Τα μελαγχολικά σου μάτια
Ελληνική μεταγραφή

Η μεταγραφή της ομιλίας φτάνει έως 51:35.26. Διατηρείται η αναγνωρίσιμη αρχή του ύμνου στα ελληνικά. Τα μη αξιόπιστα λόγια της ψαλμωδίας και το μουσικό κλείσιμο δεν αποδίδονται ως ομιλία. Η πλήρης ελληνική ηχογράφηση διατηρείται.

Αγαπητέ μου φίλε και αγαπητή μου φίλη, να σου πάρει ο Θεός την κατάθλιψη που αυτές τις μέρες πλησιάζει την ψυχή σου και σου δημιουργεί μια κατάσταση περίεργη και μια ψυχολογία πολύ πεσμένη. Είναι δική σου η πρόταση αυτή, εσύ μου το πες και γι' αυτό σε καταλαβαίνω, γιατί απλώς διάβασα το μήνυμά σου και είδα την καρδιά σου έτσι όπως μου την περιέγραψες και όπως την άνοιξες. Και τώρα εδώ στα θεία τα περάσματα σκέφτηκα ότι δεν πρέπει να σε προσπεράσω.

Εύχομαι... Εύχομαι να έρθει η χαρά. Κάνε ό,τι μπορείς κι εσύ. Προσευχήσου, δηλαδή ευχήσου για τον εαυτό σου κάτι καλό, αυτό θα πει η προσευχή σου. Η προσευχή είναι μια κίνηση να βγούμε από το τέλμα, είναι ένα όραμα για την ψυχή μας μέσα στο φως του Χριστού, που δεν δεχόμαστε να συμβιβαστούμε με το σκοτάδι που μας κατακλύζει μερικές φορές. Είναι ένα τίναγμα της ψυχής που λέει: «Όχι, οραματίζομαι τον εαυτό μου ως παιδί του Θεού, ως παιδί του Πατέρα, του μεγάλου αυτού Πατέρα που φροντίζει τα πάντα, του Θεού της αφθονίας που κρατά στα χέρια Του τα κλειδιά της χαράς και της ευτυχίας και δεν δέχομαι να συμβιβαστώ με τη μελαγχολία και την κατάθλιψη». Η οποία, αν ψάξεις τι είναι αυτό που την προκαλεί, αν δεν είναι οργανικό, αν δεν είναι κάτι κληρονομικό, αν δεν είναι καθαρά θέμα νευρολογικό που θέλει, ας πούμε, φάρμακα κλπ., αν δεν είναι όλα αυτά, τότε θα οφείλεται σε κάποια πληγή, σε κάποια προδοσία, σε κάτι ανικανοποίητο μέσα στην ψυχή σου. Κάτι θέλεις που δεν σου γίνεται,

ζητάς, που αν το είχες νιώθεις ότι δεν θα ήσουν έτσι. «Έχω», λέει, «κατάθλιψη επειδή με άφησε ο αγαπημένος μου άνθρωπος, επειδή με παράτησε, επειδή με πρόσβαλε, με πρόδωσε, έφυγε, και γι' αυτό έχω πέσει σε βαθύτατη κατάθλιψη». Δηλαδή νιώθεις ότι κάτι σου λείπει και αν το είχες δεν θα ήσουν έτσι. Υπάρχει όμως και μια κίνηση της ψυχής που μπορεί να την κάνεις κι εσύ μόνη σου και μόνος σου, να δοκιμάσεις να πεις: «Γιατί να μην έχω αυτό που θέλω; Όχι αυτό, αλλά τα αισθήματα που αυτό το κάτι μου δίνει». Σε άφησε κάποιος έτσι, για παράδειγμα, σε πλήγωσε, σε πρόδωσε, σε άφησε, σε παράτησε. Και εσύ τώρα έχεις πέσει σε βαθύτερη κατάθλιψη και ρωτώ: Όταν είχες αυτόν τον άνθρωπο, τι ένιωθες; Ένιωθες πληρότητα, γεμάτη την ψυχή σου, ευτυχισμένη την καρδιά σου,

όρεξη, τη διάθεσή σου για τη ζωή, να παλέψεις, να χαρείς, όλα είχαν νόημα για σένα, κοίταζες γύρω σου και χαιρόσουν τα πάντα. Δηλαδή αυτός ο άνθρωπος γεννούσε μέσα σου κάποια όμορφα βιώματα, αισθήματα, εμπειρίες, καταστάσεις ωραίες. Και τώρα αυτός ο άνθρωπος έφυγε και μαζί του γκρεμίστηκαν και οι καταστάσεις αυτές οι όμορφες. Και λέω, μήπως μπορείς, σκέψη κάνω, πρόταση κάνω, μήπως μπορείς να γεννήσεις ξανά μέσα σου αυτά τα όμορφα βιώματα της πληρότητας, της ομορφιάς, της καλοσύνης, της γλυκύτητας, της ευτυχίας που είχες, έστω εν τη απουσία αυτού του ανθρώπου; Μήπως δηλαδή αυτός ο άνθρωπος ήταν μια αφορμή, ένα ερέθισμα να νιώσεις χαρά και στην έβγαλε τη χαρά από μέσα σου, αλλά η χαρά αυτή είναι μέσα σου; Έφυγε

το ερέθισμα αυτού του ανθρώπου που σε προκαλούσε στην ευτυχία. Μήπως μπορείς να βρεις ένα άλλο ερέθισμα; Γιατί η ευτυχία υπάρχει μέσα σου πάλι. Δεν είναι ο άνθρωπος αυτός ως βιολογικό ον που ζυγίζει 70, 80, 90 κιλά που σε έκανε ευτυχισμένο, δεν είναι τα 90 κιλά ενός ανθρώπου έτσι ως υλική υπόσταση, ένα κορμί, ένα βιολογικό πλάσμα με μόρια, με κύτταρα κλπ., που σε κάνει ευτυχισμένο. Αλλά τι; Η ευτυχία είναι κάτι που από μέσα σου βγαίνει με αφορμή αυτόν τον άνθρωπο, με αφορμή μια κατάσταση. Και προσπάθησε να νιώσεις, αυτό κάνει η προσευχή, σε βοηθάει να νιώσεις απευθείας, χωρίς το ερέθισμα και τη βοήθεια που σου προσφέρουν καταστάσεις ανθρώπινες, να νιώσεις αυτά τα βιώματα της πληρότητας, της χαράς, της ευτυχίας, του νοήματος ζωής,

αγάπης και να ζωντανέψεις και να νιώσεις ότι ποτίζεται η ψυχή σου από ένα νερό που δεν έχει προέλευση σε αυτόν τον κόσμο εδώ. Γι' αυτό βλέπεις τώρα κάτι ασκητές, δεν βλέπεις, δεν έχεις δει, ακούς όμως, διαβάζεις βιβλία πατερικά, γεροντικά και λες: «Έβγαζε μια ευτυχία αυτός ο άνθρωπος». Οι αδελφοί πήγαιναν και τον έβλεπαν και είχε μια χαρά στο πρόσωπό του συνέχεια. Το πρόσωπό του ήταν πάντα χαρούμενο.

Μου λέει ένα παιδί που είχε πάει μια φορά στη Νέα Υόρκη, μου λέει: «Πάτερ, είχα τέτοια χαρά που είδα τη Νέα Υόρκη, πήγα στο Μανχάταν, απίστευτα, μεγαλείο, εντυπωσιακά πράγματα». Έβγαλε μια χαρά, δηλαδή είδε πράγματα εκεί στο ταξίδι του αυτός στη Νέα Υόρκη. Άλλος πήγε στη Disneyland, άλλος πήγε στη Φλόριδα, άλλος πήγε αλλού, αφορμές δηλαδή χαράς. Και βγήκαν από μέσα απ' την ψυχή του δυνατά βιώματα με αφορμή κτίρια, ανθρώπους, ωραία φαγητά, φώτα, χορό, ντύσιμο, ψώνια, όλα αυτά τα πράγματα. Δεν τα κατακρίνω τώρα, άλλο θέλω να σου πω: ότι αυτό που έζησε ο άλλος στο Μανχάταν και στα ψώνια και στη βόλτα και στο ξενύχτι και στο χορό και τον έκανε χαρούμενο, χωρίς να του έχει αυτό το ερέθισμα ο ασκητής έχει πάλι το ίδιο βίωμα και μπορώ να πω ποιοτικά

ανώτερο, γιατί κρατάει πολύ το δικό του. Γιατί εσύ με το που μπαίνεις στο αεροδρόμιο και πας στο αεροπλάνο και λες «γυρίζω», σε πιάνει και μια κατάθλιψη, λες «ωχ, τέλος». Ενώ αυτός βρήκε κάτι, ένα πραγματάκι που το πιέζει μέσα στην ψυχούλα του και πάλι βγάζει χαρά, πάλι ευτυχία, ωπ, ωραία, πάλι χαρά. Δεν χρειάζεται να δω ουρανοξύστες, δεν χρειάζεται να ανέβω στον πύργο, δεν χρειάζεται να πάω εκεί. Είμαι ευτυχισμένος με ένα άλλο μυστικό. Αυτό το μυστικό είναι να βρεις πού υπάρχει μέσα σου. Η πηγή της χαράς είναι μέσα στην καρδιά. Ο Χριστός είναι η πηγή της χαράς. Αν μάθεις να ζωντανεύεις τον Χριστό, τον οποίο εσύ ο ίδιος νεκρώνεις μέσα στην ψυχή σου, εσύ ο ίδιος δεν τον αφήνεις να σου δείξει όλα αυτά τα όμορφα που έχει να σου δώσει, θα βασανίζεσαι πάντα όταν δεν έχεις βρει αυτά τα μυστικά και θα περιμένεις πάντα ένα ταξίδι, μια βόλτα, μια σχέση που όσο υπάρχει θα...

ωραία, όταν όμως λίγο φύγει θα τρελαίνεσαι. Ή και όταν υπάρχει δεν θα νιώθεις ωραία, γιατί θα λες: «Τώρα θα υπάρχει για πάντα;» Θα το έχεις και θα έχεις και αγωνία μαζί. Δηλαδή έχεις έναν άνθρωπο, τον χαίρεσαι αλλά και φοβάσαι μήπως δεν τον έχεις για πάντα. Μετά λες: «Ωχ, καλά περνάμε, αλλά για πόσο θα περνάμε καλά; Και αν με αύριο με αφήσει; Και αν με προδώσει; Και αν πεθάνει; Και αν αρρωστήσει; Και αν μετακομίσει;» Οπότε δεν μπορείς ούτε να χαρείς. Και μετά βλέπεις άλλους να χαίρονται δίπλα σου και ζηλεύεις, λες: «Κοίτα, εγώ δεν έχω, αυτός έχει, γιατί;» Και γίνεσαι θυμώδης, γίνεσαι συγκριτικός, ζηλεύεις, έχεις αβεβαιότητα και ανασφάλεια για το τι θα γίνει στη δική σου τη χαρά σε λίγο καιρό, θα το έχω; Γιατί η χαρά είναι έτσι όπως την νιώθουμε πολλές φορές, ενώ είναι εξαρτημένη από κάτι,

μια εξάρτηση, δηλαδή κάπου γαντζώνεται και από εκεί τροφοδοτείται. Παίρνει από εκεί χυμούς και πίνει και ζει και υπάρχει. Αυτό λέω, μήπως μπορείς να βρεις ένα μυστικό. Μου 'λεγες: «Όταν με κοίταζε στα μάτια αυτός ο άνθρωπος, μ' ανάσταινε». Άρα υπήρχε μια ανάσταση μέσα σου. Ωραία, δεν μπορείς να ζήσεις αυτή την ανάσταση χωρίς να σε κοιτάει αυτός στα μάτια; Κοίτα εσύ τα μάτια σου στον καθρέφτη και πες: «Θεέ μου, σε ευχαριστώ για την αξία μου, για την ωραιότητα της ψυχής μου, για την ομορφιά της υπάρξεώς μου, για τη μοναδικότητα της παρουσίας μου μέσα στον πλανήτη αυτό. Δεν υπάρχει άνθρωπος ίδιος σαν και σένα». Είσαι μοναδικό πλάσμα, μοναδικός άνθρωπος. Και εγώ. Και ο διπλανός.

Αυτός που τώρα περνάει δίπλα σου και μπροστά σου και μένει από πάνω στο διαμέρισμά σου και πέρασε δίπλα από τον δρόμο που οδηγάς, είμαστε τελείως μοναδικά πλάσματα. Αυτό και μόνο, αν το σκεφτείς, θα πεις: «Εντάξει, δεν χρειάζεται οπωσδήποτε κάποιος να μου λέει ότι είσαι ωραία και καλός και ωραίος και σπουδαίος για να νιώσω αξία και να ζωντανέψει η ψυχή μου, κι αν μετά τον χάσω να τρελαθώ». Αγαπημένα πρόσωπα. Η χαρά που είχες και όταν είχες εκείνο το πρόσωπο κοντά σου:

«Χαίρομαι που σε έχω, χαίρομαι την παρέα σου, παίρνω ωραία πράγματα από σένα». Αλλά να ξέρεις, λέω στον εαυτό μου, ότι και χωρίς αυτό, αυτό και αυτό, δεν θα καταρρεύσω. Και χωρίς αυτό θα αντέξω. Και χωρίς αυτό έχω βρει το κουμπί μέσα μου να ζωντανεύω την ελπίδα, την αξία μου, την αγάπη του Θεού, τη δική μου ευχή και νιώθω καλά. Νιώθω καλά με τον εαυτό μου, ναι. Δεν μ' αγαπάει η τάδε, ο τάδε, φύγαν από κοντά μου, με πρόδωσαν. Μ' αγαπάει ο Θεός και νιώθω εγώ καλά με τον εαυτό μου. Και ονειρεύομαι και προσεύχομαι και οραματίζομαι ένα μέλλον όμορφο, δυνατό, χαρούμενο. Δεν σβήσαν όλα.

Θα τα καταφέρω, θα μπορέσω να κάνω πράγματα στη ζωή και χωρίς αυτές τις συνθήκες που νόμιζα. Είναι δύσκολο γιατί είχα πολύ κολλήσει, είναι επώδυνο γιατί τώρα στο ξεκόλλημα αυτό ματώνω, γιατί είχε γίνει βδέλα ο ένας στη ζωή του άλλου ή μια κατάσταση στη ζωή μου. Και τώρα, ας πούμε, όταν σε διώξουν από μια δουλειά, από αυτή τη δουλειά έχεις εξάρτηση, όχι μόνο οικονομική, αλλά εξάρτηση ως αξία. Λες: «Τώρα εγώ τι αξίζω στη ζωή που δεν είμαι αυτό;» Πώς δεν αξίζεις; Δηλαδή επειδή ήσουν εκεί άξιζες; Πάντα αξίζεις. Αλλά επειδή τόσο πολύ το έχεις μέσα σου ταυτίσει και έχεις προσκολληθεί και έλεγες «εγώ και εσύ είμαστε ένα»,

«Εμένα η δουλειά είναι το παν. Εγώ είμαι η δουλειά μου». Ε, δεν είσαι η δουλειά σου. Και αυτό σου δίνει ο Θεός την ευκαιρία να καταλάβεις. Σου λέει: «Για να σου πάρω λίγο και τη δουλειά σου, για να δεις και τα χαρίσματά σου, τα υπόλοιπα δηλαδή, γιατί νόμιζες ότι εκεί τρέφεσαι». Και σου εξηγώ ότι υποτιμάς τον εαυτό σου. Αυτός ο τρόπος είναι η υποτίμηση του εαυτού σου. Σου λέει: «Αξίζεις, παιδάκι μου, πιο πολύ». Γι' αυτό είπα τους ασκητές που δεν έχουν τίποτα. Και αυτό που έχει, αν το πάρεις, πάρ' το, δεν έχω εγώ σχέση με αυτό σε βαθμό που από αυτό θα πάρω τρελή χαρά. Έχω ένα ωραίο πραγματάκι στο δωμάτιό μου, ένα ωραίο στυλό ας πούμε, και γράφω.

Γράφω, πάρ' το. Άμα μου το κλέψεις, και τι έγινε; Και έβγαινε ο άλλος ασκητής και κυνήγαγε τους κλέφτες. Όχι να τους πιάσει, για να τους δώσει, λέει, και κάτι που είχαν ξεχάσει. Και λέει: «Πάρτε και αυτό, ρε παιδιά, ξεχάσατε, λέει, και αυτό». Και οι άλλοι τρελαθήκανε, λέει: «Πρώτη φορά βλέπουμε τέτοια κατάσταση. Δηλαδή οι άλλοι μας πάνε στην αστυνομία και αυτός μας κυνηγάει να μας δώσει». Γιατί αυτός ο ασκητής μπορούσε να είναι ευτυχισμένος και χωρίς αυτό.

Αυτό είναι πάρα πολύ δύσκολο, το καταλαβαίνω, γι' αυτό και δεν σου λέω να ξεπεράσεις την κατάθλιψή σου και τη μελαγχολία σου σήμερα, ούτε αύριο. Θέλει καιρό, θέλει μήνες, μπορεί να θέλει και χρόνια, αλλά αξίζει αυτή η ζωή όσο ζήσουμε να καταλάβουμε μερικά πράγματα

και ό,τι αυτό συνεπάγεται, γιατί το να καταλάβεις είναι πόνος. Το να πάρεις τα μαθήματα αυτά που σου δίνει ο Χριστός μας μέσα από τα χτυπήματα της ζωής και από αυτά τα ξεκολλήματα που νιώθεις πως βάζεις κάτι χανζαπλάστ στα χέρια σου και μετά το ξεκολλάς. «Ωχ», λες, «δεν μπορώ να το ξεκολλήσω», γιατί το δέρμα, οι τρίχες που είναι εκεί και όλα αυτά σε πονάνε, αλλά πρέπει να γίνει.

Έτσι θα γίνει και λες: «Αυτό έμαθα στη ζωή. Κατάλαβα τελικά ότι μέσα μου υπάρχει μια μεγάλη πηγή χαράς. Μέσα μου υπάρχει η χάρη του Χριστού, η δύναμή Του, η παρουσία Του. Όταν κοινωνώ, παίρνω μέσα μου τον Χριστό, όταν προσεύχομαι, αγγίζω Αυτόν, όταν επικαλούμαι το όνομά Του, απευθύνομαι σε Αυτόν, όταν ζητώ τη χάρη Του, με σκεπάζει Αυτός, στέλνει αγγέλους». Τώρα αυτά που λέω είναι λογάκια στον αέρα, αλλά θα έρθει η ώρα που αυτά τα λογάκια θα τα ζήσω, αν θέλω να ανταποκριθώ στη ζωή. Γιατί μπορεί να μην ανταποκριθώ και να μου στέλνει ο Θεός μαθήματα και εγώ να λέω: «Δεν θέλω να το μάθω αυτό το μάθημα, εγώ θέλω να κλαίω, θέλω να απελπίζομαι, θέλω να αυτοκτονήσω», λέει ο άλλος. Ναι, αλλά μπορείς μέσα από αυτό το ερέθισμα του ξεκολλήματος που σου κάνει ο Θεός, που σου ξεκολλάει κάτι από την καρδιά σου,

να καταλάβεις τον πλούτο που κρύβεις. Ο σκοπός δηλαδή δεν είναι... να σε πεθάνει, να σε πονέσει, δεν είναι ο σκοπός. Σε πονά, αλλά δεν είναι ο σκοπός του να σε πονέσει. Σκοπός είναι να πας παρακάτω. Να προχωρήσεις και σου λέει: «Προχώρα παρακάτω, μη μένεις σ' αυτό. Δες τώρα τι μπορεί να γίνει από αυτό».

Νόημα να σχολιάζεις, να κρίνεις, να κατακρίνεις, να αναπολείς όλη την ώρα; Τώρα τι κάνουμε από εδώ και πέρα; «Μα ξέρεις, εγώ δεν έφταιγα, τι άνθρωπος ήταν, δεν μπορώ να το χωνέψω, δεν μπορώ να το πιστέψω τι μου έχει κάνει». Ωραία, ζήσε με το παρελθόν, ζήσε με τις αναμνήσεις, ζήσε πίσω, να γερνάει η ψυχή σου και μην κάνεις τα βήματα που έπρεπε να κάνεις για να πας μπροστά.

Σαν όλα τα φώτα και εδώ σαν παράσταση. Σαν πεθάνει η αγάπη, δεν γνωρίζει η Ανάσταση.

Βεγγαλικά, σου μάτια φέγγουν σαν τον Βόσπορο, σαν νυχτερινά καράβια που περνούν τον Βόσπορο.

Ξαναλέω, προσευχήσου, οραματίσου τον εαυτό σου μέσα στη χάρη του Θεού, δες τον εαυτό σου, αυτό θα πει οραματίσου, το όραμα, δηλαδή τη θέα. Δες τον εαυτό σου όχι ντυμένη και ντυμένο στα μαύρα, αλλά στα λευκά. Δες τον εαυτό σου να κρατάει μια αγκαλιά λουλούδια. Οραματίσου τον εαυτό σου να είναι κοντά στον Χριστό και να δέχεται τη δική Του εκτίμηση, τη δική Του χειραψία. Τι θα πει χειραψία; Άπτομαι, σ' αγγίζω, αγγίζει το χέρι Του ο Χριστός επάνω σου και σου παίρνει το πρόβλημα αυτό και αλλάζεις, γίνεσαι άλλη προσωπικότητα, ανέρχεσαι, πας σε άλλο επίπεδο σχέσης με τον Θεό, με τον εαυτό σου, με τους ανθρώπους. Γίνεσαι ωραίος άνθρωπος μέσα από τον πόνο σου, ναι, αλλά πρέπει να βγεις από εκεί. Κατάλαβες; Γι' αυτό προσευχήσου, διάβασε κανένα βιβλίο.

Πρόσεχε τους λογισμούς σου, μην αφήνεις και όλη την ώρα βαλτώνεις, από εκεί ξεκινάνε όλα. Άλλαξε τους λογισμούς, γι' αυτό λένε οι Άγιοι να προσεύχεσαι, να λες το όνομα του Χριστού: «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησέ με», συνέχεια.

Μερικές φορές κάποιοι Άγιοι τα αλλάζαν και δεν έλεγαν «ελέησέ με», γιατί όταν νιώσεις ότι σε ελέησε, ε, δεν μπορεί να λες «ελέησέ με», γιατί είναι σαν να λες κάτι αντιφατικό. Δηλαδή, όταν σου λέω «δώσ' μου να φάω» και εσύ μου δίνεις, και εγώ σου λέω «δώσ' μου να φάω, δώσ' μου να φάω», σου λέω «δεν σου δίνω;». Εκεί αλλάζει πλέον η προσευχή και λες «Κύριε Ιησού Χριστέ, σε ευχαριστώ για το έλεός σου. Κύριε Ιησού Χριστέ, με ελεείς». «Ηλεήθην», λέει ο Απόστολος Παύλος. «Αλλ' ηλεήθην». Ήμουν, λέει, αυτός που ήμουν, αλλά με ελέησε ο Θεός. Και τώρα πλέον νιώθει...

Από ένα σημείο και μετά νιώθει ελεημένος, δηλαδή ότι το πήρε αυτό που ζητούσε. Νιώσε αυτό το πράγμα, ότι ο Χριστός σου δίνει αυτό που ζητάς. Είσαι πάντα με το παράπονο, με την απαίτηση, με τη ζητιανιά, ότι «έλα, δώσ' μου, δώσ' μου, δώσ' μου». Ωραία, πότε θα το πάρεις αυτό; Πότε θα το πάρεις αυτό; Και στο δίνει ο Χριστός, αλλά έχεις συνηθίσει να μην το δέχεσαι. Έχεις συνηθίσει τη μιζέρια και την αντιδραστικότητα και το καταθλιπτικό αυτό κλίμα, που δεν πιστεύεις ότι μπορεί να χαρείς και να το πεις. Αυτό που λέει «Ιησού μου, φως μου», για σκέψου, «Ιησού μου, φως μου». Δεν ζητάς, ζεις. Λες «ο Χριστός είναι το φως μου». Όταν λες «Χριστέ μου, φως μου», είναι σαν να παραδέχεσαι ότι αυτήν την ώρα είμαι μέσα στο φως του Χριστού, είμαι μέσα στην αγάπη Του. «Ιησού μου, η αναπνοή μου», με τέτοιο θετικό τρόπο. Δηλαδή δεν ζητώ, βιώνω αυτό που ήδη έχω και δεν το καταλαβαίνω και προσπαθώ να ζωντανέψω την ψυχή μου.

Να κάνω ως παρόν αυτό που θεωρώ ότι είναι πολύ, πολύ μακρινό και απόν. Δεν είναι μακρινό, είναι παροντικό, το έχεις, είναι εδώ μπροστά σου ο Χριστός. Δεν σε αφήνει η στεναχώρια σου και η κούρασή σου. Και το μαράζι σου, μαραζώνει η ψυχή σου και δεν μπορείς να καταλάβεις την παρουσία του Χριστού που είναι δίπλα σου.

«Δεν με πήρε», λέει, «κανείς τηλέφωνο χτες και είχα πέσει μες στην κατάθλιψη». Και επειδή δεν σε πήρε κανείς; Και αν σε έπαιρναν όλοι οι άνθρωποι του κόσμου τηλέφωνο, θα είχες τεράστια αξία, νομίζεις; Κάποια στιγμή τα τηλέφωνα θα σταματούσαν. Στις 11 το βράδυ, στη 1, στις 2 θα τελειώναν τα τηλέφωνα. Μετά τι θα γινόταν; Πάλι θα έπεφτες σε αναξιότητα και φτώχεια και θα ήσουν ένα σκουπίδι της κοινωνίας επειδή δεν σε πήρε κανείς τηλέφωνο. Θες να ακούς συνέχεια.

Τη λέξη «αξίζεις», «σ' αγαπώ». Ε, ναι, ζήτα το όμως αυτό να το ακούσουμε από τον Θεό. Το λέει συνέχεια. Οι άνθρωποι δεν μπορούν να το λένε συνέχεια. Ένα βράδυ από εκείνα τα βράδια που σου είχα πει μια φορά που είχα jet lag όταν γύρισα από την Αμερική, και τα μάτια μου ανοίγανε ξαφνικά δύο η ώρα το βράδυ και ήμουν όλη νύχτα άυπνος, έβαλα το ράδιο και είχαν κάποια εκπομπή που έπαιρνε τηλέφωνο ο κόσμος και λέγανε διάφορα που νιώθανε, τι σκέφτονταν, κάποιο θέμα τους, μια πολύ ανθρώπινη εκπομπή, ζεστή ας πούμε. Δεν ήταν εκκλησιαστικός σταθμός. Και κατά τις τρεισήμισι η ώρα πήρε κάποιος και έλεγε «περίμενα όλη νύχτα, λέει, να σας πετύχω, να σας μιλήσω». «Μάλιστα», λέει, «και τι θέλετε; Πέστε μας, πείτε μας κάτι». «Όχι...»

Δεν θέλω τίποτα, λέω, έτσι ήθελα να νιώσω ότι σας μιλώ, ότι επικοινωνώ, ότι... Και λέω, κοίταξε ο άνθρωπος τι μπορεί να κάνει. Διψάει, διψάει για αξία και αναγνώριση και λίγη αγάπη και λίγη ζεστασιά, έστω ραδιοφωνική.

Σου λέει ο άλλος «θα κάτσω εκεί να περιμένω» και έπαιρνε όλη τη νύχτα και τρεισήμισι η ώρα, λέει, τον πέτυχε και μιλήσανε λιγάκι. Αυτή η ανάγκη είναι πολύ μεγάλη: δίψα, πείνα για ευτυχία, για αγάπη. Γι' αυτό έχεις κατάθλιψη, γιατί δεν έχεις χορτάσει αυτή την πείνα και τη χορταίνεις με γαριδάκια, πατατάκια, σοκολατάκια, που εντάξει, χορταίνεις για λίγη ώρα, πάλι θες μετά, πάλι θες μετά, και στο τέλος και παχαίνεις και θλίβεσαι και μπερδεύεσαι και πάλι πεινάς και πάλι τρως και πάλι χοντραίνεις και μετανιώνεις, γιατί τρως λάθος. Οι τροφές αυτές είναι λανθασμένες. Παίρνεις από λάθος σημείο τη χαρά που ζητά η ψυχή σου. Γι' αυτό σου λέω, θα σε βοηθήσει πολύ η προσευχή, πιστεύω. Αρκεί να την κάνεις και αυτή με τρόπο ενθουσιασμού, αισιοδοξίας και χαράς.

Δεν είναι κατάθλιψη η προσευχή. Η προσευχή είναι να σκεφτείς πώς σε σκέφτεται ο Χριστός. Οπότε αυτομάτως αλλάζουν μέσα σου όλα τα ελατήρια. Τα ελατήρια του μυαλού σου. Είναι σαν κάτι τηλεοράσεις που τις ανοίγεις και βλέπεις μέσα τι γίνεται: βιδίτσες, πραγματάκια, συρματάκια κλπ. Εκεί με την προσευχή αλλάζει όλο αυτό το πράγμα, η δομή του σκεπτικού.

Στην προσευχή κάνεις το εξής λάθος, και εγώ το κάνω. Ε, δεν προσπαθείς να σκεφτείς πώς σε νιώθει ο Χριστός και πώς σε θέλει ο Χριστός, αλλά προσπαθείς να κάνεις τον Χριστό να σε σκεφτεί όπως σκέφτεσαι εσύ τον εαυτό σου, δηλαδή αρρωστημένα. Δηλαδή, «Χριστέ μου», λες, «κοίταξε τι ταλαίπωρος που είμαι. Έλα και εσύ να παραδεχτείς ότι είμαι ταλαίπωρος. Έλα και εσύ να κλάψεις με τη μιζέρια μου».

Πες και εσύ ότι είμαι μίζερος. Δηλαδή η υγεία, εγώ, το φως. Θες να μπω μέσα στο δικό σου το σκοτάδι και να γίνω κι εγώ έτσι σκοτεινός, μελαγχολικός; Το ανάποδο πρέπει να γίνει. Αυτή είναι η κίνηση της προσευχής, να δεις τον εαυτό σου μέσα στο φως που σε βλέπει ο Χριστός και να σου φύγει η κατάθλιψη και η μελαγχολία. Και αν πεις στον Χριστό «Κύριε, πώς με βλέπεις;», δεν θα σου πει «ε, βλέπω απογοητευμένο, αποτυχημένο, ανεπρόκοπο, περιθωριακό, απελπισμένο, ότι όλα τελειώσαν για σένα». Όχι. Θα σου πει «πω πω, βλέπω μπροστά μια πεδιάδα γεμάτη ευκαιρίες, βλέπω μπροστά τα επόμενα χρόνια δώρα που έρχονται στη ζωή σου, πω πω, δώρα. Βλέπω σε σένα, παιδί μου, φως, χάρη, βοήθεια, ανθρώπους, δυνατότητες. Και εσύ είσαι σήμερα μελαγχολικός και μελαγχολική, ναι, αλλά εγώ που είμαι ο Χριστός», λέει ο Θεός, ο Χριστός μας, «βλέπω μπροστά».

Όχι το σήμερα μόνο, βλέπω και αυτό που έρχεται, βλέπω και το μετά, βλέπω και το αύριο. Θες να μπεις στα μάτια μου και στο νου μου και να κάνεις αυτό που κάνω εγώ, να δεις και εσύ την ψυχή σου έτσι, στην προοπτική της άπλας, του απέραντου; Και εσύ λες: «Όχι, εγώ θέλω να την κοιτάω έτσι στενόμυαλα και...

Στενά, όπως τη βλέπω σήμερα. Και να πω και τα χτεσινά λίγο, τι στεναχώριες πέρασα». Μα σου λέει ο Χριστός «κοίτα μπροστά, έρχονται πράγματα». Αυτή είναι η προσευχή. Είναι δύσκολη. Και γι' αυτό δεν γίνονται θαύματα στην προσευχή, γιατί δεν είναι προσευχή αυτό που κάνουμε. Δεν είναι προς, είναι πίσω. Και δεν είναι ευχή, είναι κλάμα. Η ευχή είναι ευχή. Δηλαδή όταν εύχεσαι σε κάποιον, του λες «δώσε μια ευχή» και νιώθεις να βγαίνει από μέσα σου μια δύναμη και λες «πάρε ευχή, δίνω να γίνει αυτό θαύμα, δώρο, προσφορά».

Αυτό θα πει ευχή. Δεν εύχεσαι, εσύ βουλιάζεις, εσύ βαλτώνεις, εσύ πέφτεις σε μια έτσι λάσπη και βυθίζεσαι έως το λαιμό και λες «θα μπω και πιο βαθιά». Αυτό δεν είναι ευχή ούτε προσευχή. Δεν κοιτάς μπροστά προς τον Θεό, δεν απευθύνεσαι δυναμικά προς Αυτόν, αλλά σ' αρέσει να σκαλίζεις τα πένθιμα λουλούδια της ζωής σου που μαράθηκαν και πέρασαν και λες «εκεί, εγώ θέλω εκεί». Και σου λέει «έρχονται καινούργια». Εύχομαι αυτό ο Θεός να σε φωτίσει, να το δεις. Βλέπω ένα χαμόγελο τώρα στο πρόσωπό σου, γιατί κατάλαβες λίγο αυτά που είπαμε, κατάλαβες δηλαδή το λάθος που κάνεις τόσο καιρό. Εγώ αυτό θέλω να παρακαλέσω στον Θεό, να σε βοηθήσει να καταλάβεις πρώτα το λάθος που κάνεις.

Έχεις τοποθετήσει λάθος το νόημα της χαράς και ευτυχίας στη ζωή σου, ότι έχεις υποτιμήσει πολύ τον εαυτό σου αδίκως, ότι για να λύσεις το πρόβλημα αυτό χρησιμοποιείς πάλι λάθος τρόπο και το κάνεις χειρότερο. Και όταν όλα αυτά που λέμε σήμερα τα καταλάβεις, είσαι σε πολύ καλό δρόμο, γιατί είσαι έτοιμη και έτοιμος να κάνεις το επόμενο ζεστό βήμα και να πεις «πήρα τη ζωή μου λάθος και τώρα αλλάζω. Αλλάζω. Από εδώ και πέρα, ναι, αλλάζω, αλλάζω. Εγώ θα τα καταφέρω με τη βοήθεια του Χριστού. Πάντα ισχύω εν τω ενδυναμούντί με Χριστώ. Πάντα ισχύω. Τα πάντα τα μπορώ. Έχω ισχύ, έχω δύναμη, είμαι ισχυρός, είμαι ισχυρή. Εν τω ενδυναμούντί με Χριστώ».

Με τη βοήθεια του Χριστού που είναι μέσα μου και με ενδυναμώνει, μου δίνει δύναμη. Βγαίνει ο ιερέας έξω... Λέμε τον Τρισάγιο Ύμνο, «Άγιος ο Θεός», στην εκκλησία που ψέλνουμε, και λέει «Δύναμις» και λένε οι ψάλτες «Ναι, δύναμις» και αρχίζουν και ψέλνουν το τρίτο, το τελευταίο «Άγιος ο Θεός» με δύναμη. Και αυτή η δύναμη είναι κάτι που κατακλύζει την ψυχή σου, αρκεί να είναι δεκτική η ψυχή σου.

[Ψαλμωδία] Κύριε των δυνάμεων, μεθ’ ημών…

[Συνέχεια ψαλμωδίας· χωρίς αξιόπιστη μεταγραφή.]

Ευχαριστώ πάρα πολύ που με δυναμώνεις κι εσύ, μου παίρνεις τη θλίψη με την όμορφη μουσική σου, σαν τον Δαβίδ που παρηγορούσε τον Σαούλ τον μελαγχολικό. Το θυμάσαι αυτό το περιστατικό; Όχι, δεν μιλάω στον Βασίλη, ο Βασίλης το θυμάται, σε σένα το λέω, που λέει στην Παλαιά Διαθήκη ότι ο Σαούλ όταν μελαγχολούσε, ο Δαβίδ έπαιζε την άρπα του και τον παρηγορούσε. Η μουσική βοηθάει, και ο Βασίλης Χατζηνικολάου μας βοηθάει, μας παίρνει την κατάθλιψη της καρδιάς με την όμορφη μουσική, μας φέρνει μια γλυκιά νοσταλγική μελαγχολία, η οποία όμως είναι δημιουργική και όχι μίζερη και απελπιστική. Επεξεργάζεται τον ήχο της εκπομπής, τον ευχαριστώ πάρα πολύ. Σε ευχαριστώ για τα συγχαρητήρια που έστειλες και για τη δική του μουσική και για τα CD του που προμηθεύτηκες, τα...

Τα μπλουζ της ψυχής μου και τα μπλουζ Ηχοπλάγιο και άλλα CD δικά του είναι όντως όμορφα και αξίζουν. Το email της εκπομπής είναι το atheata.perasmata.

Ωραία, Βασίλη, χαμογελάσαμε και πάλι και έφυγε από την ψυχή μας αυτή η παραζάλη και ήδη πολλοί φίλοι ακροατές, και εσύ τώρα που μας ακούς, νιώθω ότι είσαι λίγο καλύτερα, λίγο πιο αισιόδοξα βλέπεις τα πράγματα της ζωής σου και...

Η κατάθλιψη, επαναλαμβάνω, αν δεν είναι θέμα καθαρά οργανικό, νευρολογικής φύσεως, κληρονομικό, που στην περίπτωση αυτή είσαι ήρωας και ηρωίδα και αξιοθαύμαστος, που το παλεύεις με υπομονή, αν έχει να κάνει... Αλλά και εσύ ακόμα μπορεί να χρησιμοποιείς όλα αυτά που λέμε σήμερα. Δηλαδή την προσευχή, της ελπίδας, την αγάπη του Θεού, το «πάντα ισχύω εν το εν δυναμούντι με Χριστό», ότι όποιος αγαπά το Θεό όλα σε καλό του πάνε. Και όπως χιλιάδες φορές μέσα σου έχεις πει...

Θλιβερά πράγματα και σου γίνανε βίωμα και κολλήσανε πάνω σου από τις φορές που τα άκουσες. Από ποιον τα άκουσες; Από τον εαυτό σου, από τη μάνα σου, από τον πατέρα σου, από τους διπλανούς σου. «Ρεζίλι θα γίνεις, άχρηστος είσαι, τίποτα δεν θα κάνεις, ποιος θα σε δει εσένα, σημασία δεν σου δίνουμε, φύγε βρε ηλίθιε», λέγανε σε ένα παιδί στο σχολείο.

Συνέχεια. Και το άκουγα και έλεγα, με αυτό το παιδάκι, έτσι που του φέρονται, και το ακούει κάθε μέρα αυτό το πράγμα στο σχολείο, πόσες φορές το ακούει εδώ, και δεν το έχει πει και κανείς στο σπίτι. Και μετά από καιρό μαθαίνω ότι και οι γονείς του του μιλάγαν έτσι. Α, λοιπόν, αυτό το παιδί το λένε ηλίθιο οι συμμαθητές του συνέχεια, για κάποιους λόγους, είτε στο ποδόσφαιρο, είτε στο μπάσκετ, είτε στα γραπτά του, είτε στη... Το λένε και οι γονείς του. Και μετά αρχίζει και το λέει και ο εαυτός του στον εαυτό του. Ο ίδιος.

Εγώ είμαι ένας τέτοιος άνθρωπος που δεν θα τα καταφέρω ποτέ. Είμαι ένας ανεπρόκοπος. Ένας άχρηστος, όλοι με βρίζουν. Είναι δύσκολο να ξεφύγεις από αυτό το σκοτάδι, πρέπει να αφήσεις τον Χριστό να βάλει φως. Και έλεγα λοιπόν και ότι το διάβασμα βοηθάει πολύ. Και πρόσεξε τώρα τι θα πω, μην σε σκανδαλίσω πολύ σε αυτό που θα πω: δεν αναφέρομαι στο διάβασμα μόνο πνευματικών βιβλίων με τη στενή έννοια, αλλά αναφέρομαι και στην έννοια της λογοτεχνίας. Όταν διαβάζει κανείς λογοτεχνία, βλέπει τη ζωή στην πληθώρα της, στην ποικιλία της, μάλλον στην πληθωρικότητά της, στον πλούτο της. Είναι πολύ πλούσια η ζωή. Υπάρχει πλούτος αισθημάτων, βιωμάτων, καταστάσεων και καταλαβαίνεις ότι είσαι κι εσύ ένας άνθρωπος μέσα σε πολλούς ανθρώπους. Εμένα με βοηθάει πάρα πολύ αυτό. Όταν διαβάζω βιβλία, λογοτεχνικά, διάφορα, και μόνος μπορεί να πας σε ένα βιβλιοπωλείο και να δεις. Είναι η απεικόνιση της ζωής.

Να δεις πως κάποιοι άνθρωποι πέρασαν δοκιμασίες, προβλήματα, αρρώστιες, πολέμους, διαζύγια, μοναξιά, οτιδήποτε. Κάπου λες, κοίταξε να δεις, δεν είσαι μόνος σου, υπάρχουν και άλλοι. Και νιώθεις και μια ενότητα μετά με το υπόλοιπο σώμα της ανθρωπότητας και κάπου παραδίνεσαι και λες...

Όπως όλοι και εγώ, δεν είμαι κάτι διαφορετικό εγώ, δηλαδή που δεν πρέπει να περάσω τίποτα. Τι είμαι εγώ; Και χαλαρώνεις και βοηθιέσαι. Άλλος λέει βέβαια ότι όταν έχω μελαγχολικές σκέψεις και τέτοιες καταθλιπτικές ιστορίες, δεν θέλω να διαβάσω τίποτα γιατί νιώθω χειρότερα. Εντάξει, δεν ξέρω, είναι πώς θα το τοποθετήσει κανείς μέσα του εκείνη την ώρα και με τι διάθεση πιάνει το βιβλίο και μπαίνει σε αυτήν την ιστορία. Και φυσικά δεν είπα να διαβάζεις ένα βιβλίο που θα σε κάνει...

Εεε... Ακόμα πιο μελαγχολικό γιατί πλέκει εγκώμια στη μελαγχολία και στην κατάθλιψη. Για ένα βιβλίο που βγάζει μήνυμα ζωής και δίνει ώθηση για να ζήσεις. Υπάρχουν βιβλία που έχουν όμορφες, ας πούμε, ιστορίες και που δείχνουν ανθρώπους που νικάνε στη ζωή, που στέκονται όρθιοι μετά από σεισμούς και καταστροφές. Αυτά τα βιβλία εννοώ.

Πνευματικά, αλλά τα πνευματικά τα ξέρεις επειδή είσαι μέσα στο χώρο της εκκλησίας. Αλλά και γενικότερα, θα πάρεις πράγματα. Γνώμη μου είναι. Και βρες τρόπους που εσύ θέλεις να μιλήσεις με κάποιον άνθρωπο, να κάνεις παρέα. Να κοιμηθείς λιγάκι, βοηθάει και αυτό πολύ. Να ηρεμήσεις λίγο το νευρικό σου σύστημα. Μην σκέφτεσαι πολύ, πας μια βόλτα. Βοηθάει, περπάτα. Περπάτα, στη γειτονιά σου μπορείς να περπατήσεις, να βγεις έξω να κάνεις ένα περίπατο. Περπάτα, πάρε τα στενά και ανέβαινε. «Ε, θα με πάρουνε για τρελή», μου λέει μία. Δεν πειράζει, εσύ δεν λες ότι είσαι τρελή. Με αυτά που σκέφτεσαι, ας σε πάρουνε για τρελή. Μη σε νοιάζει, βρε παιδί μου, τι θα πει ο κόσμος, άσε τώρα τις... Βγες, το περπάτημα είναι βοηθητικό για τη θεραπεία της ψυχής.

Έλεγε ένας πνευματικός σε ένα γνωστού μου παιδί. Λέω, τι σου λέει ο πνευματικός για αυτόν τον πειρασμό που περνάς; Και μου απαντάει: «Να περπατάω». Και ο πειρασμός του δεν ήταν το βάρος του. Δεν του είπε να περπατάει να χάνει θερμίδες και να καίει θερμίδες. Του είπε να περπατάει για να καθαρίσει το μυαλό του από σκέψεις μίζερες. Και μου κάνει πολύ εντύπωση. Αυτό μου το είπε το 1990.

Για ένα πνευματικό που είχε ένα παιδί, και μου κάνει πολύ εντύπωση σαν συμβουλή το περπάτημα. Και ειδικά αν η γειτονιά σου είναι... δηλαδή τώρα να μένεις μες στα Πατήσια και στην Κυψέλη, πού να πας να περπατήσεις; Σε κλέψουν κιόλας. Ενώ αν η γειτονιά σου έχει τίποτα δεντράκια, κήπους, κανένα πάρκο δίπλα, περπάτα λίγο, σκέψου λίγο όμορφα, βγες έξω. Και κάτι πιο πρακτικό να πούμε τώρα: πάρε και κανένα γλυκάκι να φας. Όχι, θα είναι και τα γλυκά. Λίγο όμως, γιατί μετά θα έχεις τύψεις και θα είναι χειρότερα. Δηλαδή και ένα ωραίο φαγητό.

Εντάξει, άλλες φορές η καταθλιπτική αυτή η κατάσταση δεν σε αφήνει ούτε να φας, δεν θες τίποτα, σου κόβεται η όρεξη. Άλλοι παθαίνουν το αντίθετο, τους ανοίγει η όρεξη και δεν σταματάνε και δώσ' του τα πατατάκια. Και να το κουτί με τα Φερέρο και το αδειάζει, όλα τα σοκολατάκια, με τη μία ξεκινάει και δεν ξέρει πότε να σταματήσει. Όχι, δεν είπα υπερβολές, αλλά το να ξέρεις ότι το απόγευμα θα πάρω να φάω κάτι ωραίο, ας πούμε. Γιατί αυτά είναι μικρές εκτονώσεις της ψυχής. Δεν είναι πολύ πνευματικά, το ξέρω, αλλά συγχώρεσέ με που δεν λέω πολύ πνευματικά. Αλλά καμιά φορά και το σοκολατάκι βοηθάει. Το είχα δει στο Άγιο Όρος, σε κάποιον που είχε μια στεναχώρια και του έβγαλε να του καθαρίσει λίγο καρπουζάκι φρέσκο.

Αυτός του λέει για τα βάσανά του και λέει: «Κάτσε τώρα να σου φέρω λίγο καρπουζάκι να φας, να δεις τι ωραίο που είναι». Λέει: «Πάτερ, εγώ σου λέω τα βάσανά μου». Και τι ήθελε; Ήθελε αυτός να κάνει τον γέροντα που τον είχε επισκεφτεί, να τον κάνει και τον γέροντα μελαγχολικό μαζί του. Και ο γέροντας λέει: «Κάτσε λίγο να αλλάξουμε λίγο περιβάλλον».

Θα του δώσω κάτι πιο χρωματιστό και ωραίο και του δίνει ένα κατακόκκινο καρπούζι και τον βάζει στον χώρο της έγχρωμης ευτυχίας και του λέει: «Εδώ πέρα, παιδί μου, φρούτα, καρπουζάκι, άσε τώρα τα βάσανά σου. Υπάρχει και κάτι ωραίο στη ζωή. Αυτό το καρπούζι δεν είναι ωραίο; Δεν είναι του Θεού; Φά' το να γλυκαθείς». Και αυτή η γλύκα μπορεί να σε φτιάξει κάπως αλλιώς. Και έτρωγε το καρπουζάκι αυτός, έψαχνε τα κουκούτσια, έφτυνε, έκανε, ξεχνιότανε. Και λέει ο γέροντας: «Καρπούζι έφαγες; Ε, με αυτό σου λέω. Και να πούμε και τα προβληματάκια σου, εντάξει, μην ανησυχείς».

Δε θα γίνει και τίποτα φοβερό, θα ζήσεις, θα τα καταφέρεις, όπως όλος ο κόσμος. Τι είσαι πια εσύ;

Πρόβλημά μου είναι το μεγαλύτερο του κόσμου. Έτσι νιώθω πάντα. Όταν έχω κάτι, νομίζω ότι χάνεται το σύμπαν. Και βλέπεις τον κόσμο, οι υπόλοιποι χαίρονται. Και λοιπόν, απορώ πώς χαίρονται που εγώ έχω τόσο μεγάλο πρόβλημα. Γιατί απλούστατα, αγαπητέ μου, δεν είσαι εσύ ο κόσμος όλος. Η ζωή συνεχίζεται μια χαρά και χωρίς εσένα και χωρίς εμένα και χωρίς κανένα. Βγες και εσύ από το άτομό σου έτσι τόσο πολύ και δες το λίγο πιο όμορφα, πιο χαλαρά, πιο ταπεινά τελικά. Γιατί όπου και να πάμε εκεί γυρίζουμε, στην ταπείνωση. Ταπείνωση, αγάπη, προσευχή, καλοσύνη, απλότητα, αυτό. Λοιπόν, ένα ωραίο φαγάκι, ένα γλυκάκι, ένα φρουτάκι, ένα περπάτημα, μια βολτίτσα, ένα τηλέφωνο.

Μια ωραία ταινία, να ξεχαστείς. Άλλο: «Δεν θέλω τίποτα, άφησέ με, δεν μπορώ να ακούω τίποτα». Ε, άμα δεν μπορείς να ακούς τίποτα, μην θες και θεραπεία και βοήθεια της ψυχής, πρέπει να κάνεις κάτι.

Σου λέω στο τέλος, κοιμήσου, ξεκουράσου, βοηθάει το νευρικό σύστημα να γαληνεύει και να ηρεμεί και μετά ξυπνάς λίγο πιο ευδιάθετος. Εντάξει, δεν είναι σωστό να αρχίσεις να πίνεις και να ζαλίζεσαι γιατί αυτό δεν είναι και βοήθεια. Δεν είναι βοήθεια γιατί καταντάζεις να καταλήγεις εκεί σαν καταφύγιο. Το θέμα είναι να το ξεπεράσουμε το πρόβλημα. Εντάξει, ένα ποτήρι κρασί δεν είναι κακό ή ένα ποτό που πίνεις και σε αρέσει. Πώς είσαι τώρα; Λίγο καλύτερα; Εσύ ξέρω, έχεις δίκιο γιατί λέει τώρα μια μητέρα ας πούμε που έχει πολλά παιδιά, λέει: «Αχ, καλά, να έχεις τέτοια οικογένεια να σου πω εγώ. Εγώ δεν προλαβαίνω να έχω κατάθλιψη και μελαγχολία με όλα αυτά που έχω να κάνω όλη την ημέρα». Το καταλαβαίνω. Έχετε δίκιο, αγαπητή κυρία.

Εσύ, αγαπητέ μου φίλε, έχεις δίκιο. Με τόσο τρέξιμο, τα έξοδά σου, με τα παιδιά σου, με τη δραστηριότητά σου, δεν προλαβαίνεις. Ε, ναι, αλλά υπάρχουν και ψυχές που έχουν χρόνο να μελαγχολήσουν, έχουν στεναχώριες, πρέπει να τους σεβαστούμε, πρέπει να τους επισκεφτούμε νοερά κι αυτούς, καρδιακά να προσευχηθούμε για αυτούς, να τους νιώσουμε κι αυτούς. Υπάρχουν κι αυτοί. Αυτή. Αλλά είναι αλήθεια ότι όταν έχεις κάτι να κάνεις και γεμίζει η ζωή σου και δημιουργείς ας πούμε κάτι, κυρίως αν έχεις αυτή τη δημιουργικότητα, την αίσθηση της προσφοράς ότι κάτι κάνω, βοηθιέσαι. Ξέρω μια κυρία που έχει φτάσει μεγάλη ηλικία και ακόμα πηγαίνει σε ιδρύματα, ψωνίζει, παίρνει από τον κρεοπώλη κρέατα και πηγαίνει σε φτωχούς, σε φτωχές οικογένειες, σε γεροκομεία και ήδη είναι γεροκομείο και πάει σε γεροκομεία. «Γεροκομείο», όπως έλεγε ένας αγιορείτης γνωστός μου φίλος, παππούς. «Ωραία, γεροκομείο», έλεγε σε κάποιον. «Πού πας;»

Ένας παππούς που έβγαινε και περπάταγε μετά στους κήπους εκεί στο Άγιο Όρος και του έλεγε ο άλλος: «Βρε γεροκομείο», γιατί ήτανε παππούς. Λοιπόν, αυτή η κυρία που δημιουργεί, προσφέρει, κάπως θα έχει κάνει ο Θεός τα πράγματα τελικά και όταν ο άνθρωπος είναι δημιουργικός νιώθει χαρά. Εδώ κάνεις μια ομελέτα, που μερικοί δεν ξέρουν ούτε αυτή να κάνουν, και λες: «Τι ωραία, έκανα μια ομελέτα φοβερή». Είχε έρθει μια φορά κάποιος σπίτι και δεν είχα τίποτα να φάμε. Είχα φάει εγώ πριν μια ομελέτα, του λέω: «Σου κάνω μια ομελέτα καταπληκτική». Και μόνο που το είπα, χάρηκα ότι του είπα κάτι φοβερό να σου κάνω. Γιατί λέω, αυτό που δημιούργησα πριν, εμένα μου έδωσε χαρά. Να ξέρεις να κάνεις ένα φαγάκι. Να ξέρεις να πας να βοηθήσεις κάποιον σε μια ανάγκη που έχει.

Συμβουλεύσεις κάποιον πώς να διορθώσει τον υπολογιστή του, να του δώσεις μια συμβουλή πώς γίνεται αυτό. Αυτό σου δίνει και αυτό σου δίνει αξία και λες: «Ήμουν χρήσιμος σήμερα, βοήθησα κάποιον, του είπα αυτό, κάποιος άνθρωπος με αφορμή εμένα χάρηκε. Ωραία, εντάξει, δεν είμαι για πέταμα, δεν είμαι τελείως άχρηστος, είμαι άχρηστος αλλά ξέρω να λέω σε κάποιον πώς να κάνει τον υπολογιστή του». Αυτό το πράγμα σου...

Είναι η ώρα, μην περιμένεις να λυθούν τα προβλήματά σου από τις εκπομπές, τα προβλήματα εσύ θα τα λύσεις. Η επιτυχία της εκπομπής είναι όταν σταματήσεις να την ακούς. Αυτό κράτα το. Η εκπομπή αυτή πέτυχε όταν θα πάψει να την έχεις ανάγκη, να μην την ακούς. Να λες: «Δεν χρειάζομαι πια, δεν θέλω τίποτα. Εγώ ξέρω, υπάρχει ο Χριστός, υπάρχει η Εκκλησία, υπάρχουν τα μυστήρια. Τώρα θα ακούσω τι θα πει ψυχά, που δεν τα ξέρω; Από τις εκπομπές θα ζήσω;» Η ζωή είναι κάτι που θα το περπατήσεις εσύ, είναι ένας δρόμος δικός σου. Τι είπε ο Χριστός μας; «Εγώ είμαι η οδός και η αλήθεια και η ζωή».

Οδός είναι ο Χριστός. Θα περπατήσεις μαζί με τον Χριστό, θα περπατήσεις μέσα από τον Χριστό, θα περπατήσεις προς τον Χριστό. Είναι δρόμος, είναι το τέλος, είναι ο σκοπός, είναι και ο συνοδοιπόρος, είναι και όλα. Δυνάμωσε την ψυχή σου. Έτσι, γι' αυτό βγάλαμε το βιβλίο «Δυνάμωσε την ψυχή σου», τον τόμο αυτό που είχε 8 εκπομπές με κείμενο γραμμένο, και το «Αγάπη για πάντα», τα δύο αυτά βιβλία με τις εκπομπές μας και το CD σε μορφή MP3, για να τονίσω αυτό το πράγμα, ότι όταν μάθεις να αγαπάς και όταν πατήσεις τα πόδια σου και αγαπήσεις τον Χριστό και δεν στηρίζεσαι σε ανθρώπους με τρόπο εξάρτησης, τους έχεις ανάγκη αλλά όχι ότι χωρίς αυτούς θα πεθάνεις, γιατί αρχίζει η πλάτη σου και βγάζει φτερά...

Μπορείς και πετάς και μπορείς και... Μιλάς κι εσύ στο Θεό και μπορείς και νιώθεις καλά γιατί ακούς το Χριστό να σου λέει: «Ωραία, παιδί μου, είσαι καλά, μπράβο». Κι ας μη στο πω εγώ, κι ας μη στο πει κανένας. Δεν πειράζει. Δεν θα σου προσθέσω τίποτα. Πόσο κι αν σου κάνω παρέα, δεν θα σου προσθέσω κάτι που δεν έχεις. Έτσι είναι τα πράγματα και σε μένα δεν θα προσθέσει κανείς τίποτα που δεν έχω. Γιατί από τη στιγμή που βαφτιστήκαμε, που έχουμε την αγάπη του Θεού και τα μυστήρια, που κοινωνάμε και εξομολογούμαστε και αγωνιζόμαστε, δεν μας λείπει τίποτα. Το μόνο που μας λείπει είναι η επίγνωση όλων αυτών των πραγμάτων και η φανέρωσή τους. Να τα βγάλουμε στην επιφάνεια. Δεν είναι ότι δεν υπάρχουν. Υπάρχουν μέσα μας. Υπάρχει μέσα μας το Άγιο Βάπτισμα, αλλά δεν το έχουμε φανερώσει ακόμα. Την δύναμή του, την εκρηκτική του λάμψη, το μεγαλείο του.

Ευτυχία που μας δίνει, την ισορροπία, δεν τα έχουμε. Και έρχεται ένας άνθρωπος, μας κάνει λίγη παρέα και λέμε: «Α, τι ωραία που με έκανες και νιώθω». Εσύ είσαι, δεν είναι αυτός. Το μέσα σου σού 'βγαλε αυτός. Το μέσα σου σού 'βγαλε. Και...

Όταν ερωτεύεσαι, δεν ερωτεύεσαι τον άλλον, στην πραγματικότητα τον εαυτό σου φανερώνεις, την ομορφιά που κρύβεις βγάζεις και λες: «Πω πω, αυτός ο άνθρωπος είναι καταπληκτικός». Δεν είναι αυτός, μέσα σου είναι και με αφορμή αυτόν ζωντάνεψες. Βεβαίως να τον συνεχίσεις, να τον έχεις. Να συνεχίσεις την αγάπη σου, τη σχέση σου, το σύνδεσμό σου. Αλλά να εστιάζεις και σωστά και να ξέρεις όλα αυτά που είπαμε σήμερα. Λοιπόν, σε ζάλισα, σε κούρασα, συγγνώμη. Είναι και αυτό μια επιβάρυνση στην κατάστασή σου μερικές φορές, να σε ζαλίζουν άλλοι, να σου λένε διάφορα και να πρέπει να ακούς. Αλλά...

Αλλά ευτυχώς η εκπομπή έχει και το κουμπί, το κλείνεις ή περιμένεις να ακούς την επόμενη εκπομπή που αλλάζουν τα πράγματα, και προηγούμενες και επόμενες εκπομπές. Εύχομαι να περάσεις καλά τη βδομάδα αυτή, να χαμογελάς. Ωραία, χαμογελάστε, χαμογελάστε βρε παιδιά, μας βγάζει φωτογραφία ο Κύριος, μας φωτογραφίζει κάθε στιγμή. Χαμογελάστε, δεν πειράζει. Τα μάτια κλείς, τα άνοιξα, δεν πειράζει. Το χαμόγελο της ψυχής μην χάσεις. Όλα τα άλλα... Την ψυχή σου να την νιώθεις πάντα ενώπιον του Δημιουργού σου, που είναι Θεός αγάπης πολύ πολύ μεγάλης. Καλή δύναμη. Ο Θεός της χαράς και της ευτυχίας και η Παναγία μας. Χαίρε, δι’ ης η χαρά εκλάμψει. Χαίρε, δι’ ης η αρά εκλείψει. Να σου δώσει χαρά η Παναγία, να τη λες και εσύ «Χαίρε, Νύμφη Ανύμφευτε», να σου δίνει και αυτή χαρά, να σου πάρει κάθε μελαγχολία και κατάθλιψη από την ψυχή.

Να είσαι πάντα ωραίος και ωραία. Η εκπομπή αναμεταδίδεται και σε λίγες μέρες υπάρχει και στο διαδίκτυο, στην ιστοσελίδα που διατηρούμε. Θα ψάξεις να βρεις αυτά. Και είναι όλες οι εκπομπές αποθηκευμένες. Δεν χρειάζεται να έχεις αγωνία. Εκείνη την ώρα είμαι στη δουλειά, δεν μπορώ. Τι να κάνουμε, θα την ακούσεις άλλη ώρα που μπορείς εσύ. Βασίλη, πολύ σ' ευχαριστώ.

Εεε... Ευχαριστώ και το ωραίο χαμόγελο της αγάπης σου και της συμπαράστασης. Καλή εβδομάδα, αγαπητοί μου φίλοι, ο Θεός μαζί μας και θα τα ξαναπούμε. Χαίρετε.

[Μουσικό κλείσιμο· δεν μεταγράφεται.]