μπράβο; Αν αυτό το σκέφτομαι συνέχεια θα υποφέρω μια ζωή και εσύ θα υποφέρεις. Γι' αυτό πρόσεχε πάρα πολύ και τη γνώμη του κόσμου. Είναι μεγάλη πηγή άγχους να σκέφτεσαι εσύ τι θα πει ο κόσμος.

Θες να πάρεις κάτι, σκέφτεσαι τον κόσμο. Θες να αγοράσεις ένα αυτοκίνητο, σου αρέσει το γκρι, σου αρέσει το πράσινο, σου αρέσει το καφέ, σου αρέσει το κόκκινο, ό,τι θέλεις να σου αρέσει, και αντί να το κάνεις επειδή σου αρέσει, αγχώνεσαι. Λες: «Εγώ να το πάρω, αλλά τι θα πουν στη γειτονιά; Πώς θα το δουν οι άλλοι; Πώς θα με κρίνουν οι άλλοι;» Πας να ντυθείς, λες: «Μου αρέσει αυτό που κάνεις», αλλά μετά λες: «Αχ, αγχώνομαι. Πώς θα με δει τώρα ο κόσμος, αν δεν αρέσω;» Ξεπέρασέ το και αυτό, αν μπορείς. Προσπάθησε να το καταλάβεις. Έτσι ξεπερνιέται, για τις κατανοήσεις.

Για τις απομυθοποιήσεις μέσα στο μυαλό σου. Κατάλαβε ότι είναι ένας μύθος αυτό που νομίζεις και φαντάζεσαι συνέχεια: τι λένε οι άλλοι για σένα. Όλος ο κόσμος να χειροκροτάει για σένα και να πει ότι είσαι σπουδαίος, δεν αποκτάς μεγαλύτερη σπουδαιότητα επειδή το επαναλαμβάνει.

Όλος ο κόσμος να σε βρίζει, δεν σημαίνει ότι είσαι κακός επειδή σε βρίζουν οι άλλοι. Οι άλλοι λένε μια γνώμη. Οι άλλοι είναι άνθρωποι. Εσύ κουβαλάς μέσα σου έναν θησαυρό πολύτιμο. Είναι η προσωπικότητά σου, είναι η ψυχή σου, είναι τα χαρίσματά σου, είναι η θεϊκή σφραγίδα και η πνοή του Θεού που είναι μέσα σου. Αυτό είσαι. Νιώσε χαρά για αυτό που είσαι, το καταλαβαίνεις;

Ωραίος άνθρωπος. Ναι, δεν είναι... Να 'χα πάρει, πάτερ μου, λέει ένας, να 'χα πάρει αυτό το πτυχίο. Δεν το πήρα. Και τι έγινε που δεν πήρες το πτυχίο;

Δεν μπόρεσες τότε να το πάρεις το πτυχίο, γιατί ήταν όλα τα χρόνια, ήταν παλιά, δυσκολεύτηκες, για διάφορους λόγους. Αυτό πέρασε, έχουν περάσει από τότε τόσα χρόνια. Δεν μπορείς να σκέφτεσαι αυτό. Η αξία σου είναι φοβερή. Ναι, τώρα ο κόσμος... Άσ' τον κόσμο τι θα λέει για σένα. Αγάπα τον κόσμο και... Αλλά κι άσ' τον κιόλας ήσυχο, μην ασχολείσαι με το τι θα πει για σένα. Ξεπέρασε αυτή τη γνώμη.

Ανθρώποις ήρεσκον, λέει ο Απόστολος Παύλος, Θεού δούλος ουκ αν ήμην. Αν μου άρεσε να αρέσω συνήθως στον κόσμο, τι θα πούνε για μένα, δεν θα ήμουν δούλος του Θεού. Εγώ ασχολούμαι με τον Θεό, ο Θεός τι θα πει για μένα. Αγχώνεσαι για τα παιδιά σου, δεν παντρεύεται η κόρη σου, αγχώνεσαι τι θα πει η γειτονιά. Από εκεί δηλαδή θα λάβεις γραμμή πλεύσης; Τι θα πει η γειτονιά για το παιδί σου; Το καταλαβαίνει το παιδί σου αυτό, ότι δεν σε απασχολεί ο γάμος του μόνο για την ψυχή του και για την πορεία του, αλλά και για τον κόσμο. Και αυτό δεν σε βοηθάει καθόλου να έχεις καλή σχέση με το παιδί σου.

Ρε παιδάκι μου, σε πήραν τα χρόνια, με έχουν φάει οι φίλες μου, συνέχεια με ρωτάνε για σένα, με πήρε προχτές πάλι ο θείος από το χωριό και ρωτάει «ακόμα να παντρευτεί η κόρη σου;» Τι θα απαντήσω εγώ; Ό,τι θέλεις να απαντήσεις. Να κοιτάνε τη δουλειά τους, ο καθένας στο σπίτι του, τα προβλήματά του, τα βάσανά του, αυτό να απαντήσεις. Γιατί αγχώνεσαι τι θα πεις για τον κόσμο; Το παιδί μου πήρε αυτόν τον δρόμο, το

Το παιδί μου, λέει, έχω γίνει ρεζίλι στη γειτονιά. Και ρεζίλι γίνεται για διάφορους λόγους: είτε το παιδί σου είναι κοντά στον Θεό, το λες ότι ρεζιλεύεσαι επειδή πάει στην εκκλησία, είτε μερικοί επειδή φεύγει από τον Θεό και μπλέκει με ναρκωτικά, με ιστορίες, με ουσίες, με ξενύχτια, μεθύσια, με οτιδήποτε. Τι θα πω στη γειτονιά; Αυτή είναι η σκέψη. Τι θα πεις στη γειτονιά; Το παιδί σου είναι ευτυχισμένο. Αυτό σε αγχώνει; Ο κόσμος; Άσ' τον κόσμο στον κόσμο του και ζήσε στον κόσμο σου. Εσύ ζεις σε έναν άλλο δικό σου κόσμο, τον κόσμο του Θεού, τον κόσμο της αγάπης του, τον κόσμο της χάρης της εκκλησίας. Δεν ζεις στον κόσμο τον υπόλοιπο. Δεν το λέω αυτό υποτιμώντας τους ανθρώπους. Όλοι οι ίδιοι είμαστε, εδώ που τα λέμε, γιατί και εμείς οι άνθρωποι της εκκλησίας, και εμείς τέτοιοι είμαστε. Κρίνουμε όλο τον κόσμο και εμείς. Αυτά που είπα, τα σχόλια, τα κάνουμε και εμείς για τους άλλους, δυστυχώς, αν μάθουμε για ένα φίλο μας ότι δεν έχει κάνει οικογένεια και έχει φτάσει μια ηλικία.

κι εμείς συζητάμε και γινόμαστε σαν τον κόσμο κι εμείς. Γι' αυτό και μέσα στην εκκλησία υπάρχουν άτομα τα οποία μπορεί να σε δυσκολέψουν να αποβάλεις το άγχος, αλλά αντίθετα να στο αυξήσουν. Υπάρχουν άνθρωποι μέσα στην εκκλησία, άνθρωποι του Θεού υποτίθεται ότι είμαστε, και δημιουργούμε στον κόσμο, στους υπόλοιπους, αφορμές άγχους, αντί να τους γαληνεύουμε εμείς, και τους ταλαιπωρούμε. Πώς να νιώσει αυτή η γυναίκα όταν πήγε κοντά στον Κύριο, την έκανε καλά και άρχισαν οι γραμματείς και οι φαρισαίοι που ήταν της Εκκλησίας άνθρωποι, εκείνον τον καιρό της Εκκλησίας ήταν αυτοί, έτσι, να λένε σχόλια εις βάρος της;

Θα πει αυτή η γυναίκα: «Καλά βρε παιδιά, ήρθα κοντά σας, εσείς λέγατε ελάτε να κάνετε προσευχή εδώ πέρα να βοηθηθείτε, ήρθα, με κάνει καλά ο Χριστός και αντί να με ηρεμήσετε με αγχώνετε, ψιθυρίζετε, με σχολιάζετε, μουρμουράτε, με κατακρίνετε». Ο κόσμος αυτό κάνει και εμείς κόσμος γινόμαστε. Γι' αυτό όλη η προσπάθειά μας είναι να πάψουμε να είμαστε κόσμος, όχι

στα λόγια, αλλά στο φρόνημά μας και στο ήθος μας. Και να γίνουμε άνθρωποι του Θεού, άνθρωποι ανώτεροι, άνθρωποι που θα έχουμε κάνει αυτό το κλικ και θα έχουμε αλλάξει επίπεδο και παράθυρο και θα έχουμε βγει από τη ρουτίνα, από τη συνηθισμένη καθημερινή ζωή, από το κουτσομπολιό, την κατάκριση, την περιέργεια, τις μικροπρέπειες. Τι θα πούνε, τι θα κάνουν; Δεν με ενδιαφέρει.

Δεν με ενδιαφέρει. Καλά, δεν αγχώνεσαι; Όχι, δεν αγχώνομαι. Τι θα πούνε; Ας πούνε. Είχα πει σε κάποιον γνωστό μου ένα σχόλιο που είχε γράψει ένας σε ένα βιβλίο εις βάρος του. Και του λέω: «Κοίτα, γράψανε αυτό και αυτό για σένα». Άλλος είχε πει και του το είπα. Ενώ θα έπρεπε να μην το πω. Γιατί πήγα να τον αγχώσω με τον τρόπο μου ή να τσεκάρω να δω πόσο θα αγχωθεί και τι θα κάνει. Μας αρέσει να βλέπουμε τους άλλους δίπλα μας να βασανίζονται, γιατί όταν βασανίζεται ο άλλος, χαίρεσαι εσύ που δεν βασανίζεσαι. Λες: «Εγώ τουλάχιστον είμαι καλύτερα, είμαι σε καλύτερη μοίρα».

Του το είπα και νόμισα θα ταράχτηκε, και μου λέει: «Ας λένε. Και τι δεν λένε οι άνθρωποι; Ας λένε. Μπορεί να είναι αλήθεια αυτό που λένε, και αν είναι αλήθεια, είναι αλήθεια, τι να κάνουμε; Είναι αλήθεια και το γράψανε. Και αν δεν είναι αλήθεια, ακόμα καλύτερα, να μην αγχώνομαι, ακόμα καλύτερους λόγους να μην αγχώνομαι, αφού δεν είναι αλήθεια. Μπα, μπα, να λένε οι άνθρωποι, ας είναι καλά οι άνθρωποι. Δεν ασχολούμαι», μου λέει, «δεν με ενδιαφέρει τι λέει αυτό το κλικ του, δεν με ενδιαφέρει. Όχι της περιφρόνησης του κακού, ότι σε περιφρονώ, ότι για μένα είσαι ένας παλιάνθρωπος. Όχι, δεν ασχολούμαι. Φίλε μου, τι κάνεις; Έτσι, ξέρεις, αυτά κάνεις; Αν έχεις δει τον Θεό και έχεις νιώσει στην προσευχή σου τον Θεό, δεν μπορείς να κάνεις τέτοια πράγματα. Δεν μπορώ να διανοηθώ, δηλαδή, έναν άγιο άνθρωπο, πνευματικό άνθρωπο, που αισθάνεται την προσευχή του, τη θεία λειτουργία, τη θεία κοινωνία, την αγάπη, την προσφορά, την ελεημοσύνη, να αισθάνεται όλα αυτά τα δώρα του Θεού και μετά από μια τέτοια δυνατή εμπειρία...»

πάει ας πούμε να θέλει να κάνει κακίες. Δεν μπορώ να το δεχτώ, δεν μου αρέσει αυτό το πράγμα. Μα γίνεται, λένε, και όμως γίνεται, το έχει κάνει. Ε, ας το έχει κάνει, δεν θέλω εγώ να μπω στο παιχνίδι του. Αυτός ας το κάνει, εγώ δεν θα βρει δηλαδή συμμέτοχο στο παιχνίδι αυτό εμένα. Εγώ δεν θα πάρω, ευχαριστώ, δεν θα πάρω. Μα θα σε σχολιάζει κι άλλο. Δεν πειράζει, δεν θα πέσω στην παγίδα να αγχωθώ, ας λέει. Μεγάλη απελευθέρωση. Αλλά για να το κάνεις αυτό προϋποθέτει ότι πατάς στα πόδια σου, πατάς στη γη των ταπεινών, των πρααίων ανθρώπων, των πράων ανθρώπων, πατάς στην αγάπη του Χριστού και νιώθεις μέσα σου την αξία σου από το Χριστό και λες: «Εμένα με αγαπάει ο Θεός μου. Εγώ χτες αξιώθηκα, ας πούμε, με έκανε ο Θεός άξιο, αν και είμαι ανάξιος, να πάρω μέσα μου το σώμα και το αίμα Του».

Δεν είναι τεράστια τιμή; Τώρα το ότι κάποιος άνθρωπος, ομοιοπαθής είναι, άνθρωπός μου λέει κάτι για μένα, ας πει. Ας πει, δεν είναι αυτός ο κριτής μου, αλλιώς θα αρρωστήσεις αν συνέχεια ασχολείσαι τι λένε οι άλλοι για σένα. Όχι, αν πούνε κάτι καλό, ας είναι καλά οι άνθρωποι, και αυτό δεν είναι λόγος για αυτό να ξετρελαθείς από ευτυχία.

Μια χαρά, αλλά να ξέρεις ο ίδιος που θα πει κάτι καλό μπορεί να πει και κάτι κακό, άρα μη στηρίζεσαι τόσο πολύ και τα καλά που σου λένε μην τα παίρνεις και αυτά τόσο πολύ τοις μετρητοίς και υπερενθουσιάζεσαι. Εντάξει, να είναι καλά οι άνθρωποι, μου είπαν έναν καλό λόγο. Οι ίδιοι όμως μπορεί μετά από λίγο να πουν κάτι κακό, ας το πουν. Ψύχραιμος και να 'σαι και ψύχραιμος.

Τώρα αυτό που θα σου πω μην το πάρεις επάνω σου, είναι αλήθεια όμως, δεν ξέρω αν υπάρχει αντίλογος. Είσαι πολύ καλός στη μουσική σου, στη βοήθειά σου, στα CD σου, στις προσφορές σου, ό,τι έχεις κάνει και προσφέρει στη ζωή και της εκπομπής στη ζωή αλλά και στη ζωή της εκκλησίας και της τέχνης. Τη ζωή, στον κόσμο της τέχνης αυτά που έχεις προσφέρει είναι πολύ όμορφα. Δεν θέλω να τα πάρεις επάνω σου, γιατί ακριβώς εσύ ζεις αυτό που είπα πριν λίγο. Δεν σε ενδιαφέρει τι θα πούνε οι άλλοι, τραβάς ταπεινά αλλά και δυναμικά το δρόμο σου. Και ανήκεις σε αυτή την κατηγορία που έλεγα, ότι κι έτσι είναι καλό να είμαστε τελικά όλοι μας. Αυτό είναι που μου αρέσει. Να λες, εγώ θα κάνω το δικό μου, όχι εγωιστικά, αλλά δεν με πειράζει αν κάποιοι πουν ότι δεν τους αρέσει κάτι. Ευχαριστώ.

Θα πω αυτό που πιστεύω, θα κάνω τη μουσική που με αναπαύει και με εκφράζει, θα ακούσω τη γνώμη των άλλων αλλά δεν θα γκρεμιστεί η εμπιστοσύνη στον εαυτό μου και στον Θεό μου και δεν θα τσακιστεί η ψυχολογία μου επειδή κάποιος ή κάποιοι έχουν άλλη άποψη. Πειράζει να χωράμε όλοι μέσα στον κόσμο αυτό; Πειράζει μέσα σε έναν κήπο να υπάρχουν ποικιλίες λουλουδιών; Γιατί να αγχώνομαι που δεν είναι όλοι σαν εμένα ή σαν εσένα; Ο καθένας έχει τη μοναδικότητά του και την ομορφιά του. Αυτά είχα να πω σήμερα, αγαπητοί μου φίλοι. Τελείωσα το θέμα αυτό, νομίζω. Μην κάνεις και πάρα πολλές δουλειές, αγαπητοί μου, όταν αγχώνεσαι κι εσύ, γιατί η δουλειά στο σπίτι είναι πολύ μεγάλη πηγή άγχους, να προλάβεις τα πάντα. Μου είχε πει κάποιος μια φορά, λίγα και καλά. Κάνε σήμερα μόνο το σαλόνι. Μην το κάνεις όλο το σπίτι, γιατί είναι πολύ αγχωτική η κατάσταση. Αύριο κάνε το μπάνιο, μεθαύριο θα έρθει η σειρά της κουζίνας. Την άλλη εβδομάδα κάνε κάτι άλλο.

Δεν μπορείς όλα να τα κάνεις την ίδια μέρα, και μαγείρεμα, και σιδέρωμα, και σκούπισμα, και τίναμα, και σφουγγάρισμα, και όλα, όλα, όλα, όλα. Και να είσαι και καλή μάνα, και σύζυγος, και να ψωνίζεις, και να πληρώνεις λογαριασμούς. Ε, μόνο που τα λέω εγώ, αγχώθηκα. Γι' αυτό, ας κάνουμε λίγα και ήρεμα, όσο μπορούμε. Σαν τους αγιογράφους, τους καλούς, που δουλεύουν, αλλά όταν δουν ότι δεν μπορούν, γιατί άμα κουραστεί ο αγιογράφος είτε τα μάτια του, είτε τα χέρια του, είτε η όρεξή του, δεν θα γίνει καλά το έργο, σταματούν. Σταματούν όχι επειδή δεν αγαπούν αυτό που κάνουν, αλλά επειδή το αγαπούν πολύ και ξέρουν ότι για να γίνει κάτι καλά πρέπει να γίνει χωρίς άγχος, πίεση, αγωνία, νευρικότητα. Ήρεμα πραγματάκια. Κάνε δυο δουλίτσες και καλά.

Θα μου πεις, αν είσαι στην δουλειά που πρέπει να κάνεις πάρα πολλές δουλειές και δεν μπορείς να τους πεις: «Ξέρετε, σήμερα έκανα μόνο δύο δελτία αποστολής, τακτοποίησα δύο έγγραφα και μετά κουράστηκα και δεν μπορώ άλλο και αγχώθηκα». Εκεί όντως. Γι' αυτό έχω πει, η δουλειά που διαλέγεις καλό είναι να σου ταιριάζει, ώστε και 100 ώρες την ημέρα να την κάνεις να σου αρέσει. Γι' αυτό κάποιοι διαλέγουν να γίνουν κάτι, είναι πολυτέλεια να μπορείς να το κάνεις αυτό, είναι μεγάλη επιτυχία. Να έχεις μια δουλειά που να σου αρέσει, να την κάνεις χωρίς να σε πιάνει αυτή η κατάσταση της καταπίεσης μέσα στην ψυχή σου. Τι να πω εκεί; Κάνε ό,τι καλύτερο μπορείς, τουλάχιστον βάλε τον Θεό μέσα στην καρδιά σου να σου δίνει υπομονή. Να το κάνεις σαν μια διακονία, σαν μια θυσία και να βρεις μια ομορφιά μέσα σε αυτό που φαίνεται λίγο βαρετό και αγχωτικό στη ζωή σου. Αν σε κούρασα συγχώρεσέ με, κι εγώ αγχώθηκα τώρα, λέω μήπως δεν σου άρεσαν αυτά που είπα, αλλά λέω τώρα: «Θεέ μου, αυτά είπα, τι να πω;»

Καλά, κακά, πετυχημένα ή μη, αυτά βγήκαν από το στόμα μου, αυτά βγήκαν από την καρδιά μου. Να με συγχωρέσεις αν κάπου σε στεναχώρησα. Το email της εκπομπής είναι θεατα.περάσματα, παπακιγιαχου.gr. Σε λίγες μέρες θα υπάρχει στο διαδίκτυο η εκπομπή αυτή. Γίνεται να ακούς όποτε θέλεις εσύ, μέρα, νύχτα, όποια στιγμή θέλεις ή να την κατεβάζεις. Θα τα πούμε στην επόμενη εκπομπή. Ευχαριστώ πολύ για την αγάπη σου και εγώ σε αγαπώ και εύχομαι για σένα και για κάθε καλό που ζητάς, εύχομαι ο Χριστός να στο χαρίσει και πάνω απ' όλα να στο χαρίσει παίρνοντάς σου πρώτα απ' όλα το άγχος, γιατί μόνο έτσι θα μπορείς να το χαρείς κιόλας αυτό που ζητάς. Άμα στο δώσει και το κατακτήσεις με άγχος και το κρατήσεις με άγχος, θα το βασανίσεις και αυτό, θα βασανιστείς κι εσύ. Εύχομαι όλα να γίνουν χωρίς άγχος. Χαίρετε!