Από τη θεωρία στην πράξη
Ελληνική μεταγραφή

Το ελληνικό κείμενο ακολουθεί την ομιλία της πρωτότυπης ηχογράφησης. Τυχόν μουσική, ψαλμωδία ή δυσδιάκριτα σημεία διακρίνονται από την ομιλία. Η πλήρης ελληνική ηχογράφηση διατηρείται.

Να είσαι καλά, αγαπητέ μου φίλε, αγαπητοί μου φίλοι. Είμαστε και πάλι μαζί στα Θεία Περάσματα, στην Πειραϊκή Εκκλησία, στους 91,2 μεγακύκλους των FM, στο σταθμό που μιλάει στην ψυχή μας.

Που είμαστε πάλι μαζί σου, παρέα με τον Βασίλη Χατζηνικολάου, τον μουσικό και ηχολήπτη της εκπομπής μας. Ευχαριστώ πάρα πολύ, Βασίλη, και για τη σημερινή σου παρουσία στην εκπομπή μας. Ευχαριστώ πολύ τη Φίβη, η οποία απαντά στα τηλέφωνά σας, δέχεται και καταγράφει τα μηνύματά σας, και πάνω απ' όλα ευχαριστώ εσένα που ακούς.

Να σε πληροφορήσω ότι λαμβάνω τις επιστολές σου, λαμβάνω τα διάφορα δώρα που στέλνουν πολλοί, χωρίς να τα ζητήσω. Ευχαριστώ πάρα πολύ. Από βιβλία, ποιήματα, εικόνες, αντικείμενα, διάφορα ο καθένας. Δεν ήθελα να το πω, αλλά πρέπει να το πω για να ξέρουν πολλοί ότι τα πράγματα που έστειλαν ελήφθησαν και είναι στα χέρια μου. Δεν μπορώ να πω τα ονόματα όλων αυτών που γράφουν, δεν έχω χρόνο να απαντήσω σε όλες αυτές τις επιστολές. Μερικές φορές τις διαβάζω αρκετές εβδομάδες αργότερα, όταν βρω λίγο χρόνο και ξεκλέψω λίγο χρόνο. Δεν είναι εύκολο. Και θέλω να ξέρεις ότι αυτά που γράφεις με πλουτίζουν εμένα πολύ, με διδάσκουν, με συγκινούν, με ωριμάζουν, με προβληματίζουν. Και γι' αυτό μετά αυτά τα θέματα που αναπτύσσουμε είναι βγαλμένα από σένα.

Δικά σου!

Διαβάζω, τα περνάω μέσα από τη δική μου τη σκέψη και τη δική μου την καρδιά και σου απαντώ. Πώς; Μέσα από την εκπομπή. Γι' αυτό και λες μερικές φορές ότι η εκπομπή αυτή σου έδωσε μια απάντηση. Ε, ναι, γιατί είναι δικά σου αυτά που διάβασα. Σελίδες ατελείωτες, φύλλα ατελείωτα σε γράμματα, που βλέπω, ας πούμε, ότι παντού υπάρχει περιπέτεια, πόνος, δοκιμασία. Στο λέω να το ξέρεις ότι δεν είσαι μόνο εσύ που πονάς, και εσύ που μου έγραψες πολλές πονεμένες ιστορίες για το παιδί σου και πολύ θλιβερές οικογενειακές ιστορίες του παρελθόντος, πώς ξεκίνησες, πώς μεγάλωσες, πώς ταλαιπωρήθηκες, πώς χτυπήθηκες, πώς πόνεσες. Ό,τι και να πω θα νομίζεις ότι μιλάω για σένα, και είναι όντως για σένα, αλλά και πολλοί άλλοι άνθρωποι σαν και εσένα έχουν γράψει παρόμοια περιστατικά.

Όλοι είμαστε στον ίδιο τόπο. Στον ίδιο αυτό πλανήτη, κάτοικοι αυτής της γης, πονεμένοι όλοι, δακρυσμένοι όλοι, βασανισμένοι. Ο Θεός εύχομαι να σε ευλογεί, να σε δυναμώνει, να σε έχει μέσα στο φως της αγάπης Του, της σοφίας Του, της αλήθειας Του, της χάρης Του και να σου δίνει κουράγιο να αντέχεις να ζεις. Δεν είναι εύκολο πράγμα. Η ζωή είναι μια δύσκολη υπόθεση, η ζωή είναι πόνος, η ζωή είναι τραγικότητα, η ζωή είναι ευλογία, είναι χαρά, είναι πουλάκια που κελαηδούν και κύματα που σκάνε στην παραλία και όμορφα ηλιοβασιλέματα, αλλά είναι και καταρράκτες και αστροπελέκια και χαλάζι και πόνος και όλα αυτά. Θα μάθουμε να ζούμε μια κανονική ζωή, θα μάθουμε να ζούμε όπως ζουν όλοι οι άνθρωποι σε αυτή τη γη.

Και εμείς και θα δυναμώνουμε και θα ωριμάζουμε, και όταν περνάει το ένα κύμα θα περιμένουμε να έρθει πάλι λίγη γαλήνη και μετά να έρθει πάλι ένα άλλο κύμα, και αυτό που θα αποκτούμε θα είναι η εμπειρία, η ωριμότητα, η σοφία. Θα ξέρουμε ότι αυτό το κύμα που τώρα πέρασε άφησε κάτι μέσα μου, ένα αποτύπωμα. Το κύμα που με χτύπησε άφησε μια αλμύρα στο πρόσωπό μου, στο βλέμμα μου. Έφερε δάκρυα, αλλά έφερε και δύναμη να βλέπω τη ζωή πλέον πιο ψύχραιμα. Και να λέω ότι έτσι είναι τα πράγματα. Και να μην ξαφνιάζομαι. Και να μην σοκάρομαι και να μην παθαίνω εγκεφαλικό με το που... Τώρα που είπα εγκεφαλικό, να προσέχεις και την υγεία σου. Κυκλοφορούν αρρώστιες, κυκλοφορεί

φθορά, κυκλοφορεί ο πόνος, οι ασθένειες δηλαδή, και μας ταλαιπωρούν. Να προσέχεις την υγεία σου. Σκόρπια μου έρχονται κάποια πράγματα. Είναι μερικοί άνθρωποι που επειδή αγαπούν το Θεό δεν προσέχουν την υγεία τους. Στο έχω πει και προσωπικά, να κάνεις τις εξετάσεις σου, να δεις τι έχεις, γιατί έχει πέσει η όρεξή σου. Φαίνεσαι εξαντλημένος και εξαντλημένη, γιατί το κορμί σου είναι κουρασμένο συνέχεια και μια ατονία. Δεν έχει να κάνει μόνο με πνευματικούς λόγους, έχει να κάνει και με ιατρικούς λόγους και μερικές φορές κυρίως για ιατρικούς λόγους τα παθαίνεις όλα αυτά. Σου λείπουν ουσίες από το σώμα, τροφές, κατάλληλες βιταμίνες. Γι' αυτό λοιπόν να πας στο γιατρό, και αυτό δεν είναι καθόλου μη πνευματικό, είναι πολύ πνευματικό θέμα, η επιμέλεια της ψυχής και του σώματος.

Χωματόκτιστο σπίτι μας είναι το σώμα μας. Ένα σπίτι χτισμένο από χώμα και πηλό, αλλά μέσα σε αυτό κατοικούμε, αυτό είμαστε, είμαστε ψυχή και σώμα. Να το φροντίσουμε το σώμα μας, να το βοηθήσουμε, να κάνουμε τη θεραπεία που θα μας πει ο γιατρός, για να ζήσεις πολλά χρόνια και να μη σε πιάνει αυτή η μιζέρια ότι «α, εγώ τώρα τελείωσα, εγώ τώρα ξόφλησα, όλα τελειώσανε, εγώ πεθαίνω, εγώ φεύγω». Μα πόσο χρονών είσαι και φεύγεις; Δεν μπορεί να είσαι 45 και 50 χρονών και να μιλάς λες και έχεις φτάσει 98 και 100. Δεν φεύγεις, απλώς έχεις κουραστεί λίγο και απογοητεύτηκες και έχεις λίγο μελαγχολήσει και αποθαρρυνθεί. Και γι' αυτό δεν θες να πας στο γιατρό. Θα πας όμως να γίνεις καλά και εύχομαι να έχεις υγεία και να βλέπεις τα πράγματα έτσι με καθαρό νου.

Με καθαρό νου.

Η ζωή μας, δεν ξέρω αν το έχετε καταλάβει, περνάν τα χρόνια, περνάει η ζωή μας. Και τι κάνουμε και τώρα μαζί; Κάνουμε λίγη παρέα, περνάει λίγη η ώρα. Τα λέμε, χαιρόμαστε, βλεπόμαστε ακουστικά, ζωγραφίζει ο ένας από τον ήχο τη μορφή του άλλου. Μέσα από τον ήχο προσπαθώ να σας καταλάβω και να με καταλάβετε.

Σε ζωγραφίζω στην ψυχή μου. Πώς να είσαι άραγε εσύ που τώρα με ακούς, σαν πώς σε έχω δει; Εσύ μια φορά με είδες και είπες: «Ω, έτσι είσαι; Για να δω πώς είσαι. Σε φανταζόμουν κάπως. Πώς νόμιζα, έχεις πιο πολλά άσπρα γένια. Σε νόμιζα πιο κοντό, είσαι πιο ψηλός. Σε νόμιζα πιο...» Φανταζόμαστε μέσα από αυτά που ακούμε. Αυτό κάνουμε τώρα, προσπαθούμε να κάνουμε λίγη παρέα και μέσα από τη φαντασία μας και μέσα από τις δυνάμεις της ψυχής μας προσεγγίσουμε λίγο το νόημα, λίγο το Θεό.

Ζωή μας, τον αγώνα μας, την προσπάθεια που κάνουμε, πολύ φτωχά όλα αυτά που κάνουμε, πολύ ασήμαντα. Σιγά το πράγμα δηλαδή, σιγά την εκπομπή, σιγά την ώρα που περνά, σιγά και αν το κλείσεις το ράδιο και δεν ακούσεις, δεν χάνεις τίποτα. Θα στα πει όλα η ζωή, θα έρθουν περιστατικά να σε βρουν και θα σε δυναμώσουν. Θα έρθει το παιδί σου να σου μιλήσει και να σου πει κάτι που μοιάζει σαν να έχεις διαβάσει ολόκληρο βιβλίο από αυτά που σου είπε το παιδί σου. Ωριμάζεις μέσα από την κουβέντα του, μέσα από την απορία του, μέσα από τον πόνο του, μέσα από το μπέρδεμά του, επειδή αποκτάς, αποκτάς σιγά σιγά νηφαλιότητα, αγιότητα, σοφία, όπως κάποιοι γέροντες σε μεγάλη ηλικία που επειδή πέρασαν πολλά

αντιμετωπίζουν πολύ πιο ψύχραιμα τη ζωή, χαμογελούν, πάνε στα νοσοκομεία να δουν ένα συγγενή τους και πάνε ψύχραιμοι, ενώ εμείς οι νεότεροι όταν πάμε να δούμε έναν στο νοσοκομείο ταραζόμαστε, γιατί είναι η πρώτη μας επαφή, έτσι η δυνατή επαφή με πόνους, αρρώστιες, στεναχώριες, εντατικές, καλώδια, σωλήνες, αναπνευστήρες, προβλήματα.

Όμως τα έχεις περάσει όλα αυτά και όταν τα καταλάβεις όλα αυτά, στο τέλος έρχεται η ώρα και φεύγεις από τη ζωή αυτή και λες: «Τελικά τι έγινε σε αυτόν τον κόσμο; Τι έμαθα σε αυτή τη ζωή; Τι πήρα μέσα από αυτά τα σκαμπανεβάσματα; Άξιζε τελικά έτσι όπως έζησα; Βγήκε κάτι καλό; Πήρα τα μαθήματά μου;» Αυτό εύχομαι να παίρνεις και να παίρνω κι εγώ και να παίρνουμε όλοι τα μαθήματά μας.

Δεν θα μας βοηθήσει με την έννοια να φορτωθεί τον αγώνα μας. Εσύ θα τα περάσεις όλα και εγώ θα περάσω τα δικά μου και εσύ θα περάσεις τα δικά σου. Δεν θα σου λύσει κανένας το πρόβλημα με την έννοια να το αναλάβει αυτός για σένα, όπως δεν τρώω εγώ για σένα, όπως δεν πλένω εγώ το κορμί μου, το δικό μου, για σένα. Ο καθένας φροντίζει την πορεία του.

Πεινάς, τρως εσύ, δεν τρώγω για σένα. Έτσι θα αγωνιστείς και θα χτυπηθείς και θα χαρείς, ενωμένος φυσικά με τους ανθρώπους, ζώντας την αγάπη με τους άλλους, αλλά το προσωπικό σου μάθημα δεν θα το γλιτώσεις. Είναι προσωπικό αυτό. Ζουν σε ένα σπίτι τόσα άτομα και ο καθένας θα βλέπει προσωπικά τα πράγματα. Λένε, ας πούμε, για το θείο τάδε που χώρισε και ακούνε όλη η οικογένεια ότι ο θείος χώρισε. Ο ένας το παίρνει βαριά, ο άλλος το παίρνει πιο ψύχραιμα.

Μικρό παιδί ούτε που το καταλαβαίνει γιατί το μυαλό του σκέφτεται άλλα θέματα, έχει άλλα σχέδια στη ζωή του. Η μάνα του χωρισμένου, ας πούμε, καταρρέει γιατί λέει «το παιδί μου χώρισε». Τον καθένα τον αγγίζει η ζωή με έναν πολύ προσωπικό τρόπο. Μόνος είσαι και μόνος μου είμαι. Αυτό να το ξέρεις, όλοι είμαστε μόνοι και παλεύουμε. Και αξίζει αυτό. Γιατί έτσι αποκτάται και μια προσωπική πλέον αγιότητα και προσωπική σφραγίδα του Θεού στη δική σου την ψυχή. Και αυτό είναι που κάνει τον κάθε άνθρωπο να είναι και ιερό πρόσωπο και σπουδαίο πρόσωπο. Ο κάθε άνθρωπος έχει μοναδικότητα γιατί έχει σκαλιστεί από το Θεό, σαν ένας μεγάλος ξυλογλύπτης, φαντάσου ο Θεός, ένας μεγάλος σπουδαίος ξυλογλύπτης που παίρνει το κάθε κομματάκι ξύλου και το επεξεργάζεται και του δίνει ειδικό

σχέδιο στον καθένα, προσωπική φροντίδα, αλλά και προσωπικό πόνο. Αλλού σε μάτωσε εσένα, αλλού εμένα, άλλος ήρθε εσένα που σε πόνεσε, άλλο βρήκε εμένα που με ξάφνιασε. Και έτσι ο κάθε άνθρωπος είναι πολύ ιερός. Και εκεί στηρίζεται και αυτό που λέμε, να μην λέμε για τους άλλους τίποτα. Δεν ξέρεις του καθενός τη ζωή. Τι έχει περάσει ο καθένας, τι τον έχει βρει τον ένα, τι τον έχει βρει τον άλλο, δεν ξέρεις. Πάμε να κατηγορήσουμε κάποιον, μόλις τον γνωρίσουμε λίγο και αυτόν τον κάποιον, τον συμπαθούμε, λέμε «ωραίος άνθρωπος και αυτός, πολύ πονεμένος». Είναι μεγάλη κουβέντα αυτό που είπε ο Χριστός μας, ότι «μη κρίνετε ίνα μη κριθείτε». Πώς από το ένα θέμα τώρα πάω στο άλλο, αλλά πες μου εσύ πώς πάω από το ένα στο άλλο και πώς τελικά όλα δένουν όμως και όλα συμπλέκονται στη ζωή, γιατί η ζωή είναι αυτό το ενιαίο, το όλον, δεν είναι κομματάκια.

Άσχετα μεταξύ τους, είναι κομματάκια αλλά δένουν όλα αυτά τα κομματάκια. Είπε λοιπόν ο Χριστός μας «μη κρίνετε ίνα μη κριθείτε». Μη σχολιάζετε, μην βγάζετε συμπεράσματα τελεσίδικα, μην εκφέρετε έναν λόγο εμπάθειας για κάτι. Φυσικά λογική έχεις, θα πεις «δεν μπορώ να μην κρίνω κάτι». Δηλαδή άμα δω κάποιον που θυμώνει, κρίνω και λέω «αυτός τώρα θύμωσε». Εντάξει, δεν μπορώ να μην το κρίνω αυτό, θα το δω, θα το παρατηρήσω, θα το συζητήσω. Αλλά εδώ όταν λέει «μη κρίνετε» εννοεί μη βγάζεις εμπάθεια, μην εκφράζεσαι σαν Θεός, μη βάζεις ετικέτα, δεν ξέρεις, τίποτα δεν ξέρεις. «Ίνα μη κριθείτε». Ποιοι θα σας κρίνουν; Οι άλλοι; Τι άλλοι; Οι άγγελοι, οι Άγιοι και ο Θεός. Οι άνθρωποι θα μας κρίνουν, δυστυχώς, ακόμα και αυτός που δεν κρίνει.

Άνθρωποι τον κρίνουν, μπορούν να τον κρίνουν, να τον σχολιάσουν. Οι άνθρωποι, από τους ανθρώπους δηλαδή δεν θα βρούμε την ιδανική αντιμετώπιση, γιατί και εμείς το έχουμε κάνει στους άλλους και άλλοι το κάνουν σε εμάς. Οι άνθρωποι θα σε παρεξηγήσουν, θα σε σχολιάσουν, θα πουν για σένα διάφορα. Εντάξει, ας πουν, εσύ να μη λες. Εσύ μέσα σου κοίτα την ψυχή σου, κοίτα τον εαυτό σου, κοίτα την καλλιέργειά σου και για όλους τους άλλους να λες «έχω τη γνώμη αυτή, κατά την άποψή μου αυτό». Τίποτα άλλο όμως. Με σιγουριά τίποτα. Δεν ξέρεις. Γίνεται κάποιος, παίρνει μια προαγωγή και λέμε εμείς οι άλλοι «α, το ήθελε, είχε εγωισμό, αυτός μέσα του ήταν φίλαρχος, φιλόδοξος, πάλεψε, έβαλε μέσον». Πού τα ξέρεις όλα αυτά;

Πράγματα αγνοούμε, πόσες ιστορίες αποκαλύπτονται μετά και βγαίνουν άλλα και φανερώνουν ότι κάναμε μεγάλο λάθος και αδικήσαμε τον άνθρωπο και είπαμε πολλά, πολύ μεγάλα λάθη. Γι' αυτό μην παίρνεις τόση μεγάλη θέση για τους άλλους, τίποτα δεν ξέρουμε. Βρισκόμαστε μπροστά σε ένα απίστευτο μυστήριο, στο μυστήριο της ζωής, στο μυστήριο του σύμπαντος που αγνοούμε πάρα πολλά πράγματα. Αγνοούμε, τον κόσμο αυτό που βλέπουμε δεν τον βλέπουμε. Στην πραγματικότητα ούτε αυτά που είναι γύρω μας μπορούμε να δούμε καλά γιατί πολλά μας διαφεύγουν. Υπάρχουν τώρα εκεί που κάθεσαι και που μιλάμε ήχοι γύρω σου που δεν τους ακούς αλλά υπάρχουν ήχοι. Υπάρχουν χρώματα που είναι δίπλα μας παντού και δεν τα βλέπουμε. Μια μέλισσα τώρα τα βλέπει όμως. Υπάρχουν ζώα που μυρίζουν

που εμείς δεν μπορούμε να μυρίσουμε. Υπάρχουν λοιπόν καταστάσεις που μας ξεπερνούν. Το ίδιο συμβαίνει και με την ψυχική σφαίρα, με το μυστικό κόσμο της ψυχής του άλλου. Γι' αυτό ας ρίξουμε το βάρος στην πνευματικότητα της χριστιανικής ζωής. Να πάρουμε αυτή την καλλιέργεια, αυτή την ωριμότητα και αγιότητα που μας χαρίζει ο Χριστός μας και αυτό να μας συγκινήσει και εκεί να εμβαθύνουμε. Εκεί να ρίξουμε άγκυρα και πλώρη και την επιδίωξή μας όλη. Να προοδεύσουμε πνευματικά, να καλλιεργηθούμε εσωτερικά. Μεγάλη υπόθεση. Να έχεις μια επιτυχία δηλαδή στο βάθος του χαρακτήρα σου.

Το οποίο βλέπω ότι την ώρα του πειρασμού εκεί θα βαθμολογηθούμε. Εκεί βέβαια τα ξεχνάμε όλα. Την ώρα του πειρασμού θα βαθμολογηθούμε. Εκεί που κάθομαι σπίτι ήσυχος και κάνω μια εκπομπή, ας πούμε πάω στο σταθμό, κάνω μια εκπομπή, κάθομαι μετά σπίτι ήσυχος ζώντας μέσα σε μια ατμόσφαιρα γαλήνης. Ξαφνικά χτυπάει το τηλέφωνο και μου λένε μια είδηση πολύ δυσάρεστη για κάποιο γνωστό μου πρόσωπο, κάποιο συγγενή, κάποιο φίλο, κάποια γνωστή μου, και ξαφνικά όλη αυτή η πνευματικότητα που νόμιζα ότι έχω καταρρέει και με πιάνει πανικός. Εκεί είναι το θέμα. Μπορώ αυτή την πνευματικότητα που απέκτησα μέσα από βιβλία, μέσα από σκέψεις, μέσα από προσευχές να την αφομοιώσω, να μπει μέσα στα κύτταρά μου όλα όμως και μέσα στο αίμα μου όλο όμως και να κυλά μέσα μου παντού

σε βαθμό που την ώρα του πειρασμού και του προβλήματος να τα θυμηθώ όλα αυτά και να δω τη ζωή έτσι με αυτό το μυστικό βάθος; Αλλιώς θεωρητικά γίνονται όλα, έτσι δεν είναι; Αλλιώς καταντάμε να είμαστε οι θεωρητικοί της αγιότητας, οι θεωρητικοί άνθρωποι του Χριστού. Μιλάμε πανέμορφα, θεωρητικά, αλλά δεν μας γίνεται βίωμα αυτό το πράγμα. Και προβληματίζομαι μερικές φορές. Βλέπω ανθρώπους που φτάνουν 80 χρονών και 90, γνωστούς μου ανθρώπους στην εκκλησία, στις διάφορες εκκλησίες που πάω εδώ και εκεί, και βγάζουν μια κατάσταση που λες «πόσα χρόνια είσαι στην εκκλησία εσύ, άνθρωπέ μου; Πόσα χρόνια μπήκες και αγωνίζεσαι να πλησιάσεις στο Θεό;» Και λέει «είμαι από παιδί». Δηλαδή είσαι από 20 χρονών έτσι, από 15, 20, 30, και τώρα είσαι όμως 80, 90. Πού είναι οι καρποί; Πού είναι οι καρποί;

Είσαι 40, λες «δεν πάω καλά γιατί είμαι νέος ακόμα», πας 50 «δεν πάω καλά γιατί είμαι μεσήλικας». Ναι, αλλά αν κάπου εκεί το νήμα της ζωής σου κοπεί, τι έχεις να παρουσιάσεις; Πώς αλλοιώνεται ο χαρακτήρας σου μέσα στη... Όλα αυτά τα καταλαβαίνεις, τα ζεις, γίνονται πρακτικά βιώματα; Πανικός στα 20, πανικός και στα 90, άγχος στα 30, ανασφάλεια και στα 70. Λέμε, και είναι μια γνωστή έννοια της εκκλησίας, ότι η εκκλησία είναι ένα θεραπευτήριο, ένα νοσοκομείο που μπαίνει ο άνθρωπος να γίνει καλά. Όταν λοιπόν πάω σε ένα νοσοκομείο και έχω, ας πούμε, μια αρρώστια, έχω στραμπουλήξει το πόδι μου και πάω σε έναν ορθοπαιδικό και με πάει στο νοσοκομείο και κάθομαι εκεί πέρα μια εβδομάδα, δύο, τρεις, τέσσερις και δεν γίνομαι καλά. Και περνάνε και μήνες και δεν γίνομαι καλά.

Θα πει κάποιος που θα με δει, θα πει «ή δεν τηρείς σωστά τις θεραπείες που σου δίνει ο γιατρός ή κάτι δεν πάει καλά με αυτό το νοσοκομείο. Τι γίνεται εδώ πέρα; Έχεις τέσσερις μήνες και ακόμα δεν μπορείς να κουνήσεις το πόδι σου, τίποτα δεν άλλαξες». Όταν λοιπόν λέμε ότι η Εκκλησία είναι ένα θεραπευτήριο, ένα νοσοκομείο, υπάρχει και μια προσδοκία σε αυτό το νοσοκομείο. Περιμένεις μια αλλαγή, περιμένεις μια πνευματική αλλοίωση και πρόοδο. Να πει κάποιος που σε βλέπει ότι «αυτή η αλλοίωσις της δεξιάς του Υψίστου». Πω πω, το δεξί χέρι του Θεού άγγιξε αυτόν τον άνθρωπο και τον αλλοίωσε, τον μεταμόρφωσε, τον αναγέννησε. Ήταν αλλιώς και έγινε αλλιώς. Ήταν λύκος και γίνεται πρόβατο, ήταν γεράκι και γίνεται περιστέρι.

Ήτανε οξύθυμος, νευρικός, απαιτητικός, παράξενος, σκληρός και τώρα γίνεται επιεικής, φιλάνθρωπος, αγαθός, ήρεμος. Πού είναι αυτό; Αυτός είναι ο πυρήνας της πνευματικότητας του χριστιανισμού, του μηνύματος του Χριστού στη ζωή μας, νομίζω. Να νιώσουμε τον Θεό Πατέρα μας, να νιώσουμε την αγάπη Του, αυτό να μας μεταμορφώσει και να μας συγκινήσει, να μας δώσει κίνηση, ώθηση για αλλαγή και όλες τις άλλες αρετές που μας καλεί ο Κύριος να ζήσουμε, όχι όμως σαν κανόνες καλής συμπεριφοράς, αλλά σου λέει: νιώθεις το Θεό Πατέρα σου.

Τώρα τι πράγματα θα βγουν από μέσα σου; Θα γαληνέψεις, θα ησυχάσεις, θα συγχωρήσεις τους άλλους, θα συγχωρήσεις και τον εαυτό σου, τον οποίο συνέχεια τον μαλώνεις, θα τον αγαπήσεις και αυτόν. Θα νιώσεις ότι του Κυρίου η γη και το πλήρωμα αυτής, ότι κατοικείς μέσα στη γη που είναι του Θεού και άρα και εσύ είσαι ασφαλής, όπου και να πας είναι του Θεού η γη και όποια κατάσταση και αν έρθει ο Θεός την έχει στείλει. Και αν θυμάσαι τα λόγια του Χριστού που λέει για την εμπιστοσύνη ότι ακόμα και ένα πουλάκι δεν πέφτει κάτω χωρίς να το επιτρέψει ο Θεός, άρα αυτό που έγινε στο σπίτι σου προχτές το επέτρεψε ο Θεός. Ναι, αλλά αυτό δεν είναι θεωρητικό, το είπε ο Χριστός για να το διαβάζουμε στις εγκυκλοπαίδειες, να βάζουμε και να λέμε τι είπε ο Χριστός αυτό. Ωραία, και τι έγινε που το είπε; Πώς θα βγει από το βιβλίο να μπει στη ζωή μου; Αυτό είναι το ζητούμενο. Και αυτό περιμένει να δει και ο άλλος για να καταλάβει τη διαφορά και τη μοναδικότητα.

Ορθοδοξίας, της αγάπης μου, της επιρροής μου στη ζωή του. Έλεγε ένας παππούλης, άτομο στην Αθήνα, για τον οποίο έχει γράψει και ο πατήρ Παΐσιος κάποια σχόλια, στα βιβλία έχουν βγει, προφορικά ήταν αλλά τα γράψαν στο βιβλίο, έλεγε λοιπόν αυτός, ζει σε μια περιοχή στην Αθήνα, στα Πατήσια, με πάρα πολλά σπίτια δίπλα, φασαρία, κίνηση, πολυκατοικίες πολλές, άνθρωποι εκεί της εργατιάς, του κόπου και του μόχθου, και έλεγε ότι ποτέ δεν ήρθαν εδώ άνθρωποι να με ρωτήσουν δύσκολα πνευματικά πράγματα να τους πω. Ποτέ δεν ήρθαν κάποιοι να μου πούν να τους πω τα αποτελέσματα και τις αποφάσεις μιας Οικουμενικής Συνόδου, δύσκολα βαθιά θεολογικά νοήματα. Ήρθαν να τους πω και να τους δώσω κουράγιο πώς να αντέξουν τη ζωή, τον πόνο

να βλέπουν τα πράγματα, πώς να ξυπνάνε το πρωί και να λένε

καλημέρα και να το αισθάνονται ότι η μέρα είναι καλή. Ωραίο πράγμα είναι η μέρα. Ωραίο πράγμα είναι η ζωή. Και να πηγαίνουν στη δουλειά κοντά στο σταθμό που είναι κοντά εκεί πέρα στον ηλεκτρικό και να χτυπάνε το εισιτήριό τους και να χαίρονται και να νιώθουν ότι χτυπάω ένα εισιτήριο για να μπω στη ζωή σήμερα. Ζω και πάω για δουλειά με νόημα και σκοπό. Αυτό ζήταγαν οι άνθρωποι, λέει, από μένα. Είμαι εδώ λοιπόν στα 30-40 χρόνια, ποτέ δεν μου έδωσαν αφορμή να τους πω βαθιά, δύσκολα, δυσνόητα και ακατανόητα πράγματα θεολογικά, τα οποία είναι κατά πάντα αξιοσέβαστα.

Αυτά που σήμερα ο κόσμος και οι άνθρωποι ζητούν από μας, νομίζω είναι αυτό το βίωμα που μας λείπει, αυτή η αγάπη του Χριστού που δεν την έχουμε. Έχουμε την αλήθεια, αλλά δεν τη ζούμε. Έχουμε την αλήθεια, αλλά την...

παρουσιάζουμε λεκτικά, την παρουσιάζουμε με επιχειρήματα, δηλαδή συζητάμε και τσακωνόμαστε, αλλά ο άλλος μου λέει: «Εσύ τώρα μ' αγαπάς όμως;»

Είχα σταθεί μια φορά στον δρόμο με έναν χιλιαστή, μάρτυρα του Ιεχωβά, αυτό το πράγμα καταλάβαινα ότι έτσι που το πάμε, μου λέγει, του λέγα, αισθανόμουν ότι ξέρω πιο πολλά σε μερικά σημεία και ότι μπορώ να τον κάνω σκόνη, να του πω, να τον κατατροπώσω και μέσα μου δεν σου κρύβω. Εγώ εκείνη την ώρα κολακεύτηκα και λίγο γιατί λέω έλα τώρα δύο-τρεις ακόμα κινήσεις, ρουά ματ, κάτω το πιόνι, κάτω ο βασιλιάς σου, πάει και η βασίλισσα, το παιχνίδι δικό μου, το κέρδισα και λέω και τι θα βγει, τι θα βγει; Και κάποια στιγμή προβληματίστηκα και λέω να σου πω κάτι, θες να καταλάβεις κάποια πράγματα; Θέλεις πραγματικά; Μπορείς να βγεις από εκεί που είσαι; Είσαι ανοιχτός στο μυαλό σου να αγαπήσεις, να δεις την αλήθεια του Θεού με ταπεινό τρόπο; Το θέμα δεν είναι να σε νικήσω και να μην νικήσεις. Μη κοιτάς εμένα και μη κοιτάω εσένα, ας δούμε απέναντι το θάνατο που έρχεται να μας πάρει και τους δύο.

Βήμα σταθερό.

Δεν είναι θέμα τσακωμού η διδασκαλία του Χριστού, δεν είναι θέμα έντασης, δεν είναι θέμα αιματοχυσίας, είναι θέμα αγάπης και αλήθειας, η οποία όμως θα μπει μέσα στο κορμί μας και μέσα στο αίμα μας και θα βγει ως ευωδία πνευματική. Εσείς, λέει, είστε ευωδία Χριστού. Εσείς είστε, λέει, επιστολή Χριστού. Σας βλέπει ο άλλος και διαβάζει τον Χριστό. Διαβάζει το λόγο του. Διαβάζει το ήθος του. Το ύφος του. Το παράδειγμά του. Αλλά όχι στο στόμα. Λέξεις, λέξεις, λέξεις. Κήρυγμα, κήρυγμα, φιλοσοφία, διδασκαλία. Αυτό που λένε τα παιδιά στη μάνα τους. Και στο έχει πει και εσένα ο γιος σου. Και το κάνεις πάλι και σου λέει: «Σταμάτα πια αυτό το κήρυγμα, δεν αντέχω κήρυγμα». Ο Χριστός δεν κήρυξε με την έννοια που κηρύττω εγώ. Ο Χριστός ήταν ο ίδιος η ένσαρκη φανέρωση του Θεού. Μπορείς να είσαι αυτό το πράγμα.

Είσαι η ένσαρκη φανέρωση του Θεού. Μπορείς να καθαρίζεις ένα πορτοκάλι και να σου λέει ο άλλος: «Τι γίνεται;» «Τι γίνεται, ρε παιδιά; Καθαρίζω ένα πορτοκάλι.» «Ναι, αλλά το πορτοκάλι όπως το καθαρίζεις αποπνέει ευωδία.» «Όχι, το πορτοκάλι μυρίζει.» «Δεν μυρίζει το πορτοκάλι. Εσύ μυρίζεις. Βγάζεις ένα ήθος, μια αγιότητα.» Έτσι είπαν στον πατέρα Παΐσιο. Μια φορά ένας λέει τον είδε να καθαρίζει ένα πορτοκάλι και ένιωσε τη χάρη του Θεού να τον κατακλύζει, χωρίς λόγια. Αυτό αν μπορούσες να το βγάλεις στο σπίτι σου. Δεν μιλάω για ανθρώπους που είναι επιτετραμμένοι και έχουν την ειδικότητα και την κλίση από το Θεό και το χάρισμα, αλλά και την αρμοδιότητα να άπτονται τέτοιων θεμάτων θεολογικών,

διδασκαλιών και λοιπά, αυτοί καλά κάνουν και πρέπει να το κάνουν. Εγώ τώρα απευθύνομαι σε σένα που είσαι στο σπίτι σου και θες να βοηθήσεις το παιδί σου, το γείτονά σου, τον σύζυγό σου και τη γυναίκα σου να νιώσουμε κάποια πράγματα. Εκεί αναφέρομαι. Να αφήσουμε τις θεωρίες και να προχωρήσουμε στη ζωή. Κι εγώ, θα μου πεις τώρα, αυτό δεν κάνω; Θεωρίες κάνω, μιλάω. Τα ίδια κάνω κι εγώ, ναι.

Εγώ αυτό κάνω τώρα, διδασκαλίες κάνω.

Και όταν γνωρίζει κανείς από κοντά αυτόν που διδάσκει, τότε καταλαβαίνει το ψέμα, τότε καταλαβαίνει το θέατρο, την υποκρισία, μιλώ για μένα. Γιατί μου το έχουν πει αρκετοί, δηλαδή όχι ένας δύο, λέω, αλλά εσύ στο ράδιο λες τόσο ωραία πράγματα, αλλά όταν σε γνωρίζει κανείς ούτε χρόνο έχεις να ασχοληθείς μαζί μου, ούτε προσέχεις τα προβλήματά μου, ούτε με βοηθάς. Έχεις δίκιο, λέω, έχεις δίκιο.

Έτσι είναι. Βέβαια υπάρχει μια μικρή διαφορά, ότι εσύ είσαι στο σπίτι σου με 4-5 άτομα κι άλλους τους 30 συγγενείς, 20. Ένας όμως που μιλάει και τον ακούνε πάρα πολλοί άνθρωποι, πες μου εσύ με ποιον να πρωτασχοληθεί; Με σένα; Μα πριν από σένα υπάρχουν άλλοι τόσοι που θέλουν χρόνο, ήδη που έχουν μπει στη σειρά και περιμένουν να τους μιλήσεις πολλή ώρα. Και είναι και κάποιοι άλλοι τους οποίους τους ξέρεις εδώ και αρκετά χρόνια. Δεν μπορείς να τους παρατήσεις αυτούς για να μιλήσει κανείς σε σένα που είσαι ένας καινούριος άγνωστος. Έτσι δεν είναι; Το παιχνίδι, γι' αυτό σου λέω, το παιχνίδι και ο αγώνας είναι εκεί που είσαι. Εκεί. Στο σπίτι σου, με τα άτομα με τα οποία έχεις μια συγκεκριμένη τριβή καθημερινής ζωής και σε βλέπουν και τους βλέπεις. Εκεί πλέον, όταν κλείνει η πόρτα του σπιτιού και τα παράθυρα και είμαστε μόνοι, εκεί δεν έχουμε θέατρο και προσχήματα, εκεί είμαστε ο εαυτός μας.

Θυμός, εεε... Όπως μου έλεγε ένας μια φορά, ήταν ένας παππούλης σε μια εκκλησία και μίλαγε με κάποιον και είχε θυμώσει και λίγο κιόλας. Και σε ένα στασίδι κοντά ήταν ένα άλλο παιδί που δεν το είχε πάρει είδηση ο ιερέας ότι ήταν μέσα το παιδί αυτό. Και μου λέει, αυτός ο ιερέας λέει και την ώρα άρχισε να θυμώνει με κάποιον και όταν με είδε γυρίζει και μου λέει: «Εδώ είσαι; Δεν σε είδα, συγνώμη, με συγχωρείς.» Του λέει ναι, είδες και ο ιερέας αυτός κανονικός άνθρωπος είναι. Και όταν ένιωσε άνετα με κάποιον μίλησε έντονα, μίλησε και αυτός θύμωσε, ισορρόπησε, τα ξαναβρήκανε, ζήτησε συγνώμη. Έτσι είναι η ζωή. Η ζωή δεν είναι η βιτρίνα. Η ζωή πραγματική είναι πίσω από τη βιτρίνα. Εκεί που θα φας

φας μαζί, που δεν θα μαζέψεις τα πιάτα και ο άλλος θα εκνευριστεί και θα σου πει: «Τις εικόνες, ρε παιδάκι, πάρε εδώ πέρα το πιάτο, ότι έχεις αφήσει ψίχουλα, και πλύν’ τα καλά, και μην πατάς έτσι, και βάλε μια τάξη στη ζωή σου». Και αυτή είναι η καθημερινότητα της τριβής. Και εκεί είναι ο χριστιανισμός ή η απουσία του χριστιανισμού. Ο Χριστός μας είναι μεγάλο δώρο και μεγάλο ευτύχημα και μεγάλη αφορμή ευγνωμοσύνης, ότι μας μίλησε τόσο απλά που το καταλαβαίνουν ακόμα και τα παιδιά. Είναι μεγάλη απόδειξη της αγάπης του ότι μπήκε στην καθημερινότητά μας, στα σπίτια μας.

δίπλα εκεί στα πιάτα μας που τρώγαμε, στα τραπέζια μας που πίναμε, στους δρόμους που περπατούσαμε, στα καταστήματα που πήγαιναν οι άνθρωποι, στην παραλία που οι άνθρωποι πήγαιναν και μάζευαν τα ψάρια τους.

Στις πλατείες που μαζεύονταν να ακούσουν τη διδασκαλία του, έτσι απλά και όμορφα μπήκε στη ζωή μας ο Θεός για να μας φέρει και εμάς αυτή την καθημερινή βιωματική προσέγγιση του Θεού. Και αυτό είναι μεγάλη πηγή ανάπαυσης και ευτυχίας και ισορροπίας. Γι' αυτό και είχα πει σε κάποιο παιδί που με ρώτησε μια φορά: «Δεν είναι αλήθεια; Και εσένα, εγώ παντρεύτηκα και κάπως νιώθω ότι χάνω πολλά πράγματα και ότι εσείς οι αφιερωμένοι στο Θεό, που δεν παντρευτήκατε και είστε σαν μοναχοί στο Άγιο Όρος και στα άλλα μέρη, και μοναχές και μοναχοί, είστε καλύτεροι». Του λέω: «Να σου πω κάτι; Μετά από αρκετά χρόνια μικρής εμπειρίας, νομίζω, λέω, ότι το καλύτερο είναι εκεί που υπάρχει γνησιότητα και αλήθεια».

Εσύ εκεί που είσαι ζεις, έστω μέσα με τα παιδάκια σου, με τις πάνες των μωρών που τους αλλάζεις και πας και του ψωνίζεις και πας στο σούπερ μάρκετ να πάρεις φρουτόκρεμα και περιμένεις την ουρά και πας να εκνευριστείς αλλά κάνεις υπομονή και η ώρα είναι δύο το μεσημέρι και πρέπει να πας και στο σχολείο να προλάβεις και το αυτοκίνητο, αυτοκίνητο να προλάβεις και το βενζινάδικο να προλάβεις και τη γυναίκα και τους λογαριασμούς που χρωστάς και όλα αυτά τα κάνεις, του λέω, με ψυχραιμία, με αγώνα, με υπομονή, με μια αλήθεια στο ήθος σου είσαι, του λέω, σε πολύ πιο πλεονεκτική θέση από εμένα, αν εγώ είμαι μόνο της θεωρίας και των λόγων. Μη ζηλεύεις, μη μένεις στη βιτρίνα, μη μένεις σε αυτό που δείχνει το εξωτερικό, η φινέτσα εξωτερική, αλλά πιάσε αυτό που κάνεις που είναι πολύ

Πολύ όμορφο, πέρα από την κούραση που φυσικά θα νιώσεις. Εντάξει, το καταλάβεις, ενώ έχεις κουραστεί στη ζωή και κάπου θεωρείς ότι οι άλλοι είναι σε προνομιακή θέση, δεν είναι όμως και απόλυτο αυτό. Είσαι πολύ καλά κι εσύ, σε πολύ καλό επίπεδο βρίσκεσαι. Και ο μοναχός φυσικά, και ο αφιερωμένος άνθρωπος, και ο ιερέας ο οποίος ασχολείται ουσιαστικά με τα κεντρικά σημεία και τα πυρηνικά σημεία της διδασκαλίας του Χριστού, τον πυρήνα, την αλήθεια, και δεν αναλώνεται και δεν κατασπαταλά το χρόνο του και την ενέργεια της ψυχής του σε ανούσιες καταστάσεις και τσακωμούς και γκρίνιες και φασαρίες και ταραχές, ταραχές της ψυχής, ταράζεται και ταράζει, και αυτό είναι πάρα πολύ ωραίο. Γι' αυτό βλέπω έναν μοναχό στο Άγιο Όρος ο οποίος, όταν στο Αρχονταρίκι, εκεί που έρχοντανε κόσμος, πήγαινε να γίνει καμία συζήτηση

κουτσομπολιού, περιέργειας που κυρίως τον εγκέφαλο ικανοποιούσε. Αυτός έλεγε: «Α, παιδιά, έχω μια δουλειά στον κήπο, εγώ πάω τώρα, εσείς άμα είναι καθίστε, φύγετε, ό,τι θέλετε κάνετε, αλλά πάω λίγο στον κήπο», και προτιμούσε να πάει στον κήπο να πιάσει λάσπες, χώμα, ρίζες, αγκάθια, ντομάτες και ό,τι άλλο είχαν εκεί φυτεμένα παρά να κάτσει και να ασχολείται δήθεν με θέματα πνευματικά που απλώς ικανοποιούσαν μια περιέργεια, μια ρουτίνα, μια τάση να ξεχωρίσω, να πω και εγώ την εξυπνάδα μου και λοιπά. Ζήσε. Άσε τα λόγια, ζήσε. Σταμάτα να μιλάς και ξεκίνα να ζεις. Κάνε αυτά που λες ότι διδάσκεις.

Σε ένα μοναστήρι μια φορά που ήμουν μικρός, ήταν ένας επισκέπτης που κοιμόταν και ροχάλιζε και όλος ο όροφος που κοιμόμασταν χτυπάγαν οι πόρτες από τον ροχαλητό του τόσο πολύ, δεν ξέρω, τον είχαν βάλει σε ένα μοναχικό δωμάτιο γιατί φαίνεται ο μοναχός που τον φρόντιζε ήξερε από προηγούμενες επισκέψεις ότι αυτός ο άνθρωπος έχει αυτό το χαρακτηριστικό, ροχαλίζει πάρα πολύ δυνατά. Εγώ έμενα τέσσερα δωμάτια πιο κάτω και ακουγόταν ο ροχαλητός του και βγήκα να δω στο διάδρομο από πού έρχεται ο ροχαλητός. Πήρα ένα-ένα δωμάτιο και έβαζα τ' αυτί να δω ποιος ροχαλίζει, ποιος ροχαλίζει και έφτασα στην πηγή που ήταν αυτός ο κύριος. Πολύ δυνατά αυτός ο ήχος. Αυτός λοιπόν ο κύριος την άλλη μέρα στο Αρχονταρίκι, έχοντας φάει μερικά κουλούρια, καφέ, ό,τι άλλο του είχαν βγάλει εκεί, λέει σ' έναν μοναχό, του λέει: «Πάτερ μου, να σου πω κάτι, το άκτιστο φως είναι λέει...

Γαλαζωπό ή κιτρινωπό ή λευκό; Οπότε λέω, τον κοιτάω, α, λέω, αυτός είναι που ροχαλίζει. Θα μου πεις τώρα, τι σχέση έχει που ροχαλίζει ο άνθρωπος, αφού είχε πρόβλημα; Είναι κακό να ροχαλίζεις; Ε, δεν είναι κακό, εννοείται, και εγώ το λέω λίγο αστειευόμενος αυτό. Αλλά με μπουκωμένο το στόμα κανείς, με καφέ και με κουλούρια και με γενικώς μια όμορφη και εύκολη ζωή, να μιλάμε για το άκτιστο φως, καθήμενοι σε ένα σαλόνι, είναι πολύ διαφορετικά από τον άλλον, τον άνθρωπο ο οποίος μέσα σε μια σπηλιά ή σε έναν αγωνιστικό χώρο σαν στίβο ζωής παλεύει και βλέπει, αν όχι το άκτιστο φως, βλέπει την άκτιστη χάρη του Χριστού μέσα στην καρδιά του, που του δίνει υπομονή, αγάπη, κουράγιο, δύναμη να τα βγάλει πέρα στη ζωή. Και το προτιμώ αυτό το δεύτερο από το πρώτο που έρχεται να λύσει απορίες.

οι οποίες όμως δεν έχουν να πουν τίποτα στη ζωή μας, στην καθημερινότητα της ζωής μας. Και κατάντησε η ζωντανή και βιωματική πίστη μας να γίνεται μερικές φορές αντικείμενο συζητήσεων, προστριβών. Ενώ ο Άγιος Σπυρίδωνας, όταν ήρθε η ώρα να δείξει κάποια πράγματα, σου λέει: «Δεν θα εξαντλήσουμε το θέμα μόνο στη διδασκαλία»

η οποία είναι σπουδαία και αυτή, γιατί ικανοποιεί το μυαλό του ανθρώπου, αλλά θα δεις τώρα στην πράξη. Και πιάνει το κεραμίδι και λέει: «Να, κοιτάξτε, δείτε». Ο Άγιος, εμπειρία, έτσι; Ανεβαίνει φωτιά πάνω από το κεραμίδι, πέφτει το νερό και μένει το χώμα στο χέρι. Αυτό το λέω θέλοντας να δείξω ότι ο Άγιος δεν έμεινε στη θεωρία. Σου λέει: «Θα σου το δείξω αυτό στην πράξη». Μπορείς να μου το δείξεις αυτό που λες; Μπορείς να το δείξεις; Και το παιδί αυτό σου λέει: «Κόπτεσαι, σου λέει, ας πούμε, για το τριαδικό δόγμα και φωνάζεις και στο σπίτι», λέει στη μάνα του, ας πούμε, το παιδί. «Δεν μπορείς να μιλήσεις καλά με κανέναν από όλους μας. Και μετά μου λες: “Η Αγία Τριάς, Παναγία Τριάς, Αγία Τριάς ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς”. Μα τι Αγία Τριάς; Εσύ δεν δέχεσαι την Αγία Τριάδα». Και σου λέει: «Θα σε χτυπήσω. Τολμάς και με προσβάλλεις; Κι εγώ την Αγία Τριάδα την έχω πάνω απ' όλα». Ναι, η Αγία Τριάδα όμως είναι ένα δόγμα, είναι μια διδασκαλία, μια αλήθεια που ξεκινά από μια πραγματικότητα. Και πρώτα υπήρξε η πραγματικότητα και μετά ήρθε η διδασκαλία. Έτσι δεν είναι; Τι θα πει; Ότι τρία πρόσωπα, Πατέρας, Υιός και Άγιο Πνεύμα, αγαπιούνται τόσο πολύ μεταξύ τους, είναι ένα στην ουσία, η φύση τους, το ένα καθρεφτίζεται στο άλλο, το ένα θέλει ό,τι θέλει το άλλο, το ένα μπαίνει μέσα στο άλλο και έχουν μοναδικότητα, ξεχωριστότητα

και ενότητα απόλυτη. Ξεχωριστός ο Πατέρας, άλλο ο Υιός, άλλο το Άγιο Πνεύμα. Αλλά έχουν και πολλά κοινά πράγματα, κυρίως τη φύση τους κοινή, αλλά και ξεχωριστά πράγματα, ιδιότητες υποστατικές, τις προσωπικές τους ιδιότητες. Αυτό τώρα να το πάρουμε πέρα από τη θεολογία που σου είπα και να το κάνουμε πράξη. Είναι σαν να λέμε ότι στο σπίτι το ορθόδοξο, εγώ, να σου πω ένα παράδειγμα, το χριστιανικό, που διδάσκει ό,τι πιστεύει, θα πρέπει ο καθένας να νιώθει πολύ πολύ δεμένος με τους άλλους, όπως η Αγία Τριάδα, αλλά και πολύ πολύ ελεύθερος και ξεχωριστός, και να δίνει ο ένας το δικαίωμα στον άλλον να αναπνεύσει και να ανασάνει και να είναι ο εαυτός του. Ο Πατέρας δεν κάνει τον Υιό Πατέρα, τον αφήνει να είναι Υιός. Τον δέχεται ως Υιό, το Άγιο Πνεύμα το ίδιο. Εσύ όμως το παιδί σου το έχεις πατήσει και γίνεσαι οδοστρωτήρας και θες να το απορροφήσεις μέσα σου, να το ρουφήξεις,

να γαντζωθείς επάνω του και να το απομυζήσεις, να του βγάλεις ό,τι έχει και δεν έχει, να ρουφήξεις όλη του την ενέργεια και να μην το αφήσεις να βγει στη ζωή, να πατήσει στα πόδια του, να σου πει διαφορετική γνώμη, άλλη άποψη για ένα θέμα, να δείξει ότι κι αυτό έχει προσωπικότητα. Να το πρόσωπο, δεν το αφήνεις να νιώσει ότι έχει πρόσωπο, ότι μπορώ κι εγώ να πω κάτι χωρίς να με λιώσεις.

Λοιπόν, αυτά τα σπουδαία που πιστεύουμε, τα δόγματα, τις διδασκαλίες των Οικουμενικών Συνόδων, τους όρους, τις αποφάσεις, όλα αυτά δεν είναι λόγια που βγαίνουν εύκολα από το στόμα μας, αλλά θα έπρεπε να βγαίνουν με πόνο, με αίμα, με δάκρυ και ιδρώτα από τη ζωή μας, από τις πράξεις μας, από τα βιώματά μας και την καθημερινότητά μας.

Ευχαριστώ.

Είχαν ρωτήσει τον Άγιο Σέργιο του Ραντονέζ στη Ρωσία πώς θα βγάλει το μοναστήρι του. Είπε: «Θα το ονομάσω της Αγίας Τριάδος γι' αυτό το λόγο, για να είναι οι πατέρες εδώ πολύ ενωμένοι και ξεχωριστός ο καθένας, διαφορετικός ο καθένας, ελεύθερος ο καθένας, προσωπικότητες». Και όπως η Αγία Τριάδα νιώθει αυτή την ενότητα, την απέραντη αγάπη, την ασύλληπτη στο ανθρώπινο μυαλό, έτσι μπορούμε να καταλάβουμε... Εμείς το Θεό δεν μπορούμε να νιώσουμε τι ακριβώς είναι τώρα αυτά που λέμε, στο περίπου τα... στο περίπου δεν τα προσεγγίζουμε, στο περίπου τα προσεγγίζουμε, δεν ξέρω, είναι προσέγγιση αυτό τελικά; Πάντως κάτι λίγο, ό,τι και να είναι λίγο είναι.

Λοιπόν, λέει, η Αγία Τριάδα ζει έτσι, θέλω να είμαστε κι εμείς. Μαζί και ξεχωριστοί. Αγαπημένοι, αλλά όχι οδοστρωτήρας. Όχι ομογενοποιημένοι. Θα έχεις την προσωπικότητά σου, τα χαρίσματά σου, την ελευθερία σου, το σεβασμό που σου αξίζει και σου ταιριάζει και παράλληλα όταν πονώ θα πονάς. Και όταν πονάς θα πονώ. Και ό,τι αγαπώ θα θες κι εσύ να το αγαπάς και θα το καταλαβαίνεις και θα βγαίνεις από τον εαυτό σου για να μπεις κι εσύ στη δική μου τη σκέψη. Αυτό είναι. Τα έχει δει αυτά ο άλλος που επισκέπτεται το σπίτι σου, που βλέπει τη ζωή σου; Βλέπει αυτή την εκστατική αγάπη της αλληλοπεριχώρησης, του μοιράσματος, της συμπόνιας, της επιείκειας, της κατανόησης; Αν τα βλέπει, και πιστεύω ότι τα βλέπει σε σένα,

θαυμάζει και συγκινείται και αυτό που έχεις είναι το τραβηχτικό επάνω σου, τραβάς τον άλλο μετά και λέει ο άλλος: «Θέλω, μ' αρέσει αυτό που βγάζεις. Δεν μου βγάζεις αποστροφή, δεν μου βγάζεις σαν κάκτος αγκάθια μόλις σε ακουμπάω, νιώθω ωραία μαζί σου». Πέρασε η ώρα. Στο αυτοκίνητό σου, σε μορφή MP3, τα δύο βιβλία θα τα βρείτε. Λέγεται «Δυνάμωσε την ψυχή σου» το ένα και το άλλο λέγεται «Αγάπη για πάντα».

Email της εκπομπής, αν θες να μου γράψεις πέντε γραμμές, σε παρακαλώ, για να αντέξω να διαβάσω και τα δικά σου και των άλλων και να ζήσουμε την αγάπη της Αγίας Τριάδος, που εδώ δεν είμαστε μόνο τρία πρόσωπα αλλά είμαστε πάρα πολλά πρόσωπα της παρέας μας. Πέντε γραμμές στο atheata.perasmata@yahoo.gr. Ο Βασίλης Χατζηνικολάου θα μας βάλει το τελευταίο μουσικό άκουσμα και εγώ θα σε χαιρετήσω για να σ' αφήσω να σκεφτείς αυτά που είπαμε, να σου ζητήσω συγγνώμη που σου 'φαγα πάλι μια ώρα τη ζωή σου. Το έχεις σκεφτεί πόσες ώρες έχουμε κάνει παρέα μαζί; Εσύ το σκέφτηκες και μου το πες και μου το 'γραψες συγκινημένος και μου λες: «Να ξέρεις», ενώ δεν με ξέρεις, μου λες, «πάτερ, να ξέρεις πόσες νύχτες κάνουμε παρέα μαζί». Είναι τιμή μου. Σε ευχαριστώ πάρα πολύ και σε ασπάζομαι.

Αν πονάς, σε ασπάζομαι διπλά και εύχομαι ο Θεός να σου δώσει και να γεμίσει το δοχείο της καρδιάς σου και της ψυχής σου με την ανεξάντλητη δική Του χάρη και αγάπη και υπομονή και την Ανάστασή Του να σου βάλει στην καρδιά για να αντέχεις και να βγεις νικητής στη ζωή. Και όλα θα περάσουν, όλα θα περάσουν και όλα θα πάνε καλά. Βασίλη, πολύ σε ευχαριστώ και όλους σας ευχαριστώ και καλή αντάμωση να έχουμε την επόμενη φορά και εύχομαι τότε να είμαστε πιο κοντά στο Θεό, πιο κοντά στην αλήθεια Του, πιο κοντά στην αγάπη Του. Χαίρετε, αγαπητοί μου φίλοι.