Μην είσαι τόσο σίγουρος: Αββάς Ποιμήν Β΄
Ελληνική μεταγραφή

Το ελληνικό κείμενο ακολουθεί την ομιλία της πρωτότυπης ηχογράφησης. Τυχόν μουσική, ψαλμωδία ή δυσδιάκριτα σημεία διακρίνονται από την ομιλία. Η πλήρης ελληνική ηχογράφηση διατηρείται.

Που σου έλεγα πως θα περάσουν γρήγορα οι μέρες και θα τα ξαναπούμε σύντομα. Να λοιπόν που πέρασε η εβδομάδα. Αγαπητέ μου φίλε, αγαπητή μου φίλη, σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης, είμαστε και πάλι μαζί στα Αθέατα Περάσματα, στην Πειραϊκή Εκκλησία, στο σταθμό που μιλάει στην ψυχή μας, στους 91,2 μεγακύκλους των FM. Και χαίρομαι που τα ξαναλέμε. Είμαι και χαίρομαι που άλλη μια ώρα θα την περάσουμε μαζί και θα μου δώσεις από το δικό σου πλούτο, από τη δική σου όμορφη ψυχή, από το δικό σου λουλούδι και την ευωδία της καρδιάς σου, από τον πόνο και το δάκρυ σου, από την αγωνία και τον πανικό σου, αλλά και από τη γλυκύτητα και την ταπείνωση και την κατάνυξη και την προσευχή σου.

Όλα μπορούμε να πάρουμε, από όλα μπορούμε να πλουτίσουμε. Κοντά μας είναι και ο εκλεκτός μας φίλος, μουσικός, ηχολήπτης και υπεύθυνος για την ηχητική επεξεργασία και μουσική επιμέλεια της εκπομπής, Βασίλης Χατζηνικολάου, τον οποίο και πάρα πολύ ευχαριστώ.

Εεεε... Είμαι καλά, γενικώς είμαι καλά. Ευχαριστώ πολύ για το ενδιαφέρον, για τις ερωτήσεις, για τις ευχές, για τα τόσα μηνύματα και email που είναι πάρα πολλά. Τα email τα έχω ήδη αποθηκευμένα και τα χρησιμοποιώ και για τις εκπομπές που κάνουμε. Από σένα τα βρίσκω και τα κάνω.

Θυμάσαι στην εισαγωγή του βιβλίου που γράψαμε, γράφω στα Αθέατα Περάσματα που εκδόθηκε ο πρώτος τόμος από 7 εκπομπές γραμμένες σε κείμενο. Όλες οι εκπομπές γραμμένες σε κείμενο. Στην εισαγωγή λέμε ότι αν ήταν να βάλω κάποιο σελιδοδείκτη σε αυτό το βιβλίο, ένθετο σελιδοδείκτη προσφορά μαζί με το βιβλίο, θα ήταν ένα από τα δακρυσμένα σου χαρτομάντιλα.

Χαρτομάντιλα από αυτά που περνάς και πιο πολλά τα δάκρυα είναι από τον πόνο. Και απ' τη χαρά κανείς κλαίει και συγκινείται, αλλά δεν νομίζω να χρειάζεται και χαρτομάντιλο.

Πολλά χαρτομάντιλα γεμίζουμε από τα πονεμένα μας δάκρυα. Το βιβλίο δεν έχει τελικά σελιδοδείκτη, έχει απλώς ένθετο μαζί του το CD, μαζί με τις 7 εκπομπές και τα υπόλοιπα μπορεί να τα διαβάσει κανείς μέσα στο βιβλίο. Είμαι λοιπόν καλά γενικά, όσο καλά μπορεί να είναι κάποιος ιερέας ο οποίος κάθε μέρα δέχεται τον πόνο των ανθρώπων, ακουστικά τουλάχιστον. Γιατί εγώ δεν μπορώ να κάνω κάτι, δεν δέχομαι να σηκώσω τον πόνο των ανθρώπων. Τον πόνο τον σήκωσε ο Χριστός μας. Τις αμαρτίες τις συγχώρεσε ο Χριστός μας. Τους καημούς μας Αυτός τους πήρε πάνω Του. Την αγωνία μας, το κλάμα μας, τη μοναξιά σου, το πένθος σου, τα ψυχολογικά σου, την αρρώστια σου.

Ατέλειωτη υπομονή σου, τις αδικίες που σου κάνουν, όλα αυτά ο Χριστός τα φορτώθηκε, έτσι δεν είναι; Εμείς όμως οι κληρικοί ακούμε τους αναστεναγμούς των ανθρώπων. Έρχεται ο κόσμος και ξεσπάει και κλαίει και λέει αυτό. Δεν λύνουμε προβλήματα μόνοι μας, ο Χριστός τα λύνει, Αυτός μας δίνει τη δύναμη και Αυτός είναι η πρώτη πηγή. Και εμείς είμαστε τα μικρά ριάκια, ας πούμε, και οι μικρές βρύσες που κοιτάς τη βρύση και λες «Α, τι καλή βρύση, βγάζεις νερό», αλλά μην ξεχνάς ότι η βρύση, αν στερέψει η πηγή, δεν βγάζει τίποτα και η πηγή είναι σε εμάς αστήρευτη και είναι ο Χριστός. Βρες λοιπόν την πηγή, αγάπησε την πηγή και μάθε να πίνεις νερό κάποια στιγμή απευθείας από την πηγή και μη στηρίζεσαι σε καμία βρύση, όσο γυαλισμένη και περιποιημένη

αν είναι, είτε αληθινά καλή, είτε ψεύτικα καλή, το νερό που βγαίνει είναι της πηγής. Θα το πιεις και θα ζήσεις. Μην ανησυχείς. Κάτι καλό θα πάρεις. Και λέω πώς μπορώ να είμαι τελείως καλά, όταν τώρα πριν να αρχίσω την εκπομπή είδα ένα email που μου έστειλε κάποιος και μου έλεγε «Πάτερ, κάντε προσευχή για ένα παιδάκι έξι χρονών το οποίο έχασε πριν ένα χρόνο τη μανούλα του». Είμαι καλά εγώ, εγώ δεν έχω κάτι, εγώ είμαι με τη βοήθεια του Θεού, όλα καλά και ήσυχα και ήρεμα, αλλά μπορείς να είσαι καλά όταν ακούς τέτοια; Κάπως δεν νιώθεις, κάπως δεν σου έρχεται και σένα ο πόνος των ανθρώπων; «Κάντε προσευχή για τον τάδε άνθρωπο 33 χρονών που του βρήκαν κάτι πολύ σοβαρό και ευχόμαστε να μην είναι κάτι πολύ χειρότερο. Κάντε προσευχή να ζήσει. Παρακαλέστε το Θεό για τα παιδιά μου που θέλουν να πάρουν διαζύγιο».

«Παρακαλέστε το Θεό για την κόρη μου που είναι παντρεμένη πολλά χρόνια και δεν μπορεί να κάνει παιδάκι. Παρακαλέστε το Θεό, παρακαλέστε το Θεό, ζητήστε εκείνο, ζητήστε το άλλο».

Πολύς ο πόνος των ανθρώπων, είναι αλήθεια αυτό. Στο λέω να το ξέρεις ίσως λίγο σε παρηγορία αυτό, ότι πονάς εσύ, πονάς πολύ, αλλά είναι πάρα πολλοί αυτοί που πονούν, πάρα πολλοί. Αυτός ο ήχος τώρα που βγαίνει από το ραδιόφωνο και έρχεται στο δικό σου το σπίτι, γιατί τώρα μπήκα στο σπίτι σου, αλλά ταυτόχρονα ξέρεις μπήκα και σε ένα άλλο σπίτι, εντάξει, το καταλαβαίνεις αυτό, δεν ακούς μόνο εσύ, ακούνε κι άλλοι.

Εσύ ακούς και λες «Τι τραβάω εγώ». Σε διαβεβαιώ, αυτός ο ήχος που φτάνει στα αυτιά σου, η φωνή μου που τώρα φτάνει και σε ένα άλλο σπίτι, αγγίζει πάλι πόνο. Και εκεί που πάω στο άλλο σπίτι, το οποίο εσύ δεν μπορείς να μπεις, εγώ μπαίνω επειδή τα ραδιοκύματα μπαίνουν παντού. Η Πειραϊκή Εκκλησία μπαίνει στα σπίτια εύκολα. Βάζεις το ράδιο, τακ, το ανοίγεις και ακούς. Λοιπόν, πόνος και στο άλλο σπίτι.

Είναι αρκετά παρήγορη αυτή η αίσθηση της ενότητας, ότι είμαστε ενωμένοι και στον πόνο μας. Ότι δεν είμαι μόνο εγώ που κλαίω, δεν είμαι μόνο εγώ, ας πούμε, που είμαι φτωχός. Δεν είμαι μόνο εγώ που με απέλυσαν από τη δουλειά μου έτσι στα καλά καθούμενα. Μου είπανε «Θα σας ειδοποιήσουμε αν ξαναχρειαστούμε, ευχαριστούμε για ό,τι προσφέρατε ως τώρα».

Λες εσύ «Να, για μένα το λέει τώρα σήμερα. Έλα να ακούσεις, μιλάει για μένα που με απολύσανε». Δεν μιλάω μόνο για σένα. Ξέρεις πόσοι είναι αυτοί που περνούν παρόμοια περιστατικά θλιβερά; Πολύς κόσμος. Τι θα κάνουμε; Αγώνα, προσπάθεια. Θα πάρουμε καταρχήν μια βαθιά ανάσα και θα πω «Δόξα τω Θεώ που αναπνέω». Θα πιάσουμε λίγο το σφυγμό μας και θα πω «Δόξα τω Θεώ που ζω, που χτυπάει η καρδιά μου, που υπάρχω και έχει ο Θεός, θα το παλέψω».

Και οι άλλοι, θα παλέψω κι εγώ. Και δεν θα με αφήσει ο Θεός. Και θα ελπίζω και θα πιστεύω και θα προσπαθώ και θα προσεύχομαι και θα βάλω κι άλλους να προσεύχονται και θα κουνάω και τα πόδια μου να πάω εκεί που μπορώ να κάνω κάτι. Κινήσεις συγκεκριμένες. Θυμάσαι που μου έλεγες «Ναι, θέλω να παντρευτώ, θέλω να παντρευτώ»; Και μου έλεγες «Έχει ο Θεός, έχει ο Θεός». Και σου λέω, δεν είναι «έχει ο Θεός» μόνο, γιατί αν εσύ δεν κάνεις και τίποτα, έχει ο Θεός, αλλά πρέπει να πας να βρεις αυτό που έχει ο Θεός και εσύ. Να δραστηριοποιηθείς, να συνεργήσεις, να συνεργαστείς με το Θεό, να χαρείς αυτό το δώρο που κάνει ο Θεός, πρέπει να απλώσεις το χεράκι σου, να το συναντήσεις και να πεις «Θεέ μου, σε ευχαριστώ». Βγες λοιπόν από το σπίτι σου. Πώς περιμένεις να παντρευτείς μέσα στο σπίτι σου κλεισμένος όλη τη μέρα και όλη τη νύχτα και ακούγοντας, ας πούμε, εκπομπές στην τηλεόραση να βλέπεις, ραδιόφωνο να ακούς, βιβλία να διαβάζεις και προσεύχεσαι να βρεις...

Τι περιμένεις, να χτυπήσει, ας πούμε, ένα διαφημιστικό, να πουλάει μια κοπέλα βιβλία και να λέει «Ξέρετε, ήρθα να παντρευτούμε, αν θέλετε εσείς, γιατί είμαι της προσευχής σας το θαύμα»; Μπορεί να γίνει και αυτό, αν έχεις τέτοια προσευχή. Μπορεί να συναντήσεις το πρόσωπο της ζωής σου, να γνωριστείτε σαν θαύμα. Αλλά είναι ανάγκη κι εσύ να κάνεις κάτι. Είναι ανάγκη να βγεις, να δραστηριοποιηθείς, να τονωθεί η θέλησή σου, η βούλησή σου. Τι ρωτούσε ο Κύριος πριν από κάθε θαύμα; «Θέλεις υγιής γενέσθαι;» Θέλεις; Άρρωστος είσαι, αλλά το ότι θες να γίνεις καλά δεν είναι και πολύ σίγουρο. Δεν ξέρω αν θέλεις να γίνεις καλά. Θέλεις; Πες το. Πες το για να τ' ακούσεις εσύ. Λοιπόν, θέλω. Απόδειξέ το. Ντύσου, φτιάξου, βγες, περπάτα και συνάντησε ανθρώπους. Ευρύτερα το λέω τώρα έτσι. Ευχαριστώ.

Το λέω επειδή πολλοί νέοι άνθρωποι δυσκολεύονται. Κοιτάξτε, κρίση περνάνε όλα τα θέματα και ο γάμος περνάει κρίση και το να κάνεις γάμο και αυτό το θέμα περνάει κρίση. Είναι γενικά η εποχή των κρίσεων και των αποκρίσεων και των εσωτερικών έτσι ταλαιπωριών στη ζωή. Θα κάνουμε αγώνα. Θα κάνουμε αγώνα. Μην απογοητεύεσαι μόνο, σε παρακαλώ, γιατί ήρθες και λες «Κάντε μια ευχή κι εσείς. Την Τρίτη δίνω εξετάσεις σε ένα πολύ δύσκολο μάθημα που δεν το βλέπω να περνάω». Του λέω «Εσύ πριν δώσεις εξετάσεις έχεις ήδη αποτύχει μέσα σου. Δηλαδή ζεις την αποτυχία πανηγυρικά και προκαταβολικά. Ε, πώς θα περάσεις αφού έχεις αποτύχει; Δεν πιστεύεις τίποτα. Ούτε

στη δική σου ικανότητα, ούτε στη δύναμη του Θεού, ούτε στο θαύμα, ούτε στη θεϊκή ενίσχυση, τίποτα. Τι προσευχή να κάνω εγώ, πού να πιάσει αυτή η προσευχή; Δώσ' μου το χέρι σου να κάνω προσευχή. Το χέρι σου όμως...

πίστεως το χέρι, της ζωντανής εμπιστοσύνης στο Θεό να τον επικαλείσαι και να λες «Θα γίνει». Πώς το λέει στους ψαλμούς; Κάτι φοβερά λόγια έχει ο προφήτης Δαβίδ, λέει «Βράχε μου, στήριγμά μου, καταφύγιό μου, πέτρα μου». Ονομάζει έτσι το Θεό. Είναι ο βράχος μου. Βράχος είναι ένα πράγμα αμετακίνητο, δηλαδή σιγουριά, ασφάλεια. Ανεβαίνω λοιπόν στο βράχο, κάνουν τα κύματα δίπλα μου και δεν με νοιάζει τίποτα. Είμαι πάνω στο βράχο μου. Θεέ μου, είσαι εσύ για μένα το παν. Τέτοια πράγματα αν βγαίνουν από την ψυχή σου και τέτοιες ποιότητες και τέτοιες προσευχές, εννοείται και εξετάσεις θα περάσεις και οικογένεια θα κάνεις εύκολα και θα υπερβαίνεις όλα τα εμπόδια της ζωής. Να έχεις πίστη, πίστη, πίστη, μεγάλο πράγμα. Ζωντανή εμπιστοσύνη

στο Χριστό, στη δύναμή Του, στην πάνσοφη φροντίδα Του για μας, στο πάνσοφο σχέδιό Του για μας, στην αγάπη Του για μας, για σένα. Σε αγαπάει ο Θεός μα πάρα πολύ και είμαι πολύ ανάξιος να στο πω γιατί δεν είναι πρέπον να ακούσεις ότι ο Θεός σε αγαπάει από μένα. Γιατί αυτό θα πρέπει να στο πει κάποιος με πολύ πειστικό τρόπο, γιατί είναι πολύ αληθινό αυτό και πολύ ψεύτικα τα χείλη που στο λένε, αλλά είναι αλήθεια ότι ο Θεός σ' αγαπάει πάρα πολύ, πάρα πολύ.

Σκέφτεται νύχτα μέρα τα θέματά σου, τους καημούς σου, τις επιθυμίες σου, τις κρυφές σου σκέψεις, τις αγωνίες σου. Ευχαριστώ πολύ. Να μουδιάζει όλο το κορμί σου ότι είσαι στα χέρια του Θεού και νοιάζεται για σένα και τίποτα δεν είναι τυχαίο στη ζωή σου και όλα γίνονται για το καλό σου και όλα θα τα φέρει ο Θεός στο τέλος, όχι στο τέλος μόνο, και στην πορεία θα τα βλέπεις αυτά. Ένα σοφό σχέδιο πλέκεται γύρω από την ύπαρξή σου. Ένα σοφό, που σε οδηγεί σε ωριμότητα, σε πίστη, σε σοφία, σε δύναμη, σε αγιότητα, σε ξυπνάδα, σε ομορφιά, σε καλλιέργεια, σε κατάρτιση εσωτερική της ψυχής σου.

Σου είπα και το άλλο, ότι όσα περνάς, πολλά που περνάς είναι και της προσευχής σου απαντήσεις. Γιατί θες να γίνεις, ας πούμε, άγιος άνθρωπος, θες να γίνεις αγία γυναίκα, έτσι; Ε, πώς θα γίνεις έτσι αγία; Μάθημα, σου κάνει ο Θεός μαθήματα αγιότητος. Και σου λέει «Θες να γίνεις λίγο άγιος; Δέξου τον φίλο σου εκεί στη δουλειά σου που θα σε ειρωνευτεί λίγο αύριο. Θες να γίνεις λίγο άγιος; Δέξου την κυρία που ήρθε από τα κοινόχρηστα και σου είπε τα πιο τρελά πράγματα, κάτι παράλογες ιστορίες. Δέξου, σε παρακαλώ, λίγο, συγχώρεσε την άλλη που την ενοχλεί, που δεν έχει καλή ηχομόνωση στην πολυκατοικία. Και όλο σου λέει, ε, ησυχία, ησυχία, δεν μπορώ». Και λες «Μα συγγνώμη, η ώρα είναι 11 το πρωί, δεν μπορούμε να μιλήσουμε, δεν μπορούμε να περπατήσουμε;» Τρελά πράγματα ακούς. Και λέει ο Θεός «Ναι, αλλά είναι μάθημα κι αυτό. Μάθημα αγιότητος, συγχώρεσης, κατανόησης του άλλου».

Συμπάθειας. Συμπάθειας, συμπονετικής καρδιάς. Έχει πρόβλημα ο άλλος, δεν το έχεις εσύ το πρόβλημα. Αν αυτός ενοχλείται, αλλά και εσύ όμως, πώς αντιμετωπίζεις τους προβληματικούς; Ωραία, πες ότι ο άλλος φταίει για όλα. Και λέει ο Θεός «Θέλω να σε μάθω και κάτι ακόμα. Πώς να αντιμετωπίζεις και να αντέχεις και αυτούς που φταίνε και τους δύσκολους χαρακτήρες. Δείξε εσύ πιο πλατιά καρδιά, μην γίνεις κι εσύ έτσι. Πρόβλημα αυτός, πρόβλημα και εσύ μετά, με νεύρα, με φωνές, με καυγάδες». Συγχώρεσε λίγο, ε, και γενικά κάνε προσευχή για όλο τον κόσμο και για τον εαυτό σου, και για το παιδί σου, και για τον άντρα σου, και για τη γυναίκα σου και για σένα και για μένα, και εγώ για σένα και για όλο τον κόσμο και για μένα και μακάρι, μακάρι το ζητούμενο, αυτές οι εκπομπές, αυτή η Πειραϊκή Εκκλησία, όλα όσα ακούγονται να είναι ένα ερέθισμα στην καρδιά όλων μας για να βγαίνει μια προσευχή και να μπορεί να υπάρχει ένας άγιος άνθρωπος να

μας βλέπει όλους με τα μάτια της ψυχής τα νοερά και να βλέπει ότι την ώρα που η Πειραϊκή Εκκλησία αγγίζει ένα αυτί, ο ήχος, βγαίνει από την ψυχή σαν φλόγα μια προσευχή και ανεβαίνει στο Θεό. Αν όλοι όσοι ακούνε τώρα την Πειραϊκή Εκκλησία, εσύ εκπέμπεις μια προσευχή και εσύ άλλη μία και εγώ άλλη μία και όλοι όσοι ακούνε τώρα οι υπόλοιποι που είναι πάρα πολλοί χιλιάδες άνθρωποι,

αυτή τη στιγμή είναι χιλιάδες άνθρωποι που ακούνε σε όλο τον κόσμο και βγάλουμε μια προσευχή. Πλουτίζουμε τη γη. «Γέμισε με αγγέλους», λέει, «τούτη τη νυχτιά». Έλεγε ένα τραγούδι που λέγαμε στα κατηχητικά. «Κύριε», λέει, «γέμισε αγγέλους τη νύχτα μας». Στείλε αγγέλους. Έναν άγγελο να στείλουμε όλοι στη γη. Μια παράκληση να κάνουμε στην Παναγία όλοι. Πόσες παρακλήσεις θα ακουστούν σήμερα.

Να κάνουμε όλοι μια παράκληση στην Παναγία. Όχι ότι δεν κάνετε, κάνεις, το ξέρω. Αλλά εσύ δεν κάνεις, ας πούμε, οπότε ή δεν έκανες χθες, ενώ κάνεις, ξέχασες. Να κάνουμε σήμερα όλοι την παράκληση στην Παναγία, έτσι; Για να ακουστεί χιλιάδες φορές η παράκληση της Παναγίας. Μπήκες να ακούς την εκπομπή, κάτι να πληρώσεις κι εσύ. Λεφτά δεν δίνεις, δωρεάν ακούς, όλα δωρεάν, όλα εύκολα. Λοιπόν, δεν θα ακούς εκπομπή έτσι, θα έχει και ένα τίμημα η εκπομπή. Και το τίμημα δεν είναι χρήματα, δεν είναι κάτι που... Αν και τα χρήματα είναι πιο εύκολα από το να κάνεις αυτό που σου λέω. Είναι πιο δύσκολο να κάνεις την παράκληση σήμερα παρά να πεις «Πάτερ, πάρε ας πούμε 3 ευρώ, πάρε 5 ευρώ, πάρε οτιδήποτε να δώσεις σε κάποιον». Είναι δύσκολη η προσευχή, γιατί πρέπει να κλειστείς, να συμμαζέψεις το μυαλό σου, να ανεβάσεις την καρδιά σου στο Θεό και να αγγίξεις τα πόδια της Παναγίας μας και να την παρακαλέσεις και να συγκεντρώσεις το μυαλό σου στην γαλήνη.

Να ζητήσεις από την Παναγία παρηγοριά, στοργή, βοήθεια. Μην το ξεχάσεις αυτό, δεν είναι σχήμα λόγου και μην μου λες «πώς τα φέρνετε και πώς τα λέτε», το εννοώ. Αν θες να το σεβαστείς αυτό που λέω, σήμερα θα κάνεις την παράκληση, διάβασέ την αν δεν ξέρεις να ψέλνεις. Και αν δεν μπορείς να τα λες όλα τα λόγια του ιερέως και τους ψαλμούς, τα τροπάρια της Παναγίας μόνο.

Πολύ ευχαριστώ για τη μουσική και μη στεναχωριέσαι. Όχι σε σένα, Βασίλη, λέω για μια κοπέλα που μου λέει για τις στεναχώριες της και τα μαθήματα της σχολής της και για το σπίτι της που έχει πολλή καταπίεση. Μη στεναχωριέσαι σε βαθμό να διαλύεσαι.

Κοίτα μπροστά και σκέψου τη δική σου τη ζωή που θα την κάνεις όμορφη όπως τη θες εσύ και σεβάσου αυτούς τους γονείς που σου έδωσε ο Θεός για κάποιο καλό σκοπό. Γιατί και ο άντρας που μεθαύριο θα παντρευτείς μπορεί και αυτός να έχει μια δυσκολία στο χαρακτήρα που να σου θυμίζει λίγο τον πατέρα σου, τη μάνα σου, το σπίτι που μεγαλώνεις. Να έχεις μάθει λίγο να αντιμετωπίζεις χαρακτήρες. Έτσι ωριμάζουμε, έτσι δυναμώνουμε, αρκεί να μην διαλυθεί η ψυχή μας.

Να μην καταρρακωθεί. Κατά τα άλλα δεν υπάρχει και κανείς που δεν πέρασε χτυπήματα στη ζωή.

Κάπου πόνησαν και κάπου ταλαιπωρήθηκαν. Απόλυτα ευτυχισμένη οικογένεια και απόλυτα ευτυχισμένη ζωή, δεν ξέρω αν έχει ζήσει κανείς τόσο όλα ρόδινα, όλα τέλεια. Όλοι περνάμε διάφορα. Το θέμα είναι να μπορούμε να τα σκεφτόμαστε, να τα συζητάμε, να τα κοιτάμε έτσι κατάματα αυτά που έχουμε, να μην τα κρύβουμε, να τα σκεπάζουμε, να τα βάζουμε κάτω από το χαλί, που λένε, αλλά να τα βλέπουμε, να παραδεχόμαστε ότι νιώθω κάπως φοβισμένος, ανασφαλής, προδομένος, μόνος, αβοήθητος, φοβισμένος πολύ για το μέλλον. Όλα αυτά να τα λες, να τα συζητάς στην προσευχή σου στο Θεό, να τα εμπιστεύεσαι στον πνευματικό σου πατέρα που σε καθοδηγεί στη ζωή, βαδίζοντας και ο ίδιος το δικό του προσωπικό αγώνα, και συνεχίζουμε.

Δεν υπάρχει άνθρωπος χωρίς να περνάει κι αυτός ένα προβληματάκι, μικρό ή μεγάλο. Εγώ τουλάχιστον έτσι καταλαβαίνω και δεν στα λέω για να σε χαλαρώσω και να σου δώσω ψεύτικες ελπίδες, έτσι είναι τα πράγματα, αληθινά. Πάντως η λέξη που είπα, «χαλαρώσω», είναι σημαντικό να κάνεις κάτι χαλαρά και ήρεμα και όχι πολύ πιεσμένα.

Το λέω γιατί, να σου πω ένα παράδειγμα. Ήρθε ένα παιδί μου και μου λέει... Εεε... Αθέατα περάσματα ακούτε. Μην το ξεχνάς αυτό. Γι' αυτό περνάω από το ένα στο άλλο. Και είναι και αθέατα γιατί δεν φαίνονται. Και είναι και μια εκπομπή σαν προσευχή. Διότι ήδη τώρα εσύ πήρες και την παράκληση και την κρατάς στο χέρι έτοιμος για να την κάνεις άμα τελειώσει η εκπομπή. Λες «ας την έχω τώρα, αφού το 'πες, την κρατάω εδώ στο βιβλιαράκι μου και όταν τελειώσει η εκπομπή μην ξεχαστώ».

Και έτσι κάνεις και λίγη προσευχή. Ακούγοντας μαζί μπορεί να προσευχηθείς. Και εσύ που ζωγραφίζεις τον Άγιο που κάνεις, γιατί μου είπες ότι στο αγιογραφείο σου ακούς την Πειραϊκή Εκκλησία και κάνουμε καλή παρέα. Είναι ωραίο αυτό το λευκό που βάζεις στον Άγιο, αυτά τα φωτίσματα στο πρόσωπο και αυτά τα μάτια που του έκανες, τα εκφραστικά, είναι πολύ καλά. Και εύχομαι η εικόνα σου να θαυματουργεί. Ευχή, όταν βλέπει ένας την εικόνα σου να συγκινείται. Μεγάλη υπόθεση, να βλέψει μια εικόνα και να συγκινηθεί. Λοιπόν, ήρθε ένα παιδί και μου λέει «καπνίζω τρία τσιγάρα την ημέρα, ενώ πριν κάπνιζα τρία πακέτα την ημέρα, και το άκουσα, το άκουσα, το άκουσα, παλεύω και προσπαθώ με τη βοήθεια του Θεού, με τον αγώνα μου, βρήκα άλλες δραστηριότητες και το έφτασα τρία τσιγάρα την ημέρα». Και του λέω «μπράβο, συνέχισε». «Τι να κάνω;» «Να συνεχίσεις».

Καπνίζεις τρία τσιγάρα την ημέρα, του λέω. Τα ακούει άλλος, μου λέει «τι είναι αυτά τα πράγματα; Πρέπει να τα κόψει και αυτά τα τρία τσιγάρα». Του λέω «κάπνιζε τρία πακέτα την ημέρα, έτσι; Λέω, άμα θες εσύ, πες του εσύ αυτή τη συμβουλή».

«Βρήκες», λέει, «σε Άγιο ιστορία με τσιγάρα να δεις τι έκανε;» Δεν βρήκα με τσιγάρα, βρήκα άλλες ιστορίες αλλά ταιριάζουν, νομίζω. Θυμάσαι που σου έχω πει το Γεροντικό; Με παρηγορεί και μου δίνει πολλές αφορμές για σκέψη και για ειλικρινές καθρέφτισμα. Καθρεφτίζω τον εαυτό μου και βλέπω και την ποιμαντική μου, δηλαδή πώς χειρίζομαι τους ανθρώπους.

Και μια σκέψη ποιμαντική. Υπάρχει ένας Άγιος που έτσι λέγεται, Αββάς Ποιμένας, ποιμήν. Και αυτό είναι το όνομά του. Τον λέγανε Ποιμένα γιατί ακριβώς ήταν όνομα και πράγμα. Ποιμένας, ποίμαινε σωστά τους ανθρώπους. Και πάει ένας μοναχός και του λέει μια μέρα: «Πάτερ, ήρθα να σε συμβουλευτώ». «Τι κάνεις δηλαδή;» λέει. «Σπέρνω το χωράφι μου και ασχολούμαι με τα χωράφια, βασικά ασχολούμαι. Με αρέσουν τα χωράφια».

«Και ό,τι μαζεύω», λέει, «από τα σπαρτά αυτά τα δίνω στους φτωχούς και κάνω ελεημοσύνες». «Μπράβο», λέει, «καλά κάνεις, να συνεχίσεις». Λέει ο Αββάς Ποιμένας, με τα μάτια της ψυχής του έβλεπε την καρδιά του άλλου και καταλάβαινε πολλά. Το μαθαίνει ένας άλλος και του λέει «καλά», του λέει, «ρε πάτερ, δεν τρέπεσαι;» Συγκεκριμένα ξέρεις τι του είπε; Λέει «δεν φοβάσαι τον Θεό; Δεν φοβάσαι τον Θεό; Ήρθε μοναχός και του λες καλά κάνεις και ασχολείσαι με τα χωράφια; Αυτό δεν είναι συμβουλή, εσύ τον εκτροχιάζεις, ας πούμε». Ο Αββάς Ποιμένας είχε τακτική πάγια, σιωπούσε σε τέτοια άτομα. Σιωπή. Μιλάς εσύ, ούτε κι αυτός. Όπως εσύ, τη σιωπή. Μουγκός. Μετά από λίγες μέρες, ξαναφωνάζει ο Αββάς Ποιμένας εκείνον τον μοναχό που ήταν με τα χωράφια και ήταν μπροστά και εκείνος που του έκανε τις διορθώσεις, ο άλλος. Και μπροστά στον άλλον λέει ο Αββάς Ποιμένας.

«Μοναχέ πάτερ, να σου πω κάτι. Τι μου είπες πριν λίγες μέρες; Ότι ασχολείσαι με τα χωράφια σου;»

Λέει «ναι, πάτερ, σου είπα ότι καλλιεργώ το χωράφι και λοιπά και...» «Α, πάτερ», λέει, «λάθος συμβουλή σου έδωσα. Ξέρεις τι; Νόμιζα ότι μου έλεγες για τον αδερφό σου, τον λαϊκό, ότι έχει χωράφια. Εσύ που, εσύ είσαι μοναχός», λέει, «πάτερ, δεν πρέπει να έχεις χωράφια».

«Εσύ πρέπει να κάνεις πνευματική εργασία. Αυτό που κάνεις δεν ταιριάζει με τους μοναχούς. Εντάξει, σε παρακαλώ πάρα πολύ, κόψ' το αυτό». Και σκουντάει και τον αββά τον άλλον και του λέει «είδες, πάτερ; Εντάξει, τον διόρθωσα τώρα καλά, είσαι ευχαριστημένος;» Φεύγει ο άλλος. «Τώρα έδωσε συμβουλή σωστή. Έτσι μπράβο, τι του 'λεγες, να έχει χωράφια και... Τώρα μίλησε σωστά, αυτός είναι καλόγερος. Δεν επιτρέπεται να κάνει τέτοια πράγματα». «Άκου τώρα», του λέει ο Αββάς Ποιμένας, «και την απάντηση που θα μας δώσει όμως. Περίμενε να δούμε τι θα μας πει». «Λοιπόν, πάτερ, τι λες; Θα σταματήσεις τα χωράφια, έτσι; Μην ασχολείσαι με αυτά».

Λέει ο καημένος ο άλλος, λέει «άκου, πάτερ, συγγνώμη, εγώ δεν ξέρω τίποτα άλλο να κάνω», λέει, «αυτό ξέρω να κάνω και αυτό μου αρέσει και δεν μπορώ να το σταματήσω και δεν μπορώ να υπακούσω τη συμβουλή σου και δεν μπορώ, θα συνεχίσω, σε παρακαλώ, και δεν ξέρω και πότε θα ξανάρθω να είσαι εδώ. Δεν νιώθω καλά έτσι». Και έφυγε πάρα πολύ στεναχωρημένος και απογοητευμένος και με κομμένα τα φτερά του και κλείνει την πόρτα.

Του λέει ο άλλος που έκανε τον υπεράνω ασκητή και τον υπερορθόδοξο και τον πολύ σωστό, του λέει «πάτερ, συγχώρα με, γκάφα έκανα που σου το είπα να τον διορθώσεις, συγχώρεσέ με». Και του απαντάει ο Αββάς Ποιμένας «πάτερ μου, αυτά που μου είπες τα ήξερα κι εγώ. Το να κάνω κηρύγματα τέτοια και να κάνω το δάσκαλο και να τους κόβω όλους και να τους λέω αυτό κόβεται, αυτό απαγορεύεται, το ήξερα», λέει, «αυτό, ότι δεν είναι έργο μοναχού να έχει χωράφια. Αλλά του μίλησα σύμφωνα με το επίπεδό του, σύμφωνα με το λογισμό του, σύμφωνα με τη σκέψη του. Προσαρμόστηκα και του έδωσα κυρίως πρόθυμη ψυχή να αγωνιστεί. Εγώ εκεί πόνταρα. Και ξέρεις τι άλλο; Αυτός ο μοναχός λοιπόν έχει χωράφι, αλλά ξέρεις τι είπε; Θυμάσαι τι είπε; Ό,τι μαζεύω το κάνω ελεημοσύνη με αγάπη στους φτωχούς. Εγώ λοιπόν πόνταρα στην αγάπη».

«Όμως ξέρεις τι πετύχαμε;» του λέει. «Και λυπημένος έφυγε, τον λύπησα με αυτά που του είπα για να χαρείς εσύ δηλαδή. Και πάλι τα ίδια θα κάνει, αλλά του κλέψαμε και τη χαρά και την ηρεμία που είχε από το διακόνημά του. Τον ταράξαμε χωρίς λόγο». Αυτά παθαίνει κανείς όταν πάει να συμβουλέψει άνθρωπο χωρίς διάκριση, χωρίς αγάπη, χωρίς φώτιση από το Θεό, χωρίς, να το πω και το άλλο, χωρίς τόλμη. Γιατί αυτό πρέπει να είσαι, τολμηρός για να το πεις. Ο Αββάς Ποιμένας δεν τον ένοιαζε τι θα πουν οι άνθρωποι γι' αυτό. Του...

Λέει «μπράβο, έτσι, χωράφια να έχεις, να ασχολείσαι με τα χωράφια». Γιατί σου λέει «αν τον βάλω εγώ να κάνει αυτόν εκατό ώρες τη μέρα προσευχή, αυτός δεν είναι για εκατό ώρες προσευχή. Είναι μεν αφιερωμένος στο Θεό, αλλά μπορεί να κάνει την αγάπη του στο Θεό να τη βγάλει με άλλο τρόπο, μέσα από το διακόνημά του. Αυτό του αγγίζει πιο πολύ την ψυχή». Και εδώ είναι η τέχνη του κάθε ποιμένα. Και ποιμένας είσαι και εσύ.

Είσαι πατέρας, εντάξει, και εσύ είσαι μάνα, και εσύ ποιμένας, και εσύ είσαι δάσκαλος, και εσύ είσαι κατηχητής, και εσύ είσαι... Οποιοσδήποτε έχει κάποια αρμοδιότητα με ανθρώπους και συντονίζει ανθρώπους και είναι υπεύθυνος κάπου, είναι ποιμένας. Καθοδηγεί, διαποιμαίνει, βοηθάει, συντονίζει, στηρίζει.

Είδες τι του είπε ο Αββάς Ποιμένας; «Εγώ λες να μην ξέρω το αυστηρό; Εγώ λες να μην ξέρω την ακρίβεια της πνευματικής ζωής; Μπορούσα να του πω αυτά απαγορεύονται». Και ο άλλος λέει «εγώ δεν ήξερα, παιδάκι μου, να του πω ότι το τσιγάρο είναι πολύ κακό για την υγεία σου, είναι αμαρτία; Εντάξει, ξέρω αυτό να τα πω, αλλά ήξερα ότι αν τα πω θα χάσω την επαφή και την ψυχή αυτή από κοντά μου, θα τη χάσω την ψυχή αυτή, θα τον απογοητεύσω, θα...» Τον κατακρημνίσω και είναι χειρότερο αυτό. Τι μας λείπει; Η διάκριση μας λείπει, το ανοιχτό πνεύμα μας λείπει και η παραδοχή του λάθους μας μάς λείπει. Είναι πολύ σπάνιο να δεις χριστιανό που έχει χρόνια μες στην πνευματική ζωή, είναι σπάνιο να παραδεχτεί ότι δεν σκέφτεται σωστά, επειδή έχουμε παγιωθεί σε έναν τρόπο σκέψης και το μυαλό μας έχει κάπως κρυσταλλωθεί και σαν...

Να πω, σαν τον πηλό που τον ζύμωσες, τον ζύμωσες, εντάξει, τώρα τον έβαλες στο φούρνο, τώρα δεν αλλάζει, δεν αλλάζει. Έτσι δεν αλλάζει και το μυαλό μας, τέλος, δεν αλλάζει το μυαλό μας. Σου λέω «εγώ έτσι σκέφτομαι, θα μου πεις εσύ τώρα να αλλάξω σκέψη; Εγώ σκέφτομαι έτσι εξήντα χρόνια τώρα και θα έρθεις εσύ να μου πεις, και μάλιστα να είναι και πράγματα θεϊκά αυτά που μου λες, και με βάζεις και αλλάζω τα δικά μου τα θεϊκά». Είναι ένας ωκεανός που άλλοτε θα γίνει ριάκι, άλλοτε θα γίνει υδρατμοί που θα γίνουν σύννεφα και θα ρίξουνε βροχή, άλλοτε θα στείλω καταρράκτες, άλλοτε θα γίνω ορμητικό ποτάμι. Δεν είμαι κάτι παγιωμένο, ξεκαθαρισμένο, απόλυτα. Το μόνο απόλυτο και σωστό είναι η αγάπη του Θεού. Αλλά πώς αυτή η αγάπη διοχετεύεται και πώς περνά στη ζωή μας δεν είναι ένας ο δρόμος, δεν είναι μία η απάντηση.

Γι' αυτό λέει επίσης ο Κύριος: στον ένα λέει «ακολούθησέ με», στον άλλο λέει «πήγαινε σπίτι σου», στον άλλο λέει «πήγαινε στους δικούς σου και πες τα θαύματα που σου κάνει ο Θεός», τον άλλο τον στέλνει στην ιεραποστολή, τον άλλο τον στέλνει στο μοναστήρι, τον άλλο τον κάνει να κάνει οικογένεια. Δεν υπάρχει ένας δρόμος, δεν υπάρχει μία απάντηση. Άλλη απάντηση θα δώσω σε σένα, άλλη εσύ σε μένα.

Ένα θέμα, δεν μπορούμε να πούμε για το τάδε θέμα θα κάνουμε όλοι το ίδιο. Υπάρχει μία κοινή απάντηση για αυτό στην Εκκλησία. Δεν αντιγράφουμε κανέναν. Αλλά τι παίρνουμε; Μέτρο αναφοράς, κριτήρια, μια ατμόσφαιρα πνευματικότητας, προσευχής, αγάπης, κατάνυξης, ταπείνωσης, αλήθειας και από εκεί και πέρα αυτά όλα τα ζυμώνουμε στην καρδιά μας.

ζυμώνουμε, τα ζυμώνουμε, τα ζυμώνουμε στη δική μας την καρδιά που έχει το δικό της το σχήμα.

Ξέρεις πόσο είναι το σχήμα της καρδιάς σου; Είναι όσο, όσο λέμε, αν σφίξεις τη χούφτα σου, τη γροθιά σου, αυτό το κομμάτι που είναι πάνω, ο καρπός όλος, κλεισμένος, τόσο περίπου είναι η καρδιά του κάθε ανθρώπου. Εγώ τώρα το κάνω και το κοιτάω κιόλας. Όλα αυτά είναι η καρδιά. Εσύ αν το κάνεις και το χεράκι σου είναι πιο μικρό, έχεις πιο μικρή καρδιά. Ή έχεις μεγάλο χέρι, έτσι πολύ μεγάλο, έχεις πιο μεγάλη καρδιά. Λοιπόν, άλλη καρδιά δική σου, άλλη δική μου, ζυμώνεις όλα αυτά τα πράγματα, προσευχή, ταπείνωση, αγάπη, αλήθεια, και βγαίνει το δικό σου αποτέλεσμα.

Αν είχαμε τον Κύριο τώρα μπροστά μας και για ένα θέμα του λέγαμε μια συμβουλή να μας δώσει, για το ίδιο πρόβλημα, άλλο θα απαντούσε σε σένα, αλλιώς θα μιλούσε σε μένα και αλλιώς θα απαντούσε στον άλλον. Τους Φαρισαίους τους ονόμασε ξεκάθαρα υποκριτές. Στο Σίμωνα το λεπρό του λέει: «Σίμωνα, έχω να σε ρωτήσω κάτι». Έτσι με ερώτηση το πάει. Στη Σαμαρίτη θα μίλησε αλλιώς. Στον Απόστολο Πέτρο μίλησε αλλιώς. Με ένα βλέμμα τον έκανε και μαλάκωσε η ψυχή του και έκλαψε και μετάνιωσε. Και στους Φαρισαίους ήταν σαν σεισμός και κεραυνός και τους έλεγε: «Ουαί υμίν, γραμματείς και Φαρισαίοι». Ένας ο Χριστός, διαφορετική απάντηση στον καθένα. Αυτό τι λέγεται; Αυτό λέγεται διάκριση, το οποίο δεν έχεις. Γιατί δεν έχεις; Γιατί εκ των προτέρων το παιδί σου ό,τι και να σου πει, θα απαντήσεις ένα πράγμα. Δηλαδή, ένα παράδειγμα: αν το παιδί σου πει να βγει έξω το βράδυ, ας πούμε αργά, εσύ δεν υπάρχει περίπτωση αυτό να το αλλάξεις. Θα πεις όχι.

όχι, όχι, όχι Όσες φορές και να σου το πει, τόσες φορές θα πεις και εσύ όχι Ο Θεός δεν θα κάνει το ίδιο Ρώτα Τον Αλλά για να σου απαντήσει, πρέπει να μην έχεις απαντήσει εσύ Από πριν, μέσα σου Όταν ρωτάς κάποιον Περιμένεις με ανοιχτά αυτιά Και έχοντας άγνωστη την απάντηση Εμείς όμως επειδή έχουμε το Θεό Λες και είναι σαν κι εμάς Λέμε, ε ό ,τι θα έλεγε ένας άνθρωπος θα πει και ο Θεός Και ο Θεός λέει, μα έχεις μια εικόνα για μένα πολύ ανθρώπινη Άφησέ με να εκφραστώ, λέει ο Θεός Με κάνεις κι εμένα και πνίγομαι Μες στην ύπαρξή σου Το δοχείο της ύπαρξεώς σου δεν μ' αφήνει να δώσω τη φώτισή μου Γιατί η φώτισή μου πλέον δεν έχει σημείο να μπει εκεί μέσα Όλα είναι φωτισμένα από σένα, όλα είναι αναμμένα από σένα Όλη η φώτιση είναι πλέον δική σου Όλα τα ξέρεις, όλα τα γνωρίζεις, όλα τα κατέχεις Κατέχω λέει την αλήθεια, εγώ ξέρω τα πάντα Ωραία

Τότε γιατί το σπίτι σου είναι έτσι; Τότε γιατί τα παιδιά σου δεν θέλουν να σε βλέπουν; Τότε γιατί επαφή μηδέν; Αφού είστε τόσο ευτυχισμένοι, τόσο σωστός. Γιατί, λέει, αυτοί φταίνε που δεν μ' ακούνε. Δεν είναι έτσι τα πράγματα. Και το ξέρεις ότι το παιδί σου δεν είναι κακό παιδί. Θα σ' άκουγε αν μίλαγες λίγο αλλιώς. Θα σε καταλάβαινε. Δεν είναι και απάνθρωπο. Δεν είναι και τόσο σκληρόκαρδο. Αν ο Χριστός δηλαδή μίλαγε στο παιδί σου, δεν θα το κέρδιζε; Ε, ναι, αυτός είναι Χριστός. Ναι, και εσύ είσαι Χριστός. Και εσύ, αν θέλεις, είσαι και εσύ Χριστός, γιατί κοινώνησες. Έτσι δεν είναι; Μείνατε εν εμοί καγώ εν υμίν. Ο τρώγων μου την σάρκα και πίνων μου το αίμα εν εμοί μένει καγώ εν αυτώ. Μένει μέσα σου ο Χριστός. Αφήνεις τον Χριστό να μιλήσει; Πώς θα μιλήσει ο Χριστός; Δεν μιλάει, αλλά για να μιλήσει πρέπει πρώτα εσύ να σιωπήσεις.

πριν μιλήσεις στο παιδί σου έχεις δώσει την απάντηση στο παιδί σου. Σώπα λίγο, σώπα και πες Κύριε εσύ που χτες μπήκες μέσα μου δια της Θείας Κοινωνίας, δώσ' μου τώρα λόγο να απαντήσω στο παιδί αυτό Το επαναστατημένο, το αντιδραστικό, το νευρικό, το παράξενο, το μελαχολικό, το αμαρτωλό, το που μπλέκει με ναρκωτικά, με μηχανές, με κοπέλες, με ξενύχτια, με χαρτιά, με στοιχήματα, με ό ,τι θέλεις. Αλλά μην μιλήσω εγώ, ή δυνατόν κύριε να μιλήσεις εσύ Αλλά αυτό για να γίνει, είναι ανάγκη να ξεμάθουμε πρώτα από το σύστημα που έχουμε μάθει να φερόμαστε Είμαστε τόσο ρυθμισμένοι με έναν τρόπο να δουλεύουμε και να λειτουργούμε Που αυτό δεν γίνεται να το έχουμε συνηθίσει

Βάζω το αλάτι στο σπίτι μου σε ένα σημείο πάντα, σε ένα ντουλάπι δεξιά. Ξαφνικά μια μέρα το άλλαξα και το πήγα αριστερά. Ε, έκανα πολλές μέρες να συνηθίσω το χέρι μου να το παίρνω από το αριστερό σημείο. Πάντα το είχα, γιατί το είχα τόσο καιρό αλλού. Οι συνήθειες δεν κόβονται εύκολα. Και εσύ έχεις συνηθίσει αυτό το πράγμα. Τα ξέρω όλα. Δεν κάνεις διάλογο καταρχήν. Καταρχήν δεν θες να ακούσεις τον άλλον τι λέει. Δεν θες να τον καταλάβεις. Δεν θες να τον νιώσεις. Θες απλώς... Λες: «Πώς το πάει τώρα; Το πάει από εδώ για να μου το φέρει από εκεί. Δεν με ξέρει όμως, ότι εγώ είμαι πιο πονηρός από αυτόν». Άκου τώρα εσωτερικός διάλογος μητέρας, να νιώθει ένα κυνηγητό και μια, έναν ανταγωνισμό με το παιδί της. Ποιος είναι πιο πονηρός και ποιος είναι πιο έξυπνος από τον άλλον; Και ας λέει ο Χριστός ότι να γίνετε σαν παιδιά, να γίνετε αθώες ψυχές σαν παιδιά.

ξέρεις τι άλλο να γίνει σαν το παιδί, προσευχόμενος, γιατί όταν προσεύχεσαι λένε, διάβασα κάπου όταν προσεύχεσαι, το εγκεφαλό σου, το εγκεφαλογράφημα, κάνανε εγκεφαλογράφημα σε ανθρώπους που κάναν προσευχή και βλέπουν πως είναι ο εγκέφαλος στην ώρα της προσευχής, πως τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα, δεν τα ξέρω και αυτά τα επιστημονικά αλλά κράτησε ένα που μου άρεσε πάρα πολύ και λέει την ώρα που κάνεις προσευχή ο εγκέφαλός σου γίνεται όπως είναι ο εγκέφαλος του βρέφους, του παιδιού. Και σε ένα τέτοιο εγκέφαλο, σε ένα τέτοιο μυαλό, σε μια τέτοια ψυχούλα, σε μια τέτοια καρδιά είπε ο Χριστός υπόσχεση ότι θα μιλάει και είπε ο Χριστός υπόσχεση ότι τέτοιες ψυχές έχουν άγγελο που βλέπει διαρκώς το πρόσωπο του Θεού Πατέρα Και αυτός ο άγγελος άμα βλέπει το Θεό Πατέρα μπορεί να σου μιλήσει και εσένα, άμα γίνεις κι εσύ σαν παιδί και έχεις τέτοιο άγγελο μετά.

οποίο δεν κάνουμε εμείς. Εμείς εκ των προτέρων ξέρουμε, είμαστε πολύ προβλέψιμοι. Ξέρει το παιδί από πριν τι θα του απαντήσουμε. Ε, γι' αυτό δεν μας φωτίζει ο Θεός. Και γι' αυτό δεν έχουμε τα αποτελέσματα του αβαπημένα. Ο αβασπημένας τον κέρδισε τον άλλον τον αδερφό. Και φυσικά το έκανε αυτό επίτηδες μετά για να το δει ο άλλος και να προσγειωθεί. Εγώ πιστεύω ότι το ξαναβρήκε μετά τον μοναχό που είχε το χωράφι και του διόρθωσε πάλι το λογισμό και του είπε ότι πάντερ μου συνέχισε αυτό που κάνεις, είναι πολύ καλό, μπράβο Να έχεις το χωραφάκι σου, να το καλλιεργείς και ό ,τι δίνεις στους φτωχούς αγάπη είναι και προσευχή όσο μπορείς, κάνε και την προσευχή σου και τι βλέπει ότι η έφεση του είναι αυτή Και εγώ βλέπω άτομα που ο καθένας έχει το χάρισμά του

μεγαλείο είναι να βρεις το χάρισμα του άλλου και να το αυξήσεις. Το χάρισμά του. Μου λέει ένας, αυτά που κάνεις εσύ λέει και μιλάς, εγώ δεν μπορώ να τα κάνω. λέω και εγώ όμως αυτό που κάνεις εσύ στον υπολογιστή τέτοια προγράμματα, τέτοια επιμέλεια, τέτοια ξυπνάδα Εγώ δεν μπορώ να τα κάνω αυτά του λέω, εγώ υποκλίνομαι μπροστά σου Και ο Θεός τι μας λέει, εγώ σας ευλογώ και τους δύο Γιατί, γιατί ο καθένας έχει το χάρισμά του εγώ θα ασχοληθώ με τους υπολογιστές που δεν έχω το χάρισμα αυτό να σκέφτομαι να έχει το μυαλό μου τέτοια ικανότητα ούτε και αυτός ίσως δεν μπορεί να κάνει ας πούμε μια ομιλία Αλλά είμαστε όλοι απαραίτητοι Γιατί για να έρθει αυτή η εκπομπή τώρα σε σένα περνάνε από... υπάρχουν υπολογιστές, υπάρχουν μηχανήματα, υπάρχει αυτά, υπάρχει ο Βασίλης Χατζης Νικολάου που πάλι τον ευχαριστώ όλοι είμαστε απαραίτητοι ο ένας τον άλλον, σε έχω ανάγκη και με έχεις ανάγκη και όλοι έχουμε ανάγκη ο ένας τον άλλον και πάνω από όλους κοιτάμε το Θεό και λέμε Θεέ μου

από σένα ξεκινάνε όλα, πάσα δώσεις αγαθή και πανδόρημα τέλειων, άνοθεν εστί καταβαίνουν. του Πατρός των Φώτων Από σένα κύριε κατεβαίνουν όλα τα δώρα Δες λοιπόν το χάρισμα του παιδιού σου Σεβάσου το Αυτά μου τα δίδαξε ο αβάσπημένας Κοίτα τώρα είδες, κοίταξα το γεροντικό Είδα μια κουβέντα Και αυτό το κράτησα Και πως με βοήθησε ας πούμε αβάσπημένας Και επίσης λέει κάτι άλλο πολύ έξυπνο πάλι Διακριτικό Διακριτικό Λοιπόν, πες λίγο ότι κάποιος, ας πούμε ένα παράδειγμα, τι να πω ας πούμε, ναι πάλι ας πούμε ένα, μαθαίνεις ας πούμε το παιδί σου, το προσαρμόζω τώρα εγώ στο 21ο αιώνα, έτσι αυτό που λέει ο Βασίλης επί μένας, μαθαίνεις ότι το παιδί σου αντέγραψε στο σχολείο και το είδανε και το πιάσανε και εσύ το λένε και έρχεται το παιδί σπίτι, του λες παιδάκι μου γιατί γράφεις, γιατί κάνεις και σου λέει το παιδί δεν αντέγραψα.

αντέγραφα, δεν είναι ωραίο να αντιγράφεις μαμά εγώ, δεν αντιγράφω, δεν είναι καλό πράγμα αυτό. Και λέει ο, άκου τι λέει ο Αβάς Πημένας, να σου πω καταρχήν τι λέμε εμείς, εμείς λέμε, Ρε δεν τρέπεσαι, ρε με πήραν το σχολείο τηλέφωνο, ξέρω ότι αντιγράφεις, σε πιάσανε, ρε ζήλη μας έκανες και είσαι και πονηρό και λες και ψέματα και από αυτή την ηλικία πας και τα κουκουλώνεις και κρύβεσαι και αρχίζεις και το κάνεις στον άλλο λιώμα, ισοπαίδωση το παιδάκι. Ας πούμε, ε σαφέστατα το παιδάκι ήρθε σπίτι και λέει ψέματα και όντως αντέγραψε, αλλά κοίτα τι λέει. Αν λέει αμαρτήσει κάποιος και αρνηθεί ότι αμάρτησε μην τον ελέγξεις λέει ο Άγιος Ποιμένας γιατί αλλιώς αν το κάνεις αυτό του βγάζεις την προθυμία Το ότι το παιδάκι σου λέει δεν αντέγραψα μα δεν είναι καλό πράγμα να την γράφεις εγώ δεν το κάνω αυτό Είναι σαν να σου λέω ότι κατά βάθος ξέρω κι εγώ ότι δεν είναι ωραίο και δεν το θέλω

Αυτή η αντίδραση στο φαινόμενο της αντιγραφής, ή ας πούμε αν είναι της κλοπής, ότι κάτι έκλεψε. «Μα, μα δεν το έκανα εγώ αυτό». «Δεν το έκανες, παιδάκι μου». Δηλαδή πώς θα μπορούσες να απαντήσεις; Έτσι λέει ο Αββάς Ποιμένας: να του πεις «Καλά, παιδί μου, εντάξει. Από εδώ και πέρα, έχε όμως το νου σου. Έχε όμως το νου σου. Φυλάξου, πρόσεχε. Γιατί καμιά φορά άνθρωποι είμαστε. Μπορεί να έχουμε αυτόν τον πειρασμό, και εγώ μπορεί να το έχω σαν πειρασμό κάποια φορά να κάνω κάτι στη ζωή μου που δεν είναι σωστό. Έχε το νου σου να προσέχεις». Και δώσ' του, λέει, να μην πέσει σε αθυμία. Αυτό είναι το μυστικό. Να μην μελαγχολήσει η ψυχή του. Να μην μπει «Με πήρανε είδηση όλοι ότι είμαι ένας άχρηστος, ανίκανος, αποτυχημένος, κακός, ότι έχω το στίγμα αυτό, ότι αντιγράφω, ότι εγώ κλέβω».

Το έχω ζήσει μερικές φορές: γνωστά άτομα που κάναν κάτι έρχονται και μου λένε: «Εγώ, πάτερ, δεν το έκανα, σας λέω αλήθεια». Καλά, καλά, εγώ ξέρω ότι προσπαθείς, ξέρω ότι κάνεις αγώνα, ότι είσαι καλός άνθρωπος. Μην το αρνηθείς, μην του βγεις ότι είσαι ο έξυπνος που τα ξέρεις όλα, κάνε λίγο το χαζό. Αυτό, λέει, τονώνει την ψυχή του και του δείχνεις και του καθρεφτίζεις στην καρδιά του ότι «εγώ, παιδί μου, από σένα πραγματικά αυτό ελπίζω, αυτό που λες το προσδοκώ και το πιστεύω, ότι τέτοιος άνθρωπος είσαι εσύ». Του τονώνεις το ηθικό, του ανεβάζεις την ψυχολογία, παραδέχεσαι και εσύ ότι «δεν σε έχω για τέτοιο άνθρωπο» ή «κι αν κάτι έγινε, αδυναμία της στιγμής ήταν, δύσκολη ώρα ήταν, κακιά στιγμή ήταν, δεν είσαι τέτοιος άνθρωπος εσύ». Και αυτό όχι να το κάνεις θέατρο ή ηθοποιία και σαν μια τεχνική, ας πούμε, ψεύτικη. Η καρδιά σου

Σου να τον τονώσει τον άλλον στ' αλήθεια. Ακόμα και σε σχέσεις ζευγαριών, ας πούμε, έτσι. «Δεν πιστεύω να έχεις τίποτα, κάτι άλλο σε...». «Αγάπη μου, εγώ; Είναι δυνατόν τώρα; Τι είναι αυτά που λες; Πού σου πέρασε απ' το μυαλό;». «Ξέρω και εγώ, ρε παιδί μου, εντάξει, μήπως έχω στεναχωρήσει κάπου;». «Όχι, αγάπη, εντάξει, κατά βάθος και εγώ δεν έχω... Δεν μπορώ να το πιστέψω για σένα κάτι τέτοιο. Σε πιστεύω ότι δεν έχεις κάτι». Και ας έχει μια υποψία ότι κάτι δεν πάει καλά στις σχέσεις του ζευγαριού. Αρχικά το πρώτο βήμα να είναι η εμπιστοσύνη.

εμπιστεύεις σε κάποιον, του κερδίζεις, εξασφαλίζεις και τη δική του αμοιβαία εμπιστοσύνη και λέω άλλος, αυτός με εμπιστεύεται, πώς θα τον απογοητεύσω, ας πούμε με αγαπά, με τιμά, με σέβεται περιμένει από μένα και θεωρεί άξιο, με θεωρεί άξιο να είμαι σωστός στο σχολείο μου, στο γάμο μου, στη δουλειά μου και λοιπά, σε θεωρώ ικανό Αλλιώς το καταρακώνεις Και άμα το πάρει είδης ο άλλος ότι του έχεις βγάλει ας πούμε αυτήν την επικεφαλίδα και αυτήν την ετικέτα Ότι εγώ δε ότι και να μου πεις ξέρω ότι είσαι αυτό Αφού το ξέρεις θα κάνω ό ,τι μπορώ να το επαληθεύσω κιόλας για να δικαιωθείς κι εσύ Να δικαιωθώ κι εγώ οπότε δικαίως πλέον μετά θα με κατηγορείς Αυτό το, μου κάνει εντύπωση αυτή η φιλοσοφημένη και ψυχολογημένη

Εεε...

Βουλή του Αβάπη Μένα πριν από τόσα χρόνια, αρχίζεται να πεθεί σχολείο ή δεν διάβασες; Γιατί ήθελα να διαβάσω, ξέρετε, εγώ πολύ νοιάζομαι για το μάθημά σας, αλλά χτες συνέβη κάτι στο σπίτι, και δεν συνέβη τίποτα στο σπίτι.

αυτά θέλουν διάκριση, θέλουν ισορροπία, να δεις πότε το παιδί κοροϊδεύει συστηματικά και γίνεται τρόπος ζωής η κοροϊδεία και πότε το λέει επειδή θέλει και μια ψυχούλα του βοήθεια, να εμπιστευτεί και να ανοίξει και να πει όλη την αλήθεια και να έρθει να σου πει ξέρεις τι δεν διάβασα γιατί βαριόμουνα, γιατί μας φέρανε ένα ωραίο παιχνίδι στον υπολογιστή και ήθελα να παίξω εκεί πέρα πολλές ώρες και ξεχάστηκα. Αλλά για να του κερδίσεις αυτή την εμπιστοσύνη είναι ανάγκη αυτό, να μην το αποθαρρύνεις σε αυτό που σου λέει.

Είπα σήμερα, Βασίλη, κατάλαβες τι είπα; Τίποτα συγκεκριμένο, διάφορα πράγματα από το γεροντικό. Πιάστηκα από μερικά σημεία στα σχολεία, πέρασε η ώρα. Μία ώρα κάνουμε παρέα μαζί. Μην ξεχνάς την παράκληση που θα κάνεις, αυτό είναι κάτι πολύ ωραίο, θα μείνει αυτό. Τελειώνει η εκπομπή, κάποια στιγμή της μέρας, ώσπου να κοιμηθείς, να διαβάσεις την παράκληση της Παναγίας μας. Γιατί; Για ποιο θέμα; Για όλο τον κόσμο, έτσι; Για όλο τον κόσμο. Και να νιώθεις εκείνη την ώρα ότι η Παναγία, ας πούμε, κρατάει ένα μεγάλο πανέρι με λουλούδια, με τριαντάφυλλα, με άνθη του παραδείσου, και την ώρα που κάνει ένας μια παράκληση, η Παναγία ρίχνει για εμάς στη γη λουλούδι. Θα κάνω κι εγώ άλλο ένα λουλούδι. Ωραία, άλλο ένα λουλούδι. Πόσα μαζεύτηκαν; Θα γεμίσει λουλούδια η γη. Λουλούδια της Παναγίας. Ευωδία. Αυτά τα γράφει στο Θεοτοκάριο, τέτοιες λέξεις. Παναγία, που έχεις τα λουλούδια σου και αυτά τα άνθη του παραδείσου, στείλε μας.

είναι δικές μου ρομαντισμοί, είναι οι ρομαντισμοί της εκκλησίας. Είναι και η εκκλησία ρομαντική, είμαι κι εγώ. Οπότε δε καλύπτω με. Όλα μπορούν να υπάρξουν στην εκκλησία και τα ρομαντικά και τα πιο ορθολογικά και τα πιο στιβαρά και τα πιο αυστηρά και τα πιο ποιητικά. Όλοι χωράμε μέσα στην εκκλησία. Η αγάπη είναι η κόλλα, η συνεκτική, είναι αυτό που μας ενώνει όλους και μας κράτσει τόση ώρα μαζί. Στο 4118602 και 4118640 είναι το τηλέφωνο της εκπομπής. Το email είναι atheata .περάσματα, papakigiahou .gr Η εκπομπή σε λίγες μέρες θα υπάρχει στο διαδίκτυο να την κατεβάσεις και να την ακούς όποια ώρα θες εσύ. Αναμεταδίδεται και στην Πυριακή Εκκλησία, θα σου πούνε την μέρα και την ώρα. Καλή δύναμη, χάρηκα που τα είπαμε, θα τα πούμε την άλλη εβδομάδα Μην ξεχαστείς, θα σε περιμένω, καλή συνέχεια