Ενοχές ατελείωτες Α΄ Ελληνική μεταγραφή Το ελληνικό κείμενο ακολουθεί την ομιλία της πρωτότυπης ηχογράφησης. Τυχόν μουσική, ψαλμωδία ή δυσδιάκριτα σημεία διακρίνονται από την ομιλία. Η πλήρης ελληνική ηχογράφηση διατηρείται. Αγαπητέ μου φίλε και αγαπητοί μου φίλοι, στα Αθέατα Περάσματα, στους 91,2 μεγακύκλους των FM, στην Πειραϊκή Εκκλησία, στα Αθέατα Περάσματα, στο σταθμό της Πειραϊκής Εκκλησίας που μιλάει στην ψυχή μας, αισθάνομαι λοιπόν σήμερα, και σε εσένα το λέω, αγαπητέ μου Βασίλη Χατζηνικολάου, που σε ευχαριστώ που και σήμερα είσαι μαζί μας, καλύπτεις μουσικά την εκπομπή και την επεξεργάζεσαι ηχητικά, ώστε να ακούς εσύ τώρα, αγαπητέ μου φίλε, στο σπίτι σου και στο γραφείο σου και στο δρόμο σου και όπου κι αν είσαι, να ακούς καθαρά και όμορφα αυτή την εκπομπή χάρη στη φροντίδα του Βασίλη Χατζηνικολάου. Αισθάνομαι ότι αυτά που θα πούμε σήμερα είναι πάρα πολύ σημαντικά, γιατί είναι... βγαλμένα από το δικό σου τον καημό και το δικό σου τον πόνο και από τη δική σου την καρδιά και από τα τόσα γράμματα που κατά καιρούς έχουν έρθει. Και όλα αυτά τα γράμματα και οι επιστολές μου βγάζουν μια λέξη μέσα στην καρδιά μου. Αισθάνομαι δηλαδή ότι οι άνθρωποι που ακούνε τα Αθέατα Περάσματα, και εσύ, Εεεε... είσαι άνθρωπος που πνίγεσαι από πάρα πολλές ενοχές, που είσαι φορτωμένος, που νιώθεις πολύ πνιγμένος, πολύ καταπιεσμένος, που δεν νιώθεις εσωτερικά την ελευθερία της άφεσης που μας δίνει ο Χριστός. Αισθάνομαι ότι απευθυνόμαστε σε ανθρώπους κατά καιρούς δεν έχουν αισθανθεί ακριβώς αυτή την άνεση που μας δίνει ο Χριστός μέσα στην καρδιά μας. Λέμε συνέχεια ότι είμαστε παιδιά του Θεού, λέμε συνέχεια ότι ο Χριστός μας ήρθε στον κόσμο να μας σώσει, να μας λυτρώσει, να σταυρωθεί για μας, να μας συγχωρέσει όλες τις αμαρτίες, και ότι όλοι εμείς, τα παιδιά Του, όλος ο κόσμος, όλη η ανθρωπότητα, όλα τα σύμπαντα έχουν πλέον ανακαινιστεί και έχουν γίνει καινούρια. Και όποιος είναι κοντά στον Χριστό είναι καινούρια κτίση. «Εί τις εν Χριστώ», λέει, «καινή κτίσις», όλα είναι καινούρια. Είσαι αναγεννημένος άνθρωπος. Δέχεσαι το αίμα και το Πανάγιο Σώμα του Κυρίου, κοινωνάς, εξομολογείσαι, πηγαίνεις στα μυστήρια της Εκκλησίας, την ευχή του πνευματικού σου, τη συγχωρητική ευχή. Κάθε Θεία Λειτουργία παρακαλάς τον Χριστό να σε συγχωρέσει: «Συγγνώμη και άφεση των αμαρτιών και των πλημμελημάτων ημών παρά του Κυρίου αιτησώμεθα», ζητάς αυτή την άφεση. Η Εκκλησία σου τη δίνει, ο Χριστός σου προσφέρει αυτή την άφεση. Η Θεία Κοινωνία, ένας από τους σκοπούς της είναι και αυτός: «Σώμα και αίμα Χριστού εις άφεσίν σου αμαρτιών και ζωήν την αιώνιον». Και όμως αισθάνομαι ότι παρ' όλα αυτά κάτι δεν πάει καλά και πνίγεσαι. Αισθάνομαι ότι παρ' όλα αυτά δεν αισθάνεσαι ακόμα συγχωρημένος και συγχωρημένη από τον Θεό, γιατί αυτό φαίνεται στο πρόσωπό σου, φαίνεται στη μιζέρια σου, φαίνεται στην γκρίνια σου, φαίνεται στο παραπονεμένο πρόσωπό σου, φαίνεται στην αϋπνία σου, στην κομμένη αναπνοή σου, φαίνεται στην ταχυπαλμία σου, στην πίεσή σου, στις αρρώστιες σου, αυτή η κατάσταση των ενοχών, των τύψεων που σε πνίγουν, που κρατούν για πάντα, που δεν σβήνουν ποτέ. Όλα αυτά δεν είναι, βλέπω, δεν είναι για δυο λεπτά να πεις «εντάξει, ο άνθρωπος θα το ξεπεράσει, θα ηρεμήσει, θα νιώσει την άφεση του Χριστού». Υπάρχουν άνθρωποι, μήπως είσαι και εσύ από αυτούς, δεν ξέρω, που μονίμως είναι έτσι, νιώθουν τόσο άσχημα. Λέει: «Έχω ελαττώματα, γιατί έχω αδυναμίες, γιατί κάνω λάθη, γιατί κάνω απροσεξίες, γιατί κάνω αμαρτίες». Μα πάντα θα κάνεις και πάντα θα επιστρέφεις, πάντα θα πέφτεις και πάντα θα σηκώνεσαι. Και με μια αυτογνωσία και ταπείνωση και απλότητα πηγαίνεις στον Χριστό και θα παραδέχεσαι ότι «Κύριε, αυτός είμαι, έτσι είναι η ψυχή μου, αυτή είμαι, δέξου την επιστροφή μου, τη μετάνοιά μου και συγχώρεσέ με». Είσαι ένα παιδί. Ναι, κι εσύ που είσαι μεγάλης ηλικίας, είσαι κι εσύ ένα παιδί και κάνεις μουτζούρες στο τετράδιό σου. Είσαι ένα παιδί κι εσύ που γράφεις και γράφεις την αλφαβήτα και τη γράφεις με κάτι γράμματα τεράστια, και το άλφα αντί να πιάσει δυο γραμμούλες που μας λένε στο δημοτικό πιάνει όλο το φύλλο, όλη τη σελίδα. Δεν έχεις μάθει να γράφεις, αλλά ξέρει ο δάσκαλος, ξέρει ο υπεύθυνος για τη ζωή σου ότι είσαι ένα παιδί. Και το παιδί δεν το παρεξηγεί κανείς, παρά λέει «είναι παιδί». Όταν πάει Δευτέρα Δημοτικού, όταν πάει Τρίτη, όταν μεγαλώσει, θα είναι πολύ καλύτερα τα πράγματα. Το παιδί, αυτό που κάνει... λάθος γράμμα που γράφει, είναι το καλύτερο που μπορεί να κάνει. Αν μπορούσε να το κάνει καλύτερο θα το έκανε. Δεν θα το έκανε; Έτσι μπορεί, έτσι γράφει. Έτσι μας βλέπει και ο Θεός. Τα λάθη που κάνουμε, εμείς τα έχουμε τόσο πολύ μεγαλοποιήσει. Μας έχει πιάσει ένα τόσο μεγάλο άγχος, μια τόση μεγάλη αυστηρότητα στον εαυτό μας, μια τόση μεγάλη διάθεση να αυτομαστιγωθούμε, να αυτοτιμωρηθούμε, να νιώσουμε ότι πληρώνουμε κάτι πάρα πολύ ακριβά για να συγχωρεθούμε, ενώ γι' όλα αυτά έχει θυσιαστεί ο Χριστός. Για όλα αυτά είπε ο Κύριος ότι τα δέχεται όλα επάνω του για να μας κάνει εμάς αθώους, να μας καταστήσει εμάς ανένοχους, συγχωρεμένους. Αυτό το πράγμα το νιώθεις, αυτή τη συγχώρεση; Νιώθεις ότι γίνεσαι ένα αθώο πλάσμα μπροστά στον Θεό; Τόση τάση, τόση διάθεση για αυτοτιμωρία, γιατί τόσες τύψεις, γιατί τόσο χτύπημα του εαυτού σου, αλύπητο, συνέχεια, συνέχεια; «Χάλια είμαι», λέει, «δεν πάω καλά, είμαι μέσα στα λάθη». Γιατί το τόσο πεσμένο ηθικό; Γιατί να μην πετάει η ψυχή μας και να νιώθει κάπως αυτή την ανακούφιση, αυτή τη φρεσκάδα που μας δίνει ο Χριστός, ότι «παιδί μου, σε αγαπάω, μην τιμωρείς τον εαυτό σου. Έχω εγώ πληρώσει, έχω εγώ θυσιαστεί, έχω εγώ έρθει για να σου δείξω ότι για όλα αυτά που κάνεις, σε καταλαβαίνω. Και σου δίνω το χέρι μου, όχι για να σκαλίσουμε τα λάθη σου, αλλά για να σε σηκώσω και να σου δείξω την πορεία μπροστά. Προχώρα». Τώρα γύρισε ο άσωτος και ο πατέρας του, μέσα στην ευγένεια, τη διακριτικότητα, την τέλεια παιδαγωγική, δεν του σκάλισε το παρελθόν, δεν τον έκανε να νιώσει χάλια. Αλλά ζήτησε καινούρια ρούχα, καινούρια παπούτσια, δαχτυλίδι, να του κάνει τη ζωή όμορφη. Έτσι είναι ο Θεός. Νιώθεις πολύ ένοχος. Τι θα πει νιώθεις πολύ ένοχος; Θα πει ότι νιώθεις ότι δεν αξίζεις τίποτα. «Δεν αξίζω». Βλέπω συνέχεια χριστιανούς που αισθάνονται ότι δεν αξίζουν τίποτα. «Ότι δεν αξίζω την αγάπη του Θεού, σιγά», λέει, «εμένα θα μ' αγαπάει ο Θεός; Έτσι που είμαι, δεν είμαι ακόμα να μ' αγαπάει ο Θεός. Δεν μ' αγαπάει ούτε ο Θεός, ούτε οι άνθρωποι μπορούν να μ' αγαπήσουν, εμένα έτσι όπως είμαι. Δεν μου αξίζει ούτε η υγεία, γι' αυτό είμαι άρρωστος, γιατί με τιμωρεί ο Θεός». Ενοχές για όλα, ακόμα και για τις αρρώστιες τύψεις ότι κάτι κάναμε και γι' αυτό μας τιμωρεί ο Θεός. «Δεν είμαι εγώ άξιος να ευτυχήσω στη ζωή μου, ένας άχρηστος, ένας ανεπρόκοπος, ένας άνθρωπος στάσιμος που μόνο η δυστυχία και η τιμωρία μου αξίζει». Και ρωτώ: είναι αυτό χριστιανική ζωή; Είναι αυτό ο δρόμος και ο χώρος στον οποίο οδηγούμε, θέλουμε να οδηγήσουμε τα νέα παιδιά; Δηλαδή θες το παιδί σου να γίνει χριστιανός για να γίνει σαν και εσένα, μίζερος; Το Ευαγγέλιο μέσα στη μιζέρια, στη γκρίνια, στη μεμψιμοιρία, σε αυτή την κατάθλιψη, σε αυτό το έλος, σε αυτό το βούλιαγμα, συνέχεια να βουλιάζει η ψυχή σου και να νιώθεις τόσο χάλια; Εκεί σε καλεί ο Χριστός; Αυτή είναι η μεγάλη διαφορά. Το Ευαγγέλιο λέγεται ακριβώς έτσι, Ευαγγέλιο. Πού είναι αυτό το «ευ» της λέξης Ευαγγέλιο; Μια χαρούμενη αγγελία. Πού είναι αυτή η χαρά; Πού είναι αυτή η άφεση που δίνει ο Χριστός; Καταλαβαίνω το λογισμό σου και καταλαβαίνω τον προβληματισμό σου, ότι τότε πού πάει η μετάνοια, τότε πού πάει το πένθος, τότε πού πάει η θλίψη για τα αμαρτήματά μας; Βεβαίως αυτά χρειάζονται, αλλά αυτά δεν είναι χωρίς λήξη, έχουν κάποια λήξη κάποια στιγμή. Δεν μπορεί να πενθείς μέχρι να ξεψυχήσεις, γιατί και οι Άγιοι, άμα το δεις και έτσι, υπάρχουν Άγιοι οι οποίοι προτίμησαν, ή τους ταίριαζε, ή έζησαν σε ένα περιβάλλον συγκεκριμένης εποχής και συγκεκριμένου τόπου που καλλιέργησαν μία από τις δύο διαθέσεις. Κάποιοι Άγιοι τόνισαν πάρα πολύ το πένθος, την αυτομεμψία, αυτό το κλάμα, το οποίο και πάλι όμως είναι συνδυασμένο με τη χαρά και την ελπίδα στον Θεό και δεν οδηγεί σε απόγνωση. Υπάρχουν όμως και άλλοι Άγιοι και Πατέρες οι οποίοι τονίζουν την ευλογία που δίνει ο Θεός, τη συγχώρεση, την αγάπη, και βλέπουν πιο πολύ το φως, πιο πολύ το πού μας καλεί ο Θεός να πάμε, πιο πολύ τη λαμπρότητα του Χριστού και όχι τόσο τα λάθη, συνέχεια να τα σκαλίζεις. Δεν βγάζει πουθενά αυτό. Κυρίως αυτό το βλέπει κανείς σε κείμενα και σε ομιλίες του Πατρός Πορφυρίου. Ακόμα και τη μετάνοια την παρουσιάζει ως ένα μεθυστικό γεγονός, ως ένα πανηγυρικό, ερωτικό, χαρούμενο γεγονός. Όχι συνέχεια, λέει, αυτό το πράγμα, τη μιζέρια, την κλάψα, την ταλαιπωρία, και πόσο μάλλον όταν ήδη σήμερα ο κόσμος είναι κουρασμένος, είναι μελαγχολικός, είναι ταλαιπωρημένος, και να έρθει τώρα και ένας άνθρωπος της Εκκλησίας για να σε τραβήξει στην Εκκλησία και να σου πει «πρέπει να κλαις χάλια». Αυτό δεν θα γίνει με καταπίεση. Και αυτό δεν θα γίνεται για πάντα. Η ενοχή και οι τύψεις στη ζωή μας υπάρχουν γι' αυτόν τον λόγο, για να μας θυμίσουν ότι κάτι δεν πάει καλά. Η ενοχή έρχεται να σου πει ότι «ξέρεις κάτι; Αυτό που έκανες δεν έκρυβε αγάπη. Κατάλαβε το λάθος σου, πάρε τις ευθύνες σου, κλάψε γι' αυτό, ζήτα συγγνώμη και επανόρθωσε». Αυτό θα πει τύψη, οι τύψεις μας τύπτουν, μας χτυπούν, όπως χτυπάς ένα άλογο να πάρει μπρος. Δεν το χτυπάς για να το πληγώσεις ούτε να το ματώσεις, το χτυπάς να το βγάλεις από το λήθαργο και τη στασιμότητα και του λες «ξεκίνα, προχωράμε, περπατάμε». Αυτό κάνουν οι τύψεις. Αυτή είναι η λειτουργία τους και ο σκοπός τους, να μας βγάλουν από το λήθαργο και να μας ξυπνήσουν, όχι να βουλιάξουμε σε αυτές και να γίνουμε πλάσματα ενοχικά μονίμως. Έχουν ημερομηνία λήξης. Οι τύψεις έχουν κάποια στιγμή που σταματάνε. Δεν θα κλαίγεσαι και δεν θα πενθείς και δεν θα ταλαιπωρείσαι μονίμως, γιατί τότε πλέον ποιο είναι το Ευαγγέλιο; Ποια είναι η χαρά που σε καλεί ο Χριστός να ζήσεις τελικά; Πού πάμε μέσα στην Εκκλησία, να ζήσουμε τι, μια διαρκή μελαγχολία και αίσθηση ότι είμαι ο χειρότερος του κόσμου; «Είμαι ο πιο ανάξιος της γης, ο πιο βρώμικος, ο πιο... Είμαι φτωχός, είμαι ένα απλό πλάσμα, αλλά είμαι παιδί του Θεού. Είμαι παιδί του Θεού που για χάρη μου ο Θεός ήρθε στη γη και για χάρη μου σταυρώθηκε, έχυσε το Πανάγιο αίμα Του, με έλουσε σε αυτό, με ποτίζει με αυτό, με τρέφει με αυτό, αναστήθηκε και μου δίνει τη χαρά Του. Σε αυτήν τη χαρά μπορώ να είμαι αχάριστος; Σε αυτή τη χαρά απλώνω τα χέρια μου και του λέω σε ευχαριστώ, δέχομαι, Κύριε, τη χαρά που μου δίνεις. Δέχομαι την άφεση των μυστηρίων σου και φεύγω χαρούμενος». Δεν είναι σκοπός της χριστιανικής ζωής, εγώ αυτό αισθάνομαι, να ταυτιστείς με την ενοχή. Δεν είσαι ένοχος στο βάθος της ψυχής σου. Στο βάθος της ψυχής σου κατοικεί ο Θεός, η Χάρη του Αγίου Πνεύματος, η σφραγίδα που πήραμε στο βάπτισμά μας, το Άγιο Χρίσμα, το μύρο που μπήκε πάνω μας. Στον πυρήνα της υπάρξεώς μας δεν υπάρχει βρωμιά εφόσον ανήκουμε στην Αγία Εκκλησία. Η βρωμιά είναι κάτι που επικάθεται, είναι κάτι που έχει να κάνει με τον νου μας, με τους λογισμούς μας, το οποίο δεν είναι η ταυτότητά μας, η βρωμιά. Η ταυτότητά μας είναι το φιλί του Χριστού στην ψυχή μας. Δεν είμαστε κακοί άνθρωποι, είμαστε καλοί άνθρωποι, πλάσματα της αγάπης του Θεού, οι οποίοι στην παραζάλη μας, μέσα στη θολούρα μας, μέσα στους πειρασμούς μας, κάνουμε απροσεξίες, αμαρτίες, λάθη. Κάνουμε λάθη, αλλά δεν είμαστε λάθη, δεν είμαστε λανθασμένα πλάσματα που μας έφτιαξε ο Θεός κατά λάθος και μας έχει γεμίσει και μας έχει ταυτίσει με τη βρωμιά και την απόρριψη και την ακαταστασία. Μια πολύ εσφαλμένη εικόνα του Θεού μέσα μας. Νιώθουμε τον Θεό θυμωμένο μαζί μας. Νιώθουμε τον Θεό να μας κοιτάει. Έτσι αισθάνεσαι πολλές φορές. Δηλαδή το λες. Πάρα πολλά κείμενα που δεν μπορώ να τα διαβάσω γιατί πολλοί το λένε κιόλας. «Πες το», λέγεις, «στην εκπομπή», αλλά δεν θέλω να πω αυτά που γράφεις στην εκπομπή γιατί είναι προσωπικά σου. Αλλά πάρα πολλοί άνθρωποι πνίγονται και νιώθεις ότι ο Θεός σε τιμωρεί. «Ο πατέρας μου», λέει, «αρρώστησε και το κατάλαβα ότι γι' όλα έφταιγα, ας πούμε, εγώ. Γι' αυτό αρρώστησε ο πατέρας μου, εξαιτίας μου, απ' τα δικά μου λάθη, και ο Θεός», λέμε, «τιμώρησε». Μα αν ο Θεός το έκανε αυτό για να σε τιμωρήσει και για να σε γεμίσει ενοχές, τύψεις γι' αυτό που είσαι, είναι ένας Θεός που έχει ο ίδιος πρόβλημα. Που έχει ο ίδιος, έτσι όπως τον παρουσιάζεις τον Θεό μέσα στη συνείδησή σου και στο μυαλό σου, είναι σαν να έχει ο ίδιος ο Θεός ψυχολογικά προβλήματα. Σκέψου, λες ότι ο Θεός παρεξηγείται, ενοχλείται, θυμώνει, προσβάλλεται, αναστατώνεται, ενοχλείται, άρα έχει μια εμπάθεια. Είναι αυτό Θεός; Μου το είπε ένα παιδί στο σχολείο μια φορά με πολύ ειλικρίνεια: «Δεν θέλω να πιστέψω σε έναν τέτοιο Θεό, δεν τον αγαπώ, δεν με ενδιαφέρει», μου λέει, «αν υπάρχει ένας τέτοιος Θεός, παράξενος, τιμωρητικός, εκδικητικός, Αν κάνω εγώ κάτι, λέει, θα περιμένει να με χτυπήσει, να με τιμωρήσει, να... Πού είναι η αγάπη; Και ότι ο Θεός σ' αγαπάει, λέει, μόνο κάποιες φορές, αν κάνεις μόνο κάποια πράγματα, αλλιώς δεν σ' αγαπάει. Ο Θεός αγαπάει, αγαπητοί μου, πάντα. Όπως και ο πατέρας και η μάνα αγαπάνε το παιδί τους πάντα. Χαίρονται βέβαια όταν το παιδί τους συντονίζεται μαζί τους, όταν το παιδί τους ζει... Με αγάπη στους γονείς. Και όταν το παιδί έχει μπλέξει, είτε με ναρκωτικά, είτε με ουσίες άλλες, είτε με ξενύχτια, είτε με τον υπόκοσμο, είτε με οτιδήποτε, τότε οι γονείς δεν αγαπάνε το παιδί τους; Τότε πιο πολύ το αγαπούν, γιατί τότε έχει πιο πολύ ανάγκη. Ο Θεός δεν είναι αυτός που νομίζεις και που νομίζω. Έχουμε τεράστια περιθώρια να αλλάξουμε μέσα μας την εικόνα που έχουμε πλάσει, που μας έχουν πλάσει και διαμορφώσει και εκπαιδεύσει από τα παιδικά μας χρόνια να πιστεύουμε σε έναν Θεό πολλές φορές παράξενο. Όχι όλοι, μπορεί εσύ να έχεις πάρει μια αγωγή πάρα πολύ ισορροπημένη και πάρα πολύ αληθινά πνευματική και όντως θεάρεστη. Αλλά δεν αρκεί να σου λέει κανείς, εγώ θα σου μιλήσω για τον Θεό και άρα ό,τι σου πω είναι και σωστό. Πολλοί άνθρωποι μιλάμε για τον Θεό και λέμε άλλα αντ' άλλων. Και βγάζουμε τη δική μας, σαν τους αρχαίους Έλληνες που έλεγαν για τους θεούς αυτά που ζούσαν οι ίδιοι. Και αυτό κάνουμε κι εμείς. Επειδή, ας πούμε, εγώ είμαι εμπαθής, νευρικός, εκδικητικός, τιμωρητικός, έτσι λέμε και ο Θεός. Δεν είναι αυτός ο Θεός, όπως τουλάχιστον μας παρουσιάζεται στην Αγία Γραφή, όπως παρουσιάζεται στο πρόσωπο του Χριστού, ο οποίος ήρθε και μας είπε ότι εγώ ήρθα να σας δείξω ότι σας αγαπώ, ότι είστε φίλοι μου, ότι σας συγχωρώ, ότι βλέπω πίσω από τις αμαρτίες σας μια αναζήτηση, ότι θέλετε να βρείτε την ευτυχία. Ό,τι και να κάνετε, ζητάτε να βρείτε μια ευτυχία. Και με λάθος τρόπο να πηγαίνετε, εγώ σας καταλαβαίνω τι ζητάτε. Σε βλέπω μέσα στο βούρκο, αλλά δεν σε αντιπαθώ γιατί ξέρω ότι και μέσα στο βούρκο εσύ να πιεις νερό και γι' αυτό σε συμπαθώ και γι' αυτό σ' αγαπώ πιο πολύ, γιατί βλέπω πόσο ταλαιπωρείσαι και πόσο μπερδεύεσαι. Ο Θεός είναι αγάπη χωρίς όρους, μια αγάπη χωρίς όρια, μια αγάπη χωρίς προϋποθέσεις. Αγαπάει ο Θεός το παιδί όταν τρώει το φαγητό του και όταν δεν το τρώει. Που του λέει η γιαγιά του συνέχεια, μία, δύο, τρεις, δεκάδες φορές θα ακούει: «Φάε το φαγητό σου, παιδί μου, ο Θεός αγαπάει τα παιδάκια που τρώνε το φαγητό τους». Όλα τα παιδάκια αγαπάει ο Θεός, και αυτά που δεν τρώνε το φαγητό τους. Ο Θεός αγαπάει τα παιδάκια που λένε αλήθεια, τα παιδάκια που λένε ψέματα, δεν τα αγαπάει ο Θεός. Κάτι θέλει να πει αυτή η γιαγιά, κάτι καλό, αλλά το λέει με λάθος τρόπο. Θέλει να κάνει το παιδί της καλό, αλλά για τον σκοπό αυτό χρησιμοποιεί τον Θεό σαν τιμωρό, σαν κάποιον που μαλώνει. Ο Θεός αγαπάει και αυτά τα παιδιά που λένε ψέματα, αγαπάει και τα παιδιά τα οποία δεν πάνε καλά στο σχολείο. Και τα παιδιά που δεν έχουν καλές παρέες, και τα παιδιά που έχουν μακριά μαλλιά, και τα παιδιά που έχουν τατουάζ. Και τα παιδιά που σκίζουν τα ρούχα και τα παντελόνια τους και βάζουν σκουλαρίκια στη μύτη τους, τα αγαπάει τα παιδιά αυτά. Δεν σημαίνει βέβαια ότι αυτό που κάνουν τα παιδιά αυτά είναι για το καλό τους, αλλά ο Θεός αγαπάει τους πάντες, πάντοτε, ό,τι και να κάνουν, και ο σκοπός του... δεν είναι να γεμίσει κανέναν άνθρωπο ενοχές. Δεν είναι να παίζει μαζί μας δημιουργώντας μας τέτοιου είδους προβλήματα, τέτοιο τεράστιο ψυχοπλάκωμα, τέτοιο πνιγμό. Γιατί με το πνιγμό και τις τύψεις και τις ενοχές δεν γίνεσαι καλύτερος άνθρωπος. Γιατί το κίνητρο αυτό του εκφοβισμού, της τρομοκρατίας, της απειλής, του φόβου, του πανικού, αυτό δεν είναι κίνητρο αγάπης. Δεν είναι κίνητρο ελευθερίας. Δηλαδή να σταματήσω να κάνω κάτι επειδή φοβάμαι συνέχεια. Ένας τέτοιος Θεός... Δεν ξέρω τι Θεό έχεις πάρει εσύ στην καρδιά σου. Πάντως έχω κάνει πάρα πολλά τέτοια λάθη στη ζωή μου στο παρελθόν, σε ανθρώπους, ειδικά όταν ήμουν νεότερος, πολύ νεότερος, με αυστηρότητα, που ο άλλος με έβλεπε και νομίζω ότι θα τον μαλώσω, ότι ό,τι κάνει είναι λάθος. Είχε πει μάλιστα κάποιος γνωστός μου, λέει, τι να πάω να κάνω στην εκκλησία, λέει, αφού ό,τι και να πω όλα είναι αμαρτία και όλο η εκκλησία μαλώνει και όλο στην εκκλησία ό,τι και να πω θα μου πούνε ότι είσαι σε λάθος δρόμο, και έτσι γεμίζουμε όλοι ενοχές και τύψεις. Αυτό, λέει, δεν με βοηθάει σε τίποτα. Και ήταν και ένα παιδί στο σχολείο που όταν με έβλεπε στο διάλειμμα, πριν γίνω ιερέας, σήκωνε το δάχτυλο ψηλά και έλεγε, θέλοντας να πει, λέει, «Αμαρτία, αμαρτία, κύριε, αμαρτία». Δηλαδή ο Θεός, μου λέγε, ο Θεός αμαρτία. Του λέω, τι εννοείς; Εννοώ, μου λέει, πως ό,τι και να σας πούμε θα μας πείτε ότι ο Θεός λέει ότι αυτό είναι αμαρτία. Λέω, και τι το λες αυτό, πώς το πήρες έτσι; Δεν το πήρα, λέει, έτσι, τέτοια εικόνα μου δίνετε εσείς οι μεγαλύτεροι, εσείς οι θεολόγοι μου, εσείς οι άνθρωποι της Εκκλησίας. Ό,τι και να κάνω είναι αμαρτωλό, ό,τι και να πω. Δεν είναι αυτός ο Θεός. Υπάρχει η Αγιότητα, μας καλεί ο Θεός στον χώρο της Αγιότητας και της Αθωότητας και της Καθαρότητας, αλλά η Αγάπη Του είναι άλλο πράγμα. Δεν σημαίνει ότι αν δεν είμαστε όπως μας θέλει ο Θεός, δεν μας αγαπάει. Μας αγαπάει. Και αυτό είναι το κίνητρο. Και αυτό είναι το ζέσταμα της ψυχής μας για να επιστρέψουμε, αν θέλουμε, κοντά Του. Αλλά όχι με τις ενοχές. Όχι με τις τύψεις. Το καταλαβαίνεις αυτό; Έχει μεγάλη σημασία. Πολλές γενιές έχουν μεγαλώσει και πολλές γυναίκες και πολλοί άντρες έχουν μεγαλώσει με μια τέτοια αίσθηση. Δεν είμαι καλός, ότι ο Θεός εμένα με κοιτάει και με τιμωρεί. Ότι αυτά που έχω κάνει είναι φοβερά και τρομερά και θα πάω στην κόλαση. Και δεν έχω μάτια εγώ να δω τον Θεό και δεν αξίζω εγώ να ζω. Να σου πω, πού σε βοηθάει αυτό; Όταν νιώθεις τόσο ένοχος συνέχεια, σε βοηθά να γίνεις καλύτερος; Ο ένοχος που ταυτίζει την ύπαρξή του με την ενοχή και λέει δηλαδή εγώ είμαι ένας αποτυχημένος άνθρωπος, αυτός δεν έχει ελπίδα να διορθωθεί. Ενώ τι είπα πριν; Ότι το χτύπημα στο άλογο το κάνει να τρέχει, να παίρνει μπρος. Μόνο όταν οι ενοχές σου είναι υγιείς και φυσιολογικές, υπάρχουν και τέτοιες ενοχές και έτσι πρέπει να λειτουργούν. Όταν σε κάνουν να αλλάζεις, δηλαδή να σου λένε ότι βρε αυτό δεν το κάνεις καλά, υπάρχει κάτι ωραιότερο να κάνεις. Το ότι πρόσβαλες, το απόγευμα τον φίλο που μιλάγατε και τον υποτίμησες στην κουβέντα και τον περιφρόνησες. Αυτό δεν προάγει την αγάπη, τη σχέση σας, την παρέα σας, τη φιλία σας. Καταλαβαίνεις; Έκανες ένα λάθος, κατάλαβέ το ότι έκανες ένα λάθος, οραματίσου και φαντάσου και σκέψου και πόθησε μέσα σου την ωραιότητα της αγάπης μεταξύ σας και πάρε μπρος να αλλάξεις. Να βουλιάξεις ότι έκανες λάθος, είμαι χάλια, είμαι χάλια. Γιατί άμα λες συνέχεια είμαι χάλια, είμαι χάλια, δεν σε εμποδίζει κανένας να κάνεις άλλο ένα ατόπημα παρακάτω. Ο άνθρωπος που έχει συνέχεια τύψεις αντί να διορθώνεται ευκολότερα μετά κάνει κι άλλα αμαρτήματα γιατί σου λέει εκεί που είμαι τόσο χάλια τι πειράζει να κάνω άλλο ένα. Είναι σαν κάποιον που κάνει μια δίαιτα και μέσα στην πορεία της δίαιτας έχει μια μέρα μια λαιμαργία και τρώει λίγη σοκολάτα. Χαλάει εκείνη η μέρα η δίαιτα και από τις τύψεις που τη χάλασε τη δίαιτα και έφαγε λίγη σοκολάτα και γλυκό τόσο πολύ στεναχωριέται, αλλά με έναν τρόπο άγονο, με έναν τρόπο όχι που να τον κάνει να πάρει μπρος να διορθωθεί, αλλά έναν τρόπο που τον βουλιάζει στην αίσθηση της αποτυχίας. Είμαι ένας, είμαι ένας αποτυχημένος. Τα θαλάσσωσα και από την πολλή τη στεναχώρια ανοίγει το ντουλάπι, παίρνει την υπόλοιπη σοκολάτα και την τρώει όλη και τρώει και δύο κομμάτια κέικ. Άντε, λέει, τώρα έτσι που τα έκανα, φέρε εδώ να τα φάω όλα. Αυτό κάνει η ενοχή όταν δεν είναι συνυφασμένη με την ελπίδα, με την τόνωση της ψυχής, με την ανόρθωση του ηθικού και με το όραμα μιας καθαρής και άγιας ζωής. Όσοι εις Χριστόν εβαπτίστητε, Χριστόν ενεδύσαστε. Ενεδύσαστε. Όσοι βαπτιστήκατε στο όνομα του Χριστού, ντυθήκατε τον Χριστό. Όποιος πιστεύει, λέει, στον Χριστό, Άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος, στις καθολικές επιστολές του, δεν αμαρτάνει, ζει μέσα στο φως. Όποιος είναι ενωμένος, λέει, με τον Χριστό, είναι κι αυτός φως, είναι κι αυτός αγιότητα, είναι κι αυτός καθαρότητα. Και μπορεί, λέει, να μην αμαρτάνει. Υπάρχουν δηλαδή χωρία που κάποια σου λένε ότι είσαι πολύ ένοχος και αμαρτωλός και κάποιοι άλλοι σου λένε ότι νιώσε ότι ο Θεός σου δίνει την καθαρότητα. Αυτή η καθαρότητα ποτέ δεν σε αγγίζει, ποτέ δεν έρχεται, όταν νιώθεις όλο βρώμικος. Εύκολα πιάνεις και βρωμιές, γιατί είσαι ήδη βρώμικος. Όλο έτσι νιώθεις και λες «Ε, είμαι που είμαι βρώμικος, τα χέρια μου είναι μέσα στις λάσπες, μέσα στα λάδια» και βλέπεις κάτι βρώμικο στο δρόμο σου, το πιάνεις κι αυτό, λες τι έχω να φοβηθώ, είμαι που είμαι βρώμικος, πιάσ' το κι αυτό. Όταν όμως νιώσεις αυτή την αθωότητα της υπάρξεώς σου. Είσαι αγαπημένο παιδί του Θεού, ότι ό,τι και να κάνεις αγαπάει ο Θεός. Και έχεις μια μεγάλη ομορφιά μέσα σου. Μια λαμπρότητα, μια ακτινοβολία, μια χάρη. Σαν να βγαίνεις από ένα μπάνιο φρεσκοπλυμένος, καθαρός, ευωδιαστός. Μετά όταν σου δώσουν κάτι βρώμικο να αγγίξεις δεν μπορείς να το ακουμπήσεις. Λες όχι δεν μπορώ, εγώ τώρα πλύθηκα. Νιώθω καθαρός, δεν μπορώ να πιάσω αυτό που μου δίνεις. Όταν νιώσεις καθαρός, όταν νιώσεις χαλαρός μέσα στην καθαρότητα αυτή και τι ωραίο πράγμα που είναι να είσαι καθαρός, τότε σταματάς τις αμαρτίες και τα λάθη. Όχι όταν νιώθεις συνέχεια ένοχος και βρώμικος και ανάξιος. Το καταλαβαίνεις αυτό; Να το θυμάσαι αυτό. Όταν νιώσεις καθαρός, τότε σταματάς να πιάνεις τις βρωμιές αυτού του κόσμου. Το μυαλό σου κινείται σε άλλους χώρους, ενώ όταν νιώσεις ένοχος, αυτή η ψυχολογία δηλαδή της ενοχής σε κάνει να κινείσαι άνετα σε καινούριες πράξεις κακίας και ενοχής. Θέλω να αλλάξω μέσα από την οδό της ελπίδας. Θέλω να κοιτάω το φως, θέλω να στοχεύω στον ήλιο, θέλω να στοχεύω στον Χριστό και να μην ασχολούμαι συνέχεια και συνέχεια με τα λάθη του παρελθόντος. Και να θυμάσαι ότι οι ενοχές διαρκείας φέρνουν νέες αμαρτίες. Οι ενοχές διαρκείας, συνέχεια, συνέχεια, ενοχές και συνέχεια καινούργιες αμαρτίες. Όταν οι ενοχές κοπούν με τις εξομολογήσεις και να το αισθανθείς αυτό και να πεις ας πούμε τελειώσαμε αυτά, είναι τώρα, ανήκουν σε μια άλλη εποχή. Τα είπα, συζήτησα, εξομολογήθηκα, έκλαψα, μετάνιωσα, πιστεύω και το δέχομαι αυτό μέσα μου ότι ο Χριστός με συγχωρεί και με αγαπάει και το αποδέχομαι. Είναι αδιανόητο αυτό που παρατηρώ μερικές φορές: άνθρωποι που κοινωνούν στις δέκα η ώρα το πρωί και μετά από λίγη ώρα τους μιλάς και τους λες «Πώς είσαι;» και λέει «Άσ' τα, λέμε καλά, όπως με ξέρετε, εγώ μες στα χάλια μου είμαι, μες στις αμαρτίες μου είμαι». Δηλαδή δέκα η ώρα αυτό που σου είπε ο ιερέας την ώρα που άνοιξες το στόμα σου και πήγες να πάρεις τον Κύριο Εεε... «Σώμα και αίμα Χριστού, εις άφεσίν σου αμαρτιών και ζωήν την αιώνιον». Πού πάει αυτό που άκουσες, πού πήγε αυτό; Σε δύο ώρες κάθεσαι και λες ότι είσαι ένα χάλι, είμαι κι εγώ ένας ανάξιος, ένας αυτό, μέσα στις ενοχές μου. Πού πήγε αυτή η άφεση, μπήκε μέσα σου ή δεν μπήκε; Την προσέλαβες, την αφομοίωσες, την έζησες, δοξολόγησες τον Χριστό, άφησες αυτό το φως να κατακλύσει την ύπαρξή σου, να σου δώσει χαρά, να κρατήσει αυτή η χαρά; Και όχι για μια μέρα αλλά για όλη σου τη ζωή από εκεί και πέρα. Αυτό το εκρηκτικό λείπει και μας έχει γίνει ένας εθισμός. Τύψεις, είναι το ναρκωτικό μας, θέλουμε να νιώθουμε άσχημα, μας αρέσει να νιώθουμε αυτό το μίζερο, το κλαμμένο ύφος, συνέχεια, το μελαγχολικό, μας αρέσει αυτό το πράγμα, είναι σαν το ναρκωτικό που μας λείπει. Γελάνε στο σπίτι, κάνουν συζητήσεις ευχαριστημένοι και πετάγεται ένας και λέει «Σε κακό θα μας γίνει, να δεις, λέει, ξινό θα μας γίνει το γέλιο». Θα μας βγει ξινό το γέλιο. Περίεργο, λέει, όλοι να γελάμε, πρέπει κάτι να συμβεί να τιμωρηθούμε. Θεωρούμε την ευτυχία μη φυσική κατάσταση και όταν τιμωρηθούμε τότε είμαστε καλά, τώρα είναι η ζωή μας μια κανονική ζωή. Μιλάς για τη δυστυχία σου και όλοι σε κοιτάνε κανονικά, άλλος ένας δυστυχισμένος, όπως είμαστε όλοι είναι και αυτός. Όταν πας να πεις για κάτι χαρούμενο δεν το αποδέχεται εύκολα η παρέα σου, ότι βλέπεις Ευχαριστώ. Αισιόδοξα, παρόλα τα προβλήματά της, αφού ζεις. Δεν θα πεθάνουμε πριν πεθάνουμε, θα πεθάνουμε όταν έρθει η ώρα. Αλλά εφόσον ζούμε να χαρούμε τη ζωή μας, να αξιοποιήσουμε τις ευκαιρίες που μας δίνει ο Θεός, να σταθούμε στα πόδια μας, να σηκώσουμε το κεφάλι μας με ελπίδα και να δούμε το πρόσωπο του Χριστού, με προσδοκία, με ευγνωμοσύνη, όχι συνέχεια αυτό το κλίμα, το μίζερο και το πεσμένο. Δεν ξέρω, Βασίλη, πώς θα ακούς όλα αυτά. Σε ευχαριστώ για την όμορφη μουσική, χωρίς αυτή δεν θα μπορούσα. Σε ευχαριστώ που μας ξεκουράζεις, μας χαλαρώνεις και μας βοηθάς να νιώσουμε ότι κάπως έτσι είναι τα πράγματα, μάλλον. Νομίζω ότι κάπως έτσι είναι. Το 4118602 και 4118641 το τηλέφωνο του σταθμού. Υπάρχει ένα email, το atheata.περάσματα, papaki.yahoo.gr. Οι εκπομπές αναμεταδίδονται σε λίγες μέρες, θα τις βρεις και στο διαδίκτυο ψάχνοντας. Εμ... Και σκέψου λίγο αυτά που είπαμε και δεν ξέρω εσύ σε ποια κατάσταση είσαι. Είσαι ευτυχισμένη και ευτυχισμένος και αναπαυμένος μέσα στον Χριστό ή σε πνίγουν συνέχεια οι ενοχές και οι τύψεις; Μου αρέσει πολύ, Βασίλη, αυτό το απολυτίκιο που λέει: «Εξ ύψους κατήλθες ο εύσπλαγχνος, ταφήν κατεδέξω τριήμερον, ίνα ημάς ελευθερώσης των παθών». Όταν το λέμε στην Εκκλησία, πολύ μου αρέσει. «Ίνα ημάς ελευθερώσης των παθών, η ζωή και η Ανάστασις ημών, Κύριε, δόξα σοι». Ίνα ημάς ελευθερώσης των παθών. Ήρθες, Κύριε, γι' αυτόν τον σκοπό, να μας ελευθερώσεις από τα πάθη μας, να πάρεις τις ενοχές μας, να πάρεις τα προβλήματά μας, να πάρεις τα βάρη μας, να πάρεις αυτές τις θηλιές που μας πνίγουν και να μας γεμίσεις ευτυχία. Πάλι κάνουμε λάθη, ναι, αλλά τα λάθη τα κάνει ο νους μας, τα κάνουν οι λογισμοί μας, τα κάνει η άγνοιά μας, η λήθη μας. Ξεχνάμε. Ξεχνάω εγώ ότι εσύ είσαι αδερφός μου και σε χτυπάω. Ξεχνάς εσύ ότι κι εγώ έχω μια ψυχή που την αγαπάει ο Θεός και με βρίζεις. Ξεχνάω εγώ ότι η γυναίκα μου και ο φίλος μου θα πάμε στον παράδεισο μαζί και έχουμε έναν σκοπό, να σωθούμε. Ευχαριστούμε. Και γι' αυτό παρεξηγιέμαι, γιατί ξεχάστηκα. Η λήθη, αυτό που λέει η λήθη, λησμοσύνη. Ξεχνάω και έχω άγνοια. Δεν ξέρω τι πραγματικά συμβαίνει στη ζωή και γι' αυτό κάνω όλο λάθη. Δεν ξέρω το νόημα της ζωής, δεν ξέρω τις αλήθειες του Ευαγγελίου, τις ξεχνάω. Ας πούμε, ένα τρακάρισμα, και ξέχασα αυτό που διδάσκει ο Χριστός μας, ότι τίποτα δεν γίνεται τυχαίο. Ένα φύλλο φθινοπωρινό δεν πέφτει, λέει, από το δέντρο χωρίς να το ξέρει ο Θεός και να το επιτρέπει για έναν σκοπό. Άρα, εκείνη την ώρα που έγινε το τρακάρισμα, το ξέχασα ότι γι' αυτό το πράγμα θα μπορούσα να πω: «Ο Θεός το επέτρεψε, να δούμε τώρα να βγει κάτι καλό από αυτό». Δεν το επέτρεψε ο Θεός το τρακάρισμα για να χτυπήσουν τα αυτοκίνητα και να τσακωθούμε κι εμείς και να βριστούμε και να νιώσουμε μίσος και να τιμωρήσουμε ο ένας τον άλλον και να χτυπήσουμε ο ένας τον άλλον. Δηλαδή, δεν το επέτρεψε ο Θεός σίγουρα αυτό το τρακάρισμα για να γίνουμε ακόμα χειρότεροι. Κι εμείς την ώρα όμως του τρακαρίσματος το ξεχνάμε αυτό και θυμώνουμε και νευριάζουμε και εκδικούμαστε και κάνουμε πάλι λάθη. Λάθη, αλλά δεν είμαι εγώ το λάθος. Τα λάθη γίνονται εκεί στα μυαλά μας, στους λογισμούς μας, στον νου μας. Που ο νους τι είναι, λένε οι Άγιοι Πατέρες; Ο νους είναι ένα εργαλείο της ψυχής, είναι ένα όργανο της ψυχής με το οποίο επικοινωνεί με τον κόσμο αυτό. Η ψυχή μας δεν είναι ο νους μόνο. Η ψυχή μας έχει νου, αλλά δεν έχει μόνο τον νου. Έτσι κι εγώ, ας πούμε, έχω πράγματα δίπλα μου, αλλά αν τα πράγματα αυτά κάτι πάθουν, δεν σημαίνει ότι εγώ είμαι ο κακός. Δηλαδή, αν το αυτοκίνητό μου χτυπήσει, δεν σημαίνει ότι εγώ είμαι χτυπημένος και καταστραμμένος. Κάτι δικό μου τραυματίστηκε, χτύπησε, εγώ... Είμαι παιδί του Θεού. Ο νους μου πληγώθηκε, αμάρτησε, αλλά η ψυχή μου στον πυρήνα της, να το θυμάσαι, είσαι καλός, είσαι καλή, έχεις μια ψυχή η οποία έχει μέσα το Άγιο Πνεύμα που βαπτίστηκες. Αυτό το ξέρει ο Θεός και γι' αυτό μας αγαπάει, συνεχίζει να μας αγαπάει ό,τι και να γίνει. Και αυτό είναι το χαρούμενο νέο που μας έφερε ο Χριστός. Τον Χριστό να έρχεται στη γη και να μας λέει αυτό. Όχι φαντάσου, έτσι έγινε. Και να μας λέει: «Παιδιά, είμαστε αδέρφια». Αυτό που λέει συνέχεια ο πατήρ Πορφύριος, ότι «σας έχω αδέρφια», λέει. Καταλάβετε το. «Δεν κρατάω στα χέρια μου την κόλαση. Δεν θέλω», λέει, «να με βλέπετε με όρους δύσκολους, υψηλούς, πολύ δογματικά και θεολογικά υψηλούς, για να σας ταλαιπωρεί αυτό στη σκέψη, καμιά φορά οι λογισμοί σας και με έναν κρυφό εγωισμό. Δείτε με», λέει, «απλά αδερφό σας. Σας έχω φίλους». Έχετε ακούσει αυτή την κασέτα που λέει ο πατήρ Πορφύριος «σας έχω», λέει, «φίλους, σας έχω αδέρφια μου, και ο Θεός είναι Πατέρας και σας δέχεται όλους και σας αγαπάει όλους. Πλησιάστε όλοι κοντά στον Θεό». Αυτό. Δεν είπε ο Χριστός «ήρθα στη γη για να σας πω να έχετε ενοχές». Δεν είπε ο Χριστός σε κανέναν αμαρτωλό «Να έχεις ενοχές από εδώ και πέρα». «Να έχεις ενοχές, ντροπή σου, ποτέ να μην σε πιάσει ύπνος με αυτό που έκανες, άυπνος να μένεις από τη στεναχώρια». Δεν είπε αυτό. Είπε: «Παιδί μου, πήγαινε εν ειρήνη, πήγαινε στο καλό και από εδώ και πέρα μην αμαρτάνεις». Και ο τρόπος για να μην αμαρτάνεις είναι να αγαπάς. Ο τρόπος για να μην αμαρτάνεις είναι να μην φοβάσαι. Να βρεις τον δρόμο σου, είναι να βρεις τι ζητάς πραγματικά. Πάντως, σε καμία περίπτωση δεν θα σου πω, λέει ο Χριστός, να φοβάσαι από εδώ και πέρα και να τρέμεις και να γεμίζεις τύψεις που θα σε πνίγουν. Δεν είναι αυτός ο σκοπός που ήρθε ο Χριστός στον κόσμο. Εμείς έχουμε κάπως θεοποιήσει την ενοχή και μερικοί μάλιστα τη θεωρούν σαν ένα δείγμα πνευματικό. Πνευματικότητος. Όσο πιο ένοχος νιώθεις, λέει, τόσο πιο πνευματικός είσαι. Όσο πιο βαρύς και ασήκωτος στο φέρσιμο, όσο πιο έτσι σκυθρωπό το βλέμμα και βαριά συμπεριφορά, ότι είμαστε πολύ ανάξιοι εμείς, τόσο πιο άγιος άνθρωπος αυτός. Είναι πολύ σκυθρωπός και κοιτάει όλο... Εντάξει, άμα κανείς το νιώθει, άμα κανείς το αντέχει. Ειδικά τη σημερινή εποχή που ο κόσμος έχει σκυφτό το βλέμμα από τα χρέη του, από τη στεναχώρια, από τα προβλήματα τα οικονομικά, τα εξωτερικά, τα πολιτικά, τις αρρώστιες του, να έρθει και ο Θεός να του δώσει και να του πει: «Πάρε κι από μένα ένα χτύπημα και να κοιτάς συνέχεια κάτω και να νιώθεις ότι είσαι ένα σκουλήκι». Εμένα μου αρέσει το «Ραντιείς με υσσώπω και καθαρισθήσομαι, πλυνείς με και υπέρ χιόνα λευκανθήσομαι». Κύριε, θα με πλύνεις, θα με ξεπλύνεις, θα πλύνεις την καρδιά μου και θα λάμψω πιο πολύ κι απ' τον ήλιο, θα ακτινοβολήσει η ψυχή μου. Θα μου δώσεις αγαλλίαση, ευφροσύνη, θα ξεκουραστούν τα κόκαλά μου, λέει, «αγαλλιάσονται οστέα τεταπεινωμένα». «Καρδίαν συντετριμμένην και τεταπεινωμένην ο Θεός ουκ εξουδενώσει». Κι αν έχω καρδιά, Κύριε, ταπεινή κι απλή και μετανιώνω για τα λάθη μου, δε θα με εξουθενώσεις, δε θα με συντρίψεις, δε θα με διώξεις, θα μ' αγαπάς. Αυτή η εικόνα. Αν σ' αρέσει εσένα κάτι άλλο, αν σ' αναπαύει κάτι άλλο, δεν ξέρω, αλλά τότε πώς νιώθεις την εγγύτητα με τον Θεό; Δεν είπε ο Θεός να είμαστε ενωμένοι μαζί Του; Είναι δυνατόν να ενωθείς με τον Χριστό που είναι η αγάπη και η χαρά και η άφεση και η αγιότητα και εσύ να είσαι έτσι μίζερος και κατσουφιασμένος; Και σε αυτό το περιβάλλον που σε τραβάει χαμηλά μπορείς να το νιώθεις έτσι, το μελαγχολικό. Άσε που αυτές οι ενοχές στο τέλος αρρωσταίνουν και το σώμα σου. Αρρωσταίνουν και την υγεία σου, δεν σε αφήνουν να έχεις υγεία, γιατί φαίνεσαι καλά, η πίεσή σου, αϋπνίες το βράδυ, πονοκεφάλους και ημικρανίες, πολλά από αυτά ξεκινούν από ενοχές και από τύψεις που ο άνθρωπος δεν τις αφήνει. Και εγώ δεν είπα να τις αφήσεις έτσι. Άσ' τες να τις αφήσεις διά της κανονικής οδού, να τις αφήσεις στα πόδια του Χριστού, στη συζήτηση που θα κάνεις με τον πνευματικό σου, στο διάλογο αυτό που θα κάνεις μαζί του, που θα μιλήσεις. Θα πάρεις την άφεση και μετά άσ' τα αυτά να φύγουν, περάσανε. Άσε τον εαυτό σου να νιώσει καλά. Επίτρεψέ το αυτό στον εαυτό σου, γιατί στο τέλος γινόμαστε επιρρεπείς. σε αυτό και γίνεται αυτοκαταστροφική κατάσταση αυτή μέσα μας. Όταν νιώθεις αυτές τις τύψεις, στην πραγματικότητα δεν αγαπάς τον εαυτό σου. Δεν αγαπάς τον εαυτό σου και δεν θες το καλό του. Και επειδή φοβάσαι τον Θεό, φοβάσαι τον Θεό, λες: «Για να μην με τιμωρήσει ο Θεός, θα τιμωρήσω εγώ τον εαυτό μου, θα του κάνω κάτι αυστηρό για να νιώσω καλά και να πω στον Θεό: “Κοίτα, Θεέ μου, να, έχω φάει ξύλο εγώ, άσε με εσύ, μη με χτυπήσεις εσύ, μη με τιμωρήσεις εσύ. Χτυπάω μόνος μου τον εαυτό μου, τον τιμωρώ μόνος μου τον εαυτό μου”». Και αυτό ξέρεις τι δημιουργεί μέσα; Μια ασφάλεια ενός περίεργου τύπου, μια περίεργη αυτή ασφάλεια. Να θες να αυτοτιμωρηθείς. Υπάρχουν άνθρωποι που όταν έρθουν να εξομολογηθούν, τους λες: «Ωραία, αυτό που είπες το καταλαβαίνω. Είναι πολύ σοβαρό. Εκτιμώ το ότι το λες». Σου, τη συνείδησή σου και σε πληροφορώ ότι ο Θεός σε αγαπάει και σε δέχεται και σε συγχωρεί». «Τώρα, Πάτερ, πείτε μου τι πρέπει να κάνω. Τιμωρήστε με», μου είχε πει κάποτε κάποιος. «Τιμωρήστε με». Του λέω: «Τι να σε τιμωρήσω;» «Δηλαδή, βάλτε μου», λέει, «μια τιμωρία». «Γιατί;» «Δεν μπορώ», λέει, «εγώ αν δεν με τιμωρήσετε. Θέλω να νιώσω μια τιμωρία». Αυτό έχει περάσει σε πολλούς. Δεν αντέχουν τη δωρεά του Θεού. Δεν αντέχουν την ελευθερία που δίνει ο Θεός. Νιώθουμε ασφάλεια όταν έχουμε τιμωρία, νιώθουμε καλά. Λέμε: «Α, τουλάχιστον τώρα τιμωρήθηκα, εντάξει». Και απ' την άλλη όμως πώς θα πεις ότι ο Θεός είναι Πατέρας; Εσύ δηλαδή έτσι κάνεις στο παιδί σου; Ό,τι και να κάνει το παιδί σου, έτσι, κάνει ένα λάθος. Εσένα θα σου άρεσε το παιδί να τιμωρεί τον εαυτό του; Δηλαδή το παιδάκι σου κάνει μια αταξία στο σχολείο ή δεν παίρνει καλούς βαθμούς. Μετά έρχεται σπίτι και σου λέει: «Μπαμπά, μαμά, πήγα χάλια. Δεν θα φάω σήμερα, θα κάτσω στο δωμάτιο κλεισμένο, θα τιμωρηθώ για αυτό που έκανα». Τι θα του πείτε; «Βρε παιδάκι μου, εντάξει, έκανες ένα λάθος. Δεν έπρεπε, έπρεπε να διαβάσεις πιο πολύ, αλλά έλα να φάμε. Κάτσεις τώρα νηστικός; Μην κάνεις νηστεία». Εσύ λοιπόν το παιδί σου το αγαπάς. Ε, ο Θεός εσένα σου φέρεται διαφορετικά δηλαδή; Χαίρεται ο Θεός να σε βλέπει έτσι; Τι Θεός είναι αυτός; Ευχαριστιέται στις τιμωρίες; Δεν μας αρέσει τελικά η πολλή αγάπη του Θεού, δεν την αντέχουμε την αγάπη του Θεού, μας τρομάζει. Όταν τιμωρούμαστε νιώθουμε ότι πάμε καλά. Σου λέει: «Ε, για να έχω ταλαιπωρίες, μάλλον δεν μου αξίζει η ευτυχία έτσι κι αλλιώς, καλύτερα που είμαι έτσι». Μας αξίζει η ευτυχία, δεν πλαστήκαμε για τιμωρίες, πλαστήκαμε για την ευτυχία και τη χαρά. Δέξου την αγάπη του Θεού. Ευχαριστώ. του Θεού και των ανθρώπων και προτιμάς να είσαι μέσα στην ενοχή και τις τύψεις σου, στο τέλος ξέρεις τι κάνεις; Ελκύεις πάνω σου αυτό που ζητάς. Κάνεις τους ανθρώπους πραγματικά στο τέλος να μην σε χωνεύουν επειδή εσύ δεν τους αφήνεις να σε αγαπήσουν. Σε πλησιάζουν και τους βλέπεις και λες: «Όχι, δεν το πιστεύω, δεν με αγαπάτε εμένα. Δεν αξίζω αγάπη, άρα αυτό που μου δίνετε είναι ψεύτικο». Έτσι νομίζεις. Άσε τον Θεό να σε αγκαλιάσει. Πίστεψε ότι είσαι ένα πλάσμα που αξίζει αγάπη. Σε έπλασε ο Θεός, για πέταμα σε έκανε; Κάνει ποτέ ο Θεός πλάσματα τα οποία είναι άχρηστα; Ε, πώς είσαι τότε εσύ άχρηστο πλάσμα; Νιώσε την αγάπη του Θεού για να νιώσεις και την προστασία Του, να νιώσεις τη γαλήνη Του. Αν δεν το αφήσεις αυτό να μπει μέσα στην καρδιά σου, όλο θα φοβάσαι. Όλο θα πιστεύεις ότι κινδυνεύεις, ότι κάποιος θα σου κάνει κακό, ότι κάτι θα πάθεις. Όταν αισθανθείς την αγάπη του Χριστού μέσα σου, θα φύγει ο φόβος. Ενοχές θέλουν παρέα. Όταν έχεις ενοχές, ψάχνεις και άλλες ενοχές, και σε σένα και στους άλλους, και βλέπεις συνέχεια προβλήματα, και δεν αφήνεις ούτε τον εαυτό σου να χαρεί ούτε και τους άλλους να χαρούνε. Ο ένοχος είναι άνθρωπος που συνέχεια βλέπει και στους άλλους προβλήματα πολλές φορές, και γίνεται παράξενος, και βλέπει παντού αμαρτίες. Ό,τι κάνουν οι άλλοι το θεωρεί αμαρτωλό και τους κάνει τη ζωή δύσκολη. Θα πούμε... Τι ώρα πήγε, Βασίλη; Πέρασε η ώρα; Καλά, δεν θα πω πολλά σήμερα γι' αυτό το θέμα. Έχω και άλλα να πω και πολλά να συζητήσουμε, αν θέλετε. Και από αυτά που θα γράψετε στο email ή στο τηλέφωνο που θα πείτε, θα έχω υλικό για κάποια μελλοντική εκπομπή. Αλλά δεν τελείωσαν αυτές οι εκπομπές, σήμερα αρχίζουν, νομίζω, για τις τύψεις και τις ενοχές που νιώθουμε μέσα στην Εκκλησία. Λάθος τρόπο, ενώ η Εκκλησία είναι ο χώρος που κανονικά θα πρέπει να καταργούνται οι ενοχές, πολλές φορές ζούμε με αυτές τις ενοχές και από αυτές τις ενοχές. Γίνεται το υλικό από το οποίο συνεχίζουμε και έχουμε παρτίδες με την Εκκλησία, δηλαδή σχετιζόμαστε με την Εκκλησία μόνο επειδή είμαστε ένοχοι. Δεν μπορούμε να νιώσουμε ότι μπαίνουμε στο σπίτι του πατέρα μας, αλλά μερικοί πάνε μόνο για να συγχωρεθούν. Συνέχεια αυτό το πράγμα. Και τελειωμό δεν έχει. Ε, δεν θα γίνεις κάποτε παιδί; Δεν θα νιώσεις κάποτε το φιλί του Θεού να σου λέει, παιδί μου, ήσουν κάποτε έτσι, πριν 15 χρόνια, πριν 20 χρόνια, πριν 30 χρόνια, αλλά δεν μπορεί να είσαι συνέχεια έτσι. Δεν μπορεί να είσαι 90 χρονών και 80 και να είσαι ένοχος και να έχεις κοινωνήσει εκατοντάδες φορές και να έχεις εξομολογηθεί παρόμοια, παρόμοιες φορές. Θα τα πούμε μια άλλη φορά, θα συνεχίσουμε και θα πούμε... Την αυστηρότητα κάποιων χριστιανών απέναντι στους άλλους που κάνουν τη ζωή τους δύσκολη σε θέματα νηστείας, σε θέματα που αντί να τους χαλαρώσεις τους γεμίζεις και αυτούς ενοχές, να νιώσουν τύψεις για τη ζωή τους και για τις επιλογές τους. Θα πούμε τι σχέση έχει η ενοχή με το παρελθόν που δεν μας αφήνει να πάμε μπροστά αλλά όλο μας γυρίζει πίσω και μετά θα πούμε τη λύση, πώς φεύγουν αυτές οι ενοχές από μέσα μας, τι μπορούμε να κάνουμε. Κάτι άλλο που σκέφτηκα είναι να πούμε, τώρα λέω έτσι για να σας προϊδεάσω τι θα συζητήσουμε, τις ενοχές που νιώθουμε για άτομα που πέθαναν και ήμασταν κοντά τους, για συγγενείς μας που έφυγαν, για ζημιές που έγιναν και ήμασταν παρόντες και λέμε «εγώ φταίω που πέθανε, εγώ φταίω που αρρώστησε, εξαιτίας μου έγινε αυτό». Θα πούμε για έναν πατέρα ο οποίος την ώρα που πήγε να... Αγκαλιάσει τη γυναίκα του και να τη φιλήσει όταν γύρισε από τη δουλειά, κάτι συνέβη στο παιδί του, στο κρεβατάκι, ένα μωρό, και πώς γέμισε ενοχές και είπε «εγώ φταίω». Πώς δηλαδή η ζωή μας είναι πολύ μπλεγμένη με τις τύψεις συνέχεια και πώς δημιουργούμε και στους άλλους αυτό που λέμε, δηλαδή αν... Δεν σπουδάσεις, ο πατέρας σου θα ανέβει η πίεσή του εξαιτίας σου, θα τον πεθάνεις, ας πούμε, εσύ αν δεν πας καλά. Δημιουργούμε ενοχές στους άλλους για τις επιλογές που πάνε να κάνουν. Έχει πολλά να πει κανείς γι' αυτό το θέμα. Εεεε... Απλώς σας προϊδεάζω. Σήμερα κάναμε μόνο μια αρχή. Κράτα ό,τι θυμάσαι από αυτά που είπαμε. Αν δεν τα θυμάσαι, δεν πειράζει, μην έχεις ενοχές και τύψεις, ούτε εγώ έχω. Θα τα φέρει ο Θεός στο μυαλό μας μια άλλη φορά, θα τα ακούσεις και από άλλες εκπομπές. Λοιπόν... Άλλων εκπομπών που θα ακούσεις. Ώρες στο σταθμό, τόση παραγωγή, τόσο ωραία πράγματα ακούς, όλα σε διδάσκουν. Αυτό δεν μας διδάσκουν όλα όσα ακούμε στην Πειραϊκή Εκκλησία και στην Εκκλησία μας γενικότερα; Πώς να απελευθερωθεί η ψυχή μας και πώς να είναι κοντά στον Θεό χαρούμενοι και ευτυχισμένοι. Αυτός δεν είναι ο σκοπός; Θα βρούμε τον δρόμο μας και εσύ θα βρεις τον δρόμο σου και μέσα από μικρά χτυπήματα και μικρά λάθη, και ο Θεός είναι πολύ μεγάλος και δεν θα μας αφήσει. Ευχαριστώ πάρα πολύ, Βασίλη Χατζηνικολάου, που είσαι τόση ώρα σε επιφυλακή και προσεκτικός και έκανες ό,τι καλύτερο μπορούσες και σήμερα. Ευχαριστώ πολύ για την αγάπη σας, για την αγάπη σου που μας ακούς. Παίρνεις τηλέφωνο στο σταθμό στο 4118602 και 4118640. Ευχαριστώ πάρα πολύ για τα βιβλία που μας γράφεις σχόλια ότι σε αναπαύουν και ότι προβληματίζεσαι με αυτά που διαβάζεις. Κάποιος ρωτάει πού μπορεί να βρει τα βιβλία: στο βιβλιοπωλείο της Πειραϊκής Εκκλησίας. Έχουν γραφτεί κάποιες εκπομπές από αυτές που κάνουμε εδώ μαζί. Έχουν γραφτεί σε βιβλίο μαζί με το αντίστοιχο CD, που ακούς 8 εκπομπές και τις διαβάζεις κιόλας αν θέλεις. Ο τίτλος των βιβλίων είναι «Δυνάμωσε την ψυχή σου» ο πρώτος τόμος και ο δεύτερος «Αγάπη για πάντα». Με ρώτησε κάποιος αν θα βγουν άλλοι τόμοι. Ναι, θα βγει και συνέχεια, θα ρωτήσετε όταν έρθει η ώρα και θα το μάθετε. Εύχομαι καλή συνέχεια στον αγώνα σου. Χαμογέλα, είναι πολύ ωραία η ζωή, δεν βγαίνει τίποτα με το να κλαις συνέχεια. Χαμογέλα και να ελπίζεις. Και εσύ είσαι ένας άνθρωπος που επιτρέπεται και εσύ να κάνεις κάποια λάθη, όπως ένα μικρό παιδάκι επιτρέπεται να γράψει λάθος στην αλφαβήτα όταν ξεκινάει. Και εσύ, μην νομίζεις, ξεκινάς. Κι εσύ είσαι μεγάλος. Για το Θεό είμαστε παιδιά. Έτσι μας βλέπει. Και αυτό μας δίνει πολύ κουράγιο και ελπίδα. Αν σε στεναχώρησα, αν σε μπέρδεψα, συγχώρεσέ με, αλλά και εγώ σου λέω ότι θα προσπαθήσω να μην έχω και πάρα πολλές ενοχές, γιατί πιστεύω ότι ο Θεός θα σε βοηθήσει με άλλο τρόπο να καταλάβεις το σωστό, αν από μένα λίγο μπερδεύτηκες. Καλή δύναμη, καλή συνέχεια, θα τα πούμε την επόμενη φορά. Θα σε περιμένω. Χαίρε.