Όταν σε πληγώνουν οι χριστιανοί
Ελληνική μεταγραφή

Το ελληνικό κείμενο ακολουθεί την ομιλία της πρωτότυπης ηχογράφησης. Τυχόν μουσική, ψαλμωδία ή δυσδιάκριτα σημεία διακρίνονται από την ομιλία. Η πλήρης ελληνική ηχογράφηση διατηρείται.

Τι να τα λέμε και τι να τα συζητάμε, αν δεν γίνει μια αλλαγή μέσα στην καρδιά μας; Τι κάνουμε τότε στην πνευματική ζωή;

Φίλοι μου, αγαπητοί μου αδελφοί, σε όλα τα μήκη και πλάτη του κόσμου, παντού, όπου και αν βρίσκεστε και όπου και αν είσαι τώρα και αν μας ακούς, είτε στην Ελλάδα, είτε στο εξωτερικό, είτε σε κάποιο νησί, είτε σε κάποιο βουνό, είτε ψηλά, είτε χαμηλά, σε υπόγεια, είτε στη σχολή σου, είτε στο κρεβάτι σου, είτε στο νοσοκομείο σου, είτε στο γηροκομείο, είτε στο μοναστήρι και στο κελί σου.

Στο αυτοκίνητό σου και στην κουζίνα σου, βέβαια, όπου και αν είσαι και να μας ακούς, να έχεις την ευλογία και την αγάπη του Θεού αισθητά μέσα στην καρδιά σου. Αυτό ισχύει και για τον Βασίλη Κατηνικολάου, στον οποίο ευχόμαστε κάθε καλό στη ζωή του και τον ευχαριστούμε πάρα πολύ, τον μουσικοσυνθέτη και ιεροψάλτη που και σήμερα μας βοηθά με το μουσικό του χαλί και με τα διαλείμματα που βάζει στην εκπομπή μας.

Ξεκίνησα λοιπόν λέγοντας ότι τι να το κάνεις να μιλάς πνευματικά; Τι να τα κάνεις τα λόγια, τα μεγάλα, τα πνευματικά, τα βαθιά, αν η καρδιά δεν μαλακώσει, αν η καρδιά δεν γίνει από πέτρινη σάρκινη, αν δεν αποκτήσεις αισθήματα ανθρωπιάς, συμπόνιας, αν δεν καταλάβεις ότι ο άλλος είναι και αυτός σαν και εσένα, και αυτός έχει ανάγκη, και αυτός θέλει να του μιλήσεις, να τον συμπαθήσεις, να τον συγχωρήσεις, να τον αγκαλιάσεις; Άνθρωπος είναι ο κάθε διπλανός και περιμένει από σένα να φάει ένα κομμάτι ψωμί. Ένα κομμάτι ψωμί από την καρδιά σου, ένα κομμάτι από το χρόνο σου, από τη φροντίδα σου. Όχι οπωσδήποτε φαγητό, αλλά μπορεί να δώσεις στον άλλον άλλα

πράγματα, χρόνο, φροντίδα, επίσκεψη, ένα τηλεφώνημα, ένα μήνυμα στο κινητό του, ένα email, μια προσευχή, μια σκέψη, έναν άγγελο. Τόσοι άγγελοι πετούν πάνω από το κεφάλι σου, πάρε έναν, πιάσε έναν και πες του, άγγελέ μου, πήγαινε εκεί και φέρε καλό σε αυτό το σπίτι, σε αυτόν τον άνθρωπο, σε αυτή την ταλαιπωρημένη ψυχή που βασανίζεται από την αρρώστια, από τη φτώχεια, από οτιδήποτε έχει. Αν αυτό δεν το νιώσουμε στην πνευματική μας ζωή, νομίζω ότι είναι το κριτήριο, ένα από τα βασικά κριτήρια, πόσο καλά πάμε. Το θέμα δεν είναι τι λες, είναι τι κάνεις, πόσο η καρδιά σου συμπονά και αν έχεις αυτή τη μεγάλη λέξη που λέγεται συμπόνια, οικτιρμοί, σπλάχνα οικτιρμών.

Λέμε στη Θεία Λειτουργία, διά των οικτιρμών του μονογενούς σου Υιού, μεθ’ ου ευλογητός ει. Ζητάμε, λέει, Θεέ μου, όλα αυτά τα πράγματα, επικαλούμενοι τους οικτιρμούς του μονογενούς σου Υιού, δηλαδή την καλοσύνη του Χριστού, του Υιού σου. Είχε καλοσύνη ο Χριστός, παίρναγε από τον πόνο δίπλα και ένιωθε και καταλάβαινε. Έπιανε τα μηνύματα του πονεμένου ανθρώπου και μιλούσε στην ψυχή του, δεν τον άφηνε παγερά αδιάφορο. Δεν με ενδιαφέρει τι έχεις εσύ; Συμπονάω μαζί σου.

Πως μες στους ουρανούς οι άγγελοι πετάνε, μα εγώ τους βλέπω ζωντανούς στη γη να περπατάνε. Μα εγώ τους βλέπω ζωντανούς στη γη να περπατάνε.

Πόσα χρόνια είσαι εσύ στην Εκκλησία, δεν ξέρω πάντως. Ξέρω για τον εαυτό μου ότι είμαι από τα παιδικά μου χρόνια. Ξέρω και για μερικούς, ξέρω και για σένα, ότι είσαι αρκετά χρόνια στην Εκκλησία. Καλά, εσύ έχεις γεράσει στην Εκκλησία. Είναι κάποιοι που είναι, ας πούμε, 90 χρονών, 95, 80, και είναι από παιδιά μέσα στα κατηχητικά, στο ιερό, σε κατασκηνώσεις, σε ομιλίες, σε κατηχήσεις. Όλα τα καλά, βιβλία, Άγιο Όρος, Ιεροσόλυμα, προσκυνήματα, όλα αυτά. Αν τα στύψεις και βγει ένα απόσταγμα, το απόσταγμα αυτών όλων, η συμπύκνωση όλων αυτών, ποια είναι τελικά; Αν σε ρωτήσει κανείς τι έμαθες μέσα στην Εκκλησία όλα αυτά τα χρόνια, τι πρέπει να μάθεις, πού αποσκοπεί όλη αυτή η πορεία, αυτή η ιστορία, τι γίνεται;

Μπορεί να πει κανείς, σήμερα απλώς με έχει αγγίξει αυτό στο μυαλό μου. Μέσα στην Εκκλησία να μάθω την κατανόηση των άλλων, την επιείκεια στους άλλους, τη συμπάθεια. Και διαβάζεις την Αγία Γραφή που λέει ο Άγιος Ιάκωβος, ο Αδελφόθεος, ότι αληθινή θρησκεία, λέει, είναι Εγώ περίμενα να πω, για πες μου, Άγιέ μου Απόστολε, τι είναι αληθινή θρησκεία; Να κάνω, ας πούμε, ομιλία πνευματική, να κάνω wake up, να λέω θεολογικά βαθιά, δογματικά, δύσκολα; Τι είναι αληθινή θρησκεία; Πες μου. Και μας προσγειώνει τόσο πολύ πεζά, τόσο πολύ πρακτικά. Και η αληθινή θρησκεία, ακούστε αγαπητοί μου τι είναι: να επισκέπτεσαι χήρες, ορφανά, να τους βοηθάς στον πόνο τους και να κρατάς τον εαυτό σου καθαρό από τον μολυσμό του κόσμου, άσπιλον εαυτόν τηρείν από του κόσμου.

Αυτό είναι η θρησκεία, λέει. Το να πιστεύω στον Θεό και να λέμε ότι εγώ θρησκεύω, μη μου λες λόγια. Επίσκεψη. Επίσκεψη στον πόνο του άλλου, στη στεναχώρια του άλλου, στη χήρα και στον ορφανό. Και ο ορφανός είναι και ο ορφανός που δεν έχει γονείς, ας πούμε, και η χήρα που δεν έχει τον άντρα της, αλλά και ο κάθε πονεμένος που έχει χήρα ψυχή. Και ο κάθε ορφανός από πατέρα, δηλαδή από στοργή, από πρότυπο, από αυθεντία, από κάποιον στον οποίο θα καθρεφτιστεί και θα δει, ας πούμε, πώς να ζήσει. Και υπάρχουν πολλοί τέτοιοι άνθρωποι και αυτό το ονομάζει θρησκεία.

Ζούμε αυτό μέσα στη ζωή μας; Το ζεις αυτό στην εκκλησιαστική σου παρέα, εκεί που είσαι; Αισθάνεσαι ότι η πνευματικότητά σου εκδηλώνεται με πρακτικούς τρόπους ή είμαστε πολύ της θεωρίας; Εγώ αυτό το πράγμα το βλέπω στον εαυτό μου και το βαθμολογώ πολύ αρνητικά, ότι πολλή θεωρία και πολύ λίγη πράξη, σαν αυτόν τον πλούσιο στην παραβολή του πλουσίου και του Λαζάρου, που αυτός είχε πολλά, ο άλλος ήταν πολύ φτωχός. Είχε χρήμα, λεφτά, ντυμένος στην πορφύρα και στο βύσσο, όλα τα καλά και τα ακριβά, αλλά η ψυχή του δεν είχε κατανόηση και έδινε στον άλλον ό,τι ήταν ψίχουλα. Καθόταν έξω από την πόρτα του ο άλλος ταλαιπωρημένος, φτωχός, δυστυχισμένος άνθρωπος.

Άνθρωπος ενδεής με τόσες ανάγκες, και ο άλλος δεν καταλάβαινε τίποτα να του δώσει. Να πει ότι τελικά και τα δώρα του Θεού πολλές φορές μπορεί να γίνουν μεγάλη ζημιά, βλέπεις, να έχεις και τελικά η ψυχή φτωχαίνει. Και βλέπεις τον άλλον φτωχό και σε καλεί για τραπέζι και σου λέει «Να φάμε», μα λες «Εσύ δεν έχετε να φάτε εσείς, καλείτε και εμένα;» Ε, θα φάμε φακές. Τα πιάτα βγαίνουν, αντί για πέντε βγαίνουν έξι. Τα μοιράζουμε και βγαίνει και το έκτο, το δικό σου. Έλα, αυτός με τις φακές σε καλεί. Ο άλλος που έχει τα πάντα δεν μπορεί να σου δοθεί. Δεν μπορεί να ανοίξει την καρδιά του. Τελικά δηλαδή και η αφθονία που μας δίνει ο Θεός μερικές φορές σε δώρα στη ζωή μας, και που μας έδινε σε παλιότερες εποχές πολλά, που είχαμε όλοι πολλά, δεν συνεπάγεται ότι θα μαλακώσει και η ψυχή σου. Μπορεί τα πολλά να σε κάνουν πιο σκληρό, να σε μεθύσουν, να σε ζαλίσουν. Ευχαριστούμε.

να σε κάνουν να ξεχάσεις μεγάλα πράγματα, αλήθειες που... Εεε... ισχύουν. Αλλά άμα τις ξεχάσεις η ζωή σου γίνεται πολύ φτωχιά, δηλαδή ξέχασες ότι όλα αυτά είναι δοτά, δηλαδή πράγματα που σου δόθηκαν, δεν είναι δικά σου, τα πήρες από κάπου. Δηλαδή ξεκίνησες από το χωριό σου φτωχός με μια βαλιτσούλα σαν χαρτοκούτι και πήγες, ας πούμε, εδώ και στα ξένα και στις Αμερικές και στη Γερμανία και στα άλλα μέρη του κόσμου και στην Αυστραλία και οπουδήποτε έκανες λεφτά, μάζεψες. Και εκεί που ξεκίνησες από το μηδέν και έκανες μια ωραία οικογένεια και μια πλούσια ζωή, μετά βλέπεις σιγά σιγά ότι μπορεί αυτό να μην σε κάνει ευαίσθητο στον πόνο του άλλου, αλλά αδιάφορο, σκληρό, μοχθηρό, ανασφαλή. Φοβάμαι να τα χάσω, έχω πολλά αλλά φοβάμαι να τα χάσω. Θέλω κι άλλα, θέλω κι άλλα. Και δεν ξεχειλίζει μια ευγνωμοσύνη.

Δεν ξεχειλίζει μια αίσθηση ότι και ο άλλος είναι αδερφός μου και ότι από πάνω μας, αν κοιτάξουμε, ο ουρανός σκεπάζει όλους μας, αυτός ο ουράνιος θόλος. Και μας λέει, αυτός ο ουρανός είναι ο ουρανός του Θεού που αγκαλιάζει όλο τον κόσμο και δεν είναι δικά σου. Ο αέρας που αναπνέω δεν είναι μόνο δικός μου. Αναπνέεις κι εσύ αυτή την ώρα τον αέρα αυτής της γης. Κι εγώ κι εσύ κι όλοι μας.

Πάρα πολλά πράγματα. Το λέει στη Φιλοκαλία ότι ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα του ανθρώπινου νου, του ανθρώπινου μυαλού, είναι η λήθη. Λήθη, δηλαδή αυτό ότι ξεχνάς, λησμοσύνη. Ξέχασες να πεις ευχαριστώ, ξέχασες ότι αυτό δεν είσαι εσύ, ότι το αυτοκίνητό σου που απέκτησες ή τα λεφτά που έχεις, δεν είσαι εσύ. Έχω λεφτά αλλά δεν είμαι τα λεφτά. Έχω κάποια κατάθεση στην τράπεζα. Ναι, με γελάς, δεν έχεις. Θα μου πεις τώρα τι λες τώρα, ποιος έχει κατάθεση στην τράπεζα; Κάποτε είχαμε, τώρα δεν έχουμε ή έχουμε λίγα ή κάποιοι δεν έχουν και καθόλου. Τα δώσαν όλα για τα χρέη, για τα έξοδα, την οικονομική ταλαιπωρία που περνάμε. Εν πάση περιπτώσει, αυτό που θέλω να πω είναι ότι δεν είσαι οι καταθέσεις σου. Δεν είσαι το αυτοκίνητό σου, δεν είσαι το σπίτι σου. Άλλο έχω σπίτι και άλλο είμαι το σπίτι. Δεν είμαι το σπίτι μου. Κατάλαβες; Όταν αυτό το ξεχάσεις, ότι αυτό που είσαι είναι κάτι άλλο, είναι αυτό που βγήκε από την κοιλιά της μάνας σου, μαζί με τη χάρη του Θεού με τη βάπτιση και με τα Άγια Μυστήρια. Τι είναι αυτό που βγαίνει; Ένα πλάσμα γυμνό από πράγματα αυτού του κόσμου, από λεφτά, από περιουσίες, από κτήματα, από όλα

αυτά τα του κόσμου, την ύλη, και πολύ πλούσιο στη χάρη του Θεού, στην αξία που μας δίνει ο Χριστός, στην ψυχή, την αθάνατη, στην ωραιότητα της ύπαρξης, στην ομορφιά του προσώπου που μας έδωσε ο Θεός. Αυτός είναι ο πλούτος μας και εμείς ταυτιζόμαστε με τα πράγματά μας και γαντζωνόμαστε πάνω σε αυτά που έχουμε και τα οποία κάποια στιγμή μπορούμε να τα χάσουμε και κάποιοι τα χάνουν και τρελαίνονται.

Είχα δει τότε στην τηλεόραση με τον τυφώνα στην Αμερική που κάποιοι έλεγαν ότι εδώ ζούσαν οι γονείς μου, παππούδες, 120 χρόνια ήταν αυτό το σπίτι και χάσαμε, λέει, τα πάντα. Και άλλος έλεγε ότι δούλευα 27 χρόνια και έκανα ό,τι έκανα και όλα τα έχασα. Ό,τι έκανα 27 χρόνια, μέσα σε μια μέρα χάθηκαν όλα. 27 χρόνια. Κόποι μιας ζωής.

Είσαι όμως αυτά; Έχεις μια ομορφιά. Έχεις ένα μυστικό βάθος στην ψυχή σου, μια ωραιότητα στην καρδιά σου που δεν έχει να κάνει με αυτά που έχεις γύρω γύρω. Είναι κάτι άλλο ο πλούτος μας.

Να το καταλάβεις αυτό, και εγώ πρέπει να το καταλάβω, και θέλω να το καταλάβω. Ο πλούτος μου δεν είναι το αυτοκίνητό μου. Είναι η ψυχή μου. Είναι αυτό που δεν φαίνεται. Η αξία του προσώπου μου. Δεν υπάρχει φτωχός άνθρωπος τελικά. Είμαστε όλοι πολύ πλούσιοι, άμα καταλάβουμε πόσα δώρα μας έχει δώσει ο Θεός μέσα στην ψυχή μας. Το χαμόγελο, ας πούμε, δεν είναι θέμα χρημάτων. Δεν είναι θέμα περιουσίας. Είσαι πλούσιος αν μπορείς να χαμογελάς, αν μπορείς να λες ευχαριστώ. Πλούτος ευγνωμοσύνης.

Μπορεί να στάζει από τα μάτια σου ένα δάκρυ ή έστω να υγραίνονται τα μάτια σου από ευγνωμοσύνη, από συγκίνηση, όταν δεις ένα λουλούδι, να μυρίσεις και να πεις τι ωραία πράγματα υπάρχουν σε αυτόν τον πλανήτη. Όταν δεις ένα ντοκιμαντέρ στην τηλεόραση και δείχνει απίστευτα μεγαλεία στο βυθό της θάλασσας, στον ουρανό, αστέρια, γαλαξίες, χρώματα, πουλιά, ωραιότητες, οι οποίες αισθάνεσαι, λες, πού ζω, τι πλούσιος που είμαι, πού ζω σε αυτόν τον κόσμο, σε αυτό το τεράστιο σπίτι που είναι δικό μου όλο, τεράστιος πλούτος. Και πιο πλούσιο δεν είναι αυτό που βλέπεις, είναι αυτό που βγαίνει από μέσα σου. Αυτή η ευαισθησία που το πιάνεις αυτό το μήνυμα, το πιάνεις το ερέθισμα. Αυτός είναι ο πλούτος στη ζωή και εκεί μπορεί να είσαι κι εσύ πλούσιος, να αγαπάς ας πούμε έναν άνθρωπο, που είναι πλούτος.

Μπορείς να αγαπάς, να μπορείς να έχεις μια ωραία σχέση. Είναι πλούτος, είσαι πλούσιος.

Χρειάζονται πολλά λεφτά για να είσαι ευτυχισμένος; Όταν μπεις στο σπίτι σου και σου χαμογελάσει το παιδάκι σου και σου πει ένα αστειάκι, ένα τραγουδάκι ή βγάλει μια άναρθρη κραυγή, ένα μωράκι, και κάνει κάτι, ένα θόρυβο, λες πω πω, τι αυτό είναι το απίστευτο αγχολυτικό σου, παίρνει όλο το άγχος, σου δίνει την αίσθηση πω πω τι βασιλιάς που είμαι, είμαι βασιλιάς.

Σε πάρει αγκαλιά ένας άνθρωπος που αγαπάς και νιώσεις από τα χέρια του, από τους βραχίονές του, από τις παλάμες του να βγαίνει ζεστασιά, αγάπη, καλοσύνη, φροντίδα, σκέψη, ότι σε νοιάζομαι, ότι σε σκέφτομαι. Αυτό είναι πλούτος. Τελικά μπορούμε να είμαστε πάρα πολύ πλούσιοι και μπορούμε να το αισθανόμαστε αυτό όσο περισσότερο πλησιάζουμε και αγαπάμε τον Θεό και καταλαβαίνουμε αυτό: ότι πνευματικότητα τελικά και αγιότητα και γνώση του Θεού τι είναι; Αυτό που λέει ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος, «καύσις καρδίας υπέρ πάσης κτίσεως», να καίγεται η καρδιά σου, λέει, για όλο τον κόσμο, να συγκινείσαι για όλους και για όλα, να μιλάνε όλα μέσα σου, να τους νιώθεις όλους και να πονάς για όλους και να προσεύχεσαι για όλους και να νιώθεις ότι όλοι είναι αδέρφια σου.

Όσο σπουδαίος εσύ, τόσο σπουδαίος και ο άλλος. Είσαι σπουδαίος. Είσαι σπουδαίος, ναι, αλλά όχι για τους λόγους που νομίζεις. Και είσαι πολύ σπουδαίος, αλλά όσο σπουδαίος είναι και ο άλλος. Αν αυτό το αισθανθείς όχι συγκριτικά, όχι ανταγωνιστικά, δηλαδή ότι εγώ είμαι πιο σπουδαίος από τον άλλον, τότε πραγματικά αρχίζεις να καταλαβαίνεις το μεγαλείο που σου χαρίζει ο Θεός. Εμείς νιώθουμε σπουδαίοι εγωιστικά, ότι εγώ είμαι σπουδαίος πιο πολύ από σένα. Και γι' αυτό λέμε «έχω εγωισμό και το παίρνω εγωιστικά». Αν όμως καταλάβεις ότι η ωραιότητα που εσύ έχεις την έχει και ο άλλος, και αυτή είναι η αλήθεια, γιατί δεν μιλάμε για τα ρούχα πάλι και τα αυτοκίνητα και τα σπίτια, επαναλαμβάνω, μιλάμε για κάτι μέσα σου. Αυτό το θαυμαστό το δικό σου το έχει και ο άλλος. Αυτό λοιπόν δεν σε κάνει εγωιστή και αλαζόνα. Σε κάνει χαρούμενο.

Δοξολογικό πλάσμα που δοξάζει τον Θεό, τον ευχαριστείς, εκτιμάς τα δώρα του, τα αναγνωρίζεις και τα βλέπεις και παντού να αποτυπώνονται και να καθρεφτίζονται. Είσαι σπουδαία γυναίκα, πάρα πολύ σπουδαία, πάρα πολύ σπουδαία, αλλά όχι πιο σπουδαία από τον άντρα σου. Και αυτός είναι πάρα πολύ σπουδαίος, φοβερό πρόσωπο, φοβερή προσωπικότητα, σπάνια ψυχή, μοναδική στον κόσμο, δεν θα βρεις τέτοια ψυχή όπου και αν ψάξεις τη γη. Είναι μοναδικός και εσύ είσαι μοναδική και η γειτόνισσά σου είναι μοναδική. Αυτή λοιπόν η αίσθηση του πλούτου που μας χαρίζει ο Θεός, του κοινού πλούτου, του κοινού, όχι πιο πολύ εγώ από σένα, το ξαναλέω. Η σύγκριση προκαλεί αυτή την αλαζονία και αυτή την αγωνία και τη ζήλια και το φθόνο, ενώ όταν καταλάβουμε ότι δεν είναι θέμα σύγκρισης, όλοι είμαστε σπουδαίοι.

Γι' αυτό αγαπώ και σένα και σου δίνω και σένα και εσύ θα δώσεις σε μένα. Αυτά φυσικά θα μου πει κανείς, έχει και δίκιο, λέει, είναι τώρα λόγια αυτά που λες ή και πουθενά μπορούμε να τα δούμε; Κοίταξε, προς το παρόν είναι λόγια. Στην εκπομπή είναι λόγια, τι θες να 'ναι τώρα; Και στην πράξη είναι πράξεις κατά κανόνα με αρνητικό πρόσημο. Δηλαδή στα λόγια λέγονται, στην πράξη δύσκολα να τα πετύχει κανείς αυτά, δύσκολα να τα νιώσει. Εγώ προσωπικά βαθμολογούμαι αντικειμενικά με μικρούς βαθμούς, πολλές φορές.

Δεν το βλέπω αυτό στην πράξη, στη ζωή να βγαίνει. Έτσι να θες να καταλάβεις τον άλλον πολύ, να τον αισθανθείς αδερφό σου, να του δώσεις από τα πράγματά σου, να συμπονάς στον πόνο του. Ε, λες τώρα, καήκαμε.

Να μπλέκω, να ακούω ιστορίες, τι να ασχοληθώ με αυτόν, τι να βοηθήσω τον άλλον, εδώ δεν έχω δικά μου λεφτά, τι να βοηθάω και εκεί; Δεν είναι να βοηθάς με λεφτά έτσι ψυχρά, είναι πρώτα να το νιώσεις όλη αυτή την ιστορία που λέω πριν, γιατί αν το καταλάβεις, μετά θα γίνει μόνο του, τα λεφτά, είτε είναι προσευχή είτε είναι συζήτηση, αλλά πρώτα να το νιώσεις μέσα σου ότι είναι κάτι σημαντικό αυτό, να σε αισθανθώ. Θυμάμαι είχαν έρθει στο σπίτι που μένω, στο μπαλκόνι μπαίνανε κάτι γάτες, μπαίνανε, και επειδή καμιά φορά έβγαζα κάτι να ακουμπήσω, μια καρέκλα, ένα αντικείμενο, και οι γάτες ακουμπάγανε και μετά εγώ ένιωθα περίεργα με τις τρίχες από τις γάτες κλπ., ήρθε κάποιος γνωστός μου με κάτι μαστόρους να μου βάλουνε μια σίτα και να το κλείσουνε.

Τελείωσαν τη δουλειά τους οι άνθρωποι, μου λέει ο γνωστός μου, «Είναι πληρωμένα αυτά, πάτερ», λέει, «γιατί ήδη μου χρωστάνε εμένα, έχουμε κάποιες δικές μας διαφορές οικονομικές, οπότε αντί να μου πληρώσουν εμένα κάνουνε αυτή τη δουλειά για σένα και είναι τακτοποιημένο το θέμα», μου είπε. Εντάξει, είναι τακτοποιημένο το θέμα.

Όταν τελείωσαν οι άνθρωποι αυτοί οι δύο μάστορες και μου μίλησαν φεύγοντας και μου είπαν τη φτώχεια τους, τα προβλήματά τους τα οικονομικά, τα οικογενειακά, στην πόρτα δυο λόγια, τους χαιρέτησα και τους είπα «Να πάτε στο καλό, γεια σας». Και όταν έκλεισαν την πόρτα και βγήκαν έξω, λέω, έπεσε το μάτι μου σε ένα τραπεζάκι που είχα εκεί στο σαλόνι και είδα επάνω δύο εικοσάρικα, 20 ευρώ και 20 ευρώ, δύο 20 ευρώ. Σαν

Ξύπνησα και λέω, ρε παιδί μου, δεν τους έδωσες κάτι στους ανθρώπους. Τους άκουγες, αλλά αυτοί έφυγαν από εδώ πέρα, ήρθαν χωρίς λεφτά, έφυγαν χωρίς λεφτά. Θα μου πεις, τους πληρώνει ο άλλος. Τους πληρώνει ο άλλος, αλλά σε ιερέα ήρθανε στο σπίτι. Δεν θα νιώθαν καλύτερα αν λέγανε «Μας έδωσε και κάτι»; Δεν είναι τα λεφτά μόνο, πόσο κάνει η δουλειά μας, είναι και η κίνηση ότι, παιδιά, ο κόπος σας, ό,τι και να είστε πληρωμένοι από τον υπεύθυνο, πάρτε και από μένα αυτά. Και δεν έδωσα τίποτα. Και μετά το σκεφτόμουν.

Μετά λέγανε κιόλας, εντάξει τώρα τι να κάνουμε, φύγανε, αφού τους έχει πληρώσει το αφεντικό τους. Αλλά τι είπα πριν; Πόσο εύκολα τα λόγια και πόσο δύσκολα η πράξη, να δώσεις, να δώσεις αφού νιώσεις, να νιώσεις πρώτα, να νιώσει η ψυχή σου την εγγύτητα του άλλου, να μπει στη θέση του άλλου. Αν μπορείς, αν δεν μπορείς, αυτά δεν γίνονται με το ζόρι. Αυτά δεν γίνονται κατά παραγγελία. Παρακαλώ μπείτε όλοι στη θέση του άλλου. Ναι, τώρα μπαίνουμε.

Όχι, άμα σου βγει. Εσύ φτιάξε λίγο το περιβάλλον της ψυχής σου κατάλληλο να το σκεφτείς κάπως έτσι, να νιώσεις λίγο τον άλλον, να νιώσεις τη γυναίκα σου πώς να νιώθει αυτή, πώς να νιώθει. «Α, ξέρω πώς νιώθει, αυτή φταίει για όλα». Ωραία, για μπες λίγο στη θέση ενός ανθρώπου που φταίει για όλα και προσπάθησε να το καταλάβεις πώς να είναι κι αυτός ο άνθρωπος, ο φταίχτης για όλα. Και εσύ μπες στη θέση του άντρα σου. «Αυτός δεν έχει ανάγκη». Ωραία, μπες λίγο στη θέση ενός ανθρώπου που δεν έχει ανάγκη να δεις πώς νιώθει αυτός, πώς είναι στη δουλειά του, να τον καταλάβεις. Και άμα καταλάβεις ότι κι ο άλλος είναι ένας άνθρωπος ευαίσθητος, πονεμένος, με τη δική του ιστορία, με τους δικούς του καημούς, με τις δικές του πληγές, με τα δικά του κρυφά και μυστικά που έχει περάσει στη ζωή του, στεναχώριες, θα καταλάβεις ότι, ρε παιδιά,

καλός είναι κι αυτός. Έλα πάρε, σ' αγαπάω. Κι εσύ δώσ' μου κι εμένα. Ο ένας δίνει στον άλλον και υπάρχει τελικά κάτι κοινό μεταξύ μας που μας ενώνει. Αυτό το θεωρώ μεγάλη επιτυχία της πνευματικής ζωής. Το να γίνει η καρδιά μας λίγο πιο μαλακωμένη. Όπως δεν έγινε αυτό του πλούσιου ανθρώπου.

Πλουσίου, λέει, και του Λαζάρου. Όλοι λένε και τον Λάζαρο και όλοι λένε και τον πλούσιο, ότι ήταν ένας ανώνυμος πλούσιος, γιατί ο άνθρωπος έτσι δεν έχει όνομα, η σκληροκαρδία δεν έχει όνομα, δεν θες ούτε να ακούσεις το όνομά του, δεν σε νοιάζει, δηλαδή δεν υπάρχει αυτός ο άνθρωπος για σένα, σβήνει μέσα σου. Και ο Λάζαρος μες στη φτώχεια του, μες στη βρωμιά του, μες στην ταλαιπωρία του έχει όνομα και λέγεται Λάζαρος. Λες, ένας φτωχούλης Λάζαρος, ο φτωχούλης Λάζαρος.

Και τον αγαπάς. Τον πλούσιο, λες, δεν θέλω να ξέρω και το όνομά του. Δεν με συγκινεί αυτός. Σκληρός άνθρωπος. Και όταν ήρθε η ώρα, λέει, και έμεινε μόνος του στην αιώνια ζωή, εκεί πλέον καταλαβαίνεις πολύ καλά, εκεί τα καταλαβαίνεις όλα, όσο ζεις δεν καταλαβαίνεις τίποτα. Όταν φύγεις, το μυαλό τα καταλαβαίνει όλα τα λάθη που έχει κάνει. Είναι όμως αργά. Τώρα, λέει, εδώ πέρα δεν έχω νερό, διψάω, καίγομαι. Όλα αυτά τι είναι; Μοναξιά, ταλαιπωρία, χωρίς επικοινωνία με τους άλλους, χωρίς αγάπη. Και ο Λάζαρος ήταν μέσα στους, στην αγκαλιά του Αβραάμ, ήταν λέει άρχοντας, βασιλιάς ο Λάζαρος, τέλεια πέρναγε, πάρα πολύ ωραία, και ο πλούσιος ταλαιπωρία σκέτη. Θα έρθει μια στιγμή και σε αυτή τη ζωή πολλές φορές μπαίνεις στο δωμάτιό σου και μένεις μόνος και λες: καλή η βιτρίνα προς τα έξω, τώρα που είμαι μέσα πώς είμαι, πώς νιώθω;

Μπεις στο σπίτι και βγάλεις τα ρούχα τα πολλά και βάλεις τις πιτζάμες και κάτσεις στο δωμάτιό σου, εσύ και ο εαυτός σου, και καθρεφτιστείς την ψυχή σου και λες «Καλό το θέατρο που έπαιζα και σήμερα έξω». Παρουσιάστηκα αξιοπρεπής, καλός, χριστιανός, ηθικός, ευσεβής, αλλά η καρδιά μου ξέρει τι κουβαλάω μέσα.

Η καρδιά μου ξέρει τι φίδια και τι σκουλήκια κυκλοφορούν μέσα στην ψυχή μου από κατάκριση, από φθόνο, από χαιρεκακία, να χαρώ με την αποτυχία του άλλου, να πω λόγια δηλητηριώδη για τον άλλον, να μην δικαιολογήσω τίποτα στον άλλον, να συκοφαντώ, να σχολιάζω... Και νιώθεις άσχημα. Και κοιμάσαι για να ξεχαστείς και το πρωί ξυπνάς και ξαναβάζεις πάλι τα ρούχα του θεάτρου και βγαίνεις στην κοινωνία και πάλι παίζεις ένα θέατρο. Γελάς, παρουσιάζεις κάπως ότι είσαι.

Έρχεται μια στιγμή όμως που αυτή η αυτογνωσία η αληθινή γίνεται κυρίαρχη μέσα σου. Λες, κοίτα τι είσαι τελικά, πάει το δήθεν, έφυγε το φαίνεσθαι, η βιτρίνα σου, τι δείχνεις. Όχι, τώρα θα δούμε τι είσαι, εσύ και ο Θεός, εσύ και η πραγματικότητα. Μπορείς να σταθείς μπροστά στον Θεό της αγάπης; Μπορείς να σταθείς μπροστά στην αλήθεια; Μπορείς να σταθείς μπροστά στον Λάζαρο και να δεις τα μάτια του; Εκεί πλέον όλοι είναι οι ίδιοι, ούτε φτωχοί ούτε πλούσιοι, όλοι είναι οι ίδιοι. Εκεί δεν ξεχωρίζουν μεγαλεία. Και αυτός με τις πολλές καταθέσεις και με το σπίτι, τη βίλα, και αυτός που έχει το σπίτι που μπάζει το χειμώνα και δεν έχουν να ζεσταθούν, εκεί πλέον είναι προσωπικότητες και ψυχές ξεχωριστές, με μοναδική αξία ο καθένας. Εκεί τι κάνουμε, εκεί πώς θα σταθούμε;

Κοπέλα μια φορά, «Πάτερ, θέλω να πάω σε ένα μοναστήρι», λέει, «να γίνω μοναχή. Έχετε να μου προτείνετε κάπου να πάω;» Άλλη φορά μου το έχει πει αγόρι, μου λέει, «Πάτερ, εγώ θέλω να πάω σε ένα μοναστήρι, ξέρετε κάπου να πάω;» Λέω, «Πήγαινε στο Άγιο Όρος». Λέει, «Ξέρετε κάπου στο Άγιο Όρος να μου πείτε;» Άλλος μου λέει, «Θέλω να παντρευτώ. Έχεις κάτι στο νου σου, μια κοπέλα που να κρίνεις ότι ταιριάζει, κάτι να μου πεις, μια ιδέα;» Άλλη κοπέλα το ίδιο: «Ξέρεις να μου πεις κάποιον άντρα να παντρευτώ;» Και όταν ψάχνω να βρω κριτήρια, πού να στείλω αν θα το κάνω αυτό, πού να προτείνω, ποιον να πω για αυτήν, ποια κοπέλα να πω για αυτόν, ποιο μοναστήρι να βρω για αυτούς, τι κριτήρια πιστεύεις ότι ψάχνω μέσα μου, τι ψάχνω; Ποιο μοναστήρι είναι πιο πλούσιο ή ποιος έχει πιο πολλά λεφτά; Ένας στην τηλεόραση έψαχνε μια φορά να παντρευτεί και τον ρωτάγανε, έλεγε διάφορα και στο τέλος του λένε «Λεφτά έχεις;»

Μα, αυτό να ψάξω; Δεν έψαχνα αυτό, έψαχνα να υπάρχει ένα περιβάλλον που να νιώθει ο άλλος έναν πλούτο ψυχής, να υπάρχει ένα περιβάλλον καλοσύνης, ανθρωπιάς, να μην υπάρχει το θέατρο με τα ωραία ρούχα, έτσι όπως θα είναι τιμημένος ο πλούσιος, αλλά να υπάρχει ποιότητα. Και ας υπάρχει λιτότητα και φτώχεια και απλότητα. Να υπάρχει ποιότητα ψυχής. Καλοσύνη, ευγένεια, αξιοπρέπεια, σεβασμός, ελευθερία. Να μην πνίγεται η ψυχή, να μην σκάει η ψυχή, να μην αρρωστήσει η ψυχή. Και ξέρεις ποιο μοναστήρι συστήνω; Κανένα, γιατί δεν ξέρω. Γιατί δεν ξέρω. Ξέρεις ποιον συστήνω και ποιαν συστήνω;

Κανέναν. Θα μου πεις, δεν ξέρεις κανέναν; Ξέρω, αλλά έχω λίγο φοβηθεί. Έχω φοβηθεί από ανθρώπους που έρχονται και μου λένε «Καλά, δεν το περίμενα αυτό να το δω εκεί, ας πούμε. Δεν το περίμενα αυτό να το δω από αυτήν ή από αυτόν». Και λέω «Γιατί είσαι τόσο αυστηρός;» Λέει «Δεν είμαι αυστηρός. Εσύ», μου λέει, «μήπως πετάς στα σύννεφα και τα λες πολύ πολύ ωραία; Ωραία ότι κάτι είναι πάρα πολύ τέλειο, κάπου είναι άγια πράγματα και ουράνια και υπερφυσικά. Πού τα λέει αυτά; Όταν μπεις μέσα και τα δεις, αρχίζεις και βλέπεις άλλα πράγματα. Αρχίζεις και βλέπεις τέτοια συμπεριφορά σαν αυτού του πλούσιου ανθρώπου. Σκληροκαρδία, ασπλαχνία, αδιαφορία στον πόνο του άλλου. Και λες, κάτσε, οι εκπομπές έλεγαν άλλα».

Ο πρόλογος όταν έμπαινα εκεί πέρα και οι πρώτες κουβέντες ήταν πολύ καλές, μετά από λίγο καιρό τι έγινε και άλλαξαν όλα; Είδε ένα άλλο πρόσωπο. Μου είπε μια φορά ένας, λέει, «Στη δουλειά μου με έχουν μαχαιρώσει πολλές φορές άνθρωποι με τη συμπεριφορά τους, δηλαδή μου έχουν κάνει κακό, αλλά έχω δεχτεί και μερικές μαχαιριές», μου λέει, «από ανθρώπους που δεν περίμενα. Και ήταν οι άνθρωποι», μου λέει, «που εσύ τους ονομάζεις ότι είναι οι άνθρωποι της Εκκλησίας, οι καλοί άνθρωποι, οι χριστιανοί». Του λέω «Καλά, εντάξει, άνθρωποι δεν είμαστε όλοι;» Λέει «Άνθρωποι είμαστε όλοι, έλα να ξεχωρίσουμε κάτι. Ο άλλος που δουλεύει», λέει, «στη δουλειά μαζί μου και δεν πάει ποτέ στην Εκκλησία, το καταλαβαίνω να μου φερθεί κάπως. Αλλά να δέχομαι μαχαιριές στην πλάτη και συμπεριφορές σκληρές από ανθρώπους

που τους βλέπω ότι κοινωνάνε, ότι προσεύχονται, ότι πάνε και εξομολογούνται, ότι λένε ότι κάνουν αγώνα. Τι γίνεται εκεί πέρα; Κάτι δεν πάει καλά». Δηλαδή πώς ξεκίνησα την εκπομπή; Πόσα χρόνια είμαστε στην Εκκλησία και τι καταφέραμε στο τέλος; Να λένε οι άλλοι ότι «Α, τι χριστιανός, τι κοσμικός, τι άνθρωπος της Εκκλησίας, τι άνθρωπος έτσι άσχετος; Όλοι οι ίδιοι είμαστε τελικά. Όλοι οι ίδιοι είναι, δεν βλέπεις διαφορά». Και εγώ ήμουν έτοιμος να θυμώσω και να του πω «Άκου να σου πω τώρα, μην μας βάζεις όλους και στην ίδια μοίρα, γιατί εδώ πέρα εμείς είμαστε και κάπως διαφορετικοί. Εντάξει, είμαστε και άνθρωποι που έχουμε σχέση και με Άγιο Όρος, έχουμε πάει και σε Ιεροσόλυμα, ξέρουμε και αγίους ανθρώπους και προσκυνήματα και επισκόπους». Και μου λέει «Μα τι να το κάνω αυτό;

Όσο», λέει, «λες και άλλα τέτοια έχω να σου πω και άλλα επιχειρήματα. Όλα αυτά που πιάνεις και αγγίζεις, όλα αν τα πλησιάσεις, απογοητεύεσαι», μου είπε κάποιος. Δεν ήξερα τι να πω. Γιατί ήταν κάτι προσωπικό που το είχε ζήσει αυτός. Και μου λέει, «Δεν περίμενα», λέει, «πολλά. Α, μου είπε αυτό: Δεν περίμενα», λέει, «άγια συμπεριφορά».

«Δεν περίμενα να δω αγίους, αλλά πριν γίνεις», λέει, «άγιος, γίνε άνθρωπος, φέρσου ανθρώπινα. Δεν ζήτησα», λέει, «να κάνεις μεγάλα πράγματα που λέει ο Χριστός, άπιαστα, μεγαλειώδη, καταπληκτικά. Η κορυφή είναι αυτή, η κορυφή και το ύψος που λέει να συγχωράς τους εχθρούς. Να συγχωρέσεις τον εχθρό σου; Αν είναι δυνατόν, να συγχωρέσω τον εχθρό μου; Να αγαπήσεις», λέει, «αυτούς που σε μισούν.

Να ευχηθείς για αυτούς που σε καταριούνται. Αν είναι δυνατόν, αυτά είναι άπιαστα».

Ιλιγγιώδη, ζαλίζεσαι που τα σκέφτεσαι. Και μου λέει: «Δεν ζήτησα αυτά, μην ανησυχείς, δεν κρίνω αυστηρά την παρέα σου. Εγώ δεν ζήτησα να κάνουν αυτά τα δύσκολα. Απλά πράγματα: με βλέπεις στον δρόμο και κάνεις ότι δεν με βλέπεις». Εγώ του λέω: «Πού είσαι; Εγώ σε χαιρετάω». «Δεν λέω για σένα», μου λέει, «τώρα μη δικαιολογείσαι, πιάνεσαι. Εγώ λέω γενικώς, που μπορεί να δείξεις ότι η ζωή σου μέσα στην Εκκλησία τελικά δεν σε μεταμορφώνει. Όταν δεν μπορείς να πεις ένα γεια στον γείτονά σου που είναι στην απέναντι πόρτα, στο διαμέρισμα το απέναντι από το δικό σου, μέσα στην πολυκατοικία, και δεν του μιλάς, δεν μπορείς. Όταν δεν νιώθεις εγγύτητα με όλους, όταν κρατάς αποστάσεις, όταν πας στον διευθυντή και διαβάλλεις κάποιον ή διοχετεύεις το δηλητήριο με δόσεις διακριτικές, απαλές,

ύπουλες, πονηρές, και έχεις έναν χριστιανικό έτσι μανδύα και ένα προφίλ χριστιανικό, ο άλλος τρελαίνεται τελείως. Λέει: “Τι γίνεται εδώ πέρα; Δεν ζήτησα χριστιανικά πράγματα εγώ, ζήτησα ανθρωπιά. Πριν γίνεις άγιος, γίνε άνθρωπος”. Τι είπε ο Χριστός μας; Αμαρτωλοί άνθρωποι πάνε πρώτοι στον παράδεισο, πριν από μας.

Πράγματα που άλλοι δεν τα κάνουν. Ανοίγονται πολλές φορές, δίνονται, εμπιστεύονται, δεν είναι καχύποπτοι, δεν είναι τόσο πονηροί μερικές φορές. Όλα αυτά που λέμε φυσικά δεν είναι απόλυτα, παντού μπορεί να τα βρεις. Αλλά σε έναν χώρο, βρε παιδί μου, που κυλάει το αίμα του Χριστού στις φλέβες συνέχεια των ανθρώπων, συνέχεια, συνέχεια, συνέχεια, ειδικά οι ιερείς, εμείς κοινωνάμε συνέχεια.

Το αίμα, μου λέει ένας, τι σου κάνει τελικά εσένα; Σε αλλάζει καθόλου; Απόδειξέ το μου όχι με λόγια, λέει, και μου φέρεις παραπομπές. Να σου πω, λέει, του είπα, να σου πω ότι λέει ο Άγιος Καβάσιλας; Κάτι φοβερά λέω για τη Θεία Λειτουργία. Άσε με, πάτερ μου, μου λέει, με βιβλία. Άσε με με τις παραπομπές σου. Να δω εσένα, μου λέει, έχεις αλλάξει; Και εγώ ντρεπόμουνε γιατί, εντάξει, του λέω, δεν ξέρω να σου πω αν έχω αλλάξει, αυτό εσύ θα το δεις, δεν ξέρω. Αλλά μέσα μου έλεγα, καλά, δεν έχω αλλάξει; Νομίζω ότι έχω αλλάξει, αλλά ο κόσμος βλέπει ότι δεν έχω αλλάξει. Αυτή είναι η αλήθεια, ότι ο άλλος που σε βαθμολογεί τον απογοητεύεις και εσύ νομίζεις ότι πας καλά. Α, μπαίνεις στην εκκλησία με δέος, με συστολή, με φόβο Θεού και μετά από λίγο έχεις έναν αέρα και μια σιγουριά ότι εγώ όλα τα κατέκτησα τώρα, εγώ ξέρω. Έλα εδώ να σας πω, έχω ύφος ας πούμε, έχω ύφος πολύ ότι είμαι στα μέσα και στα έξω και τα ξέρω όλα.

Αυτά δεν είναι τίποτα τώρα που λέμε, γιατί έρχεται μια ώρα που μέσα στο εκτυφλωτικό φως του Θεού, θα έρθει μια ώρα που αυτό θα αποκαλυφθεί στη ζωή μας, το απόλυτο φως, η απόλυτη αλήθεια, η απόλυτη αγιότητα. Τότε θα φανούν, λέει, από της καρδιάς όλοι οι διαλογισμοί, όλα τα κρυφά μας, όλα τα κίνητρά μας, όλες οι ψευτιές μας, όλα τα κίνητρα, όλα, όλα. Ένα έλεος να ζητήσουμε από τον Θεό όλοι και όσοι κάνουν αυτά ας τα σκεφτούν, όσοι δεν τα κάνουν και βαδίζουν καλά ας αγαπούν αυτούς που είναι σε λάθος δρόμο. Ευχαριστώ που παρακολουθήσατε.

Ψευδαισθήσεις ότι πας καλά δήθεν. Οι άλλοι είναι να βαδίζεις καλά φαινομενικά και να κοιτάς τους άλλους και να λες: «Κοίτα, αυτοί δεν είναι καλοί χριστιανοί. Δεν ξέρουνε. Χάσανε τον δρόμο τους. Δεν πατάνε καλά. Είναι υποκριτές. Είναι φαρισαίοι». Και αυτό εξίσου μεγάλο λάθος είναι. Γιατί τι είπα; Νομίζω η επιείκεια της καρδιάς είναι για όλους. Η συμπάθεια αρμόζει και στους υποκριτές.

Κι αυτός ο υποκριτής, κι αυτός που παίζει θέατρο, κάποιο λόγο έχει κι αυτός, κάπου μπερδεμένος είναι κι αυτός ο άνθρωπος. Κάτι, αν το ψάξεις κι αυτούνού τη ζωή, κάτι γίνεται και εξηγείται το φαινόμενο. Άρα και σε αυτόν συμπάθεια. Άρα και αυτόν, Θεέ μου, ελέησέ τον. Και βοήθησέ μας να ακούμε τα λόγια Σου, να καθρεφτιζόμαστε στις εντολές Σου, να βλέπουμε τους βίους των Αγίων και να μην παίρνουμε πράγματα που δεν μας

δεν έχουν να πουν κάτι στο σήμερα, να παίρνουμε σήμερα τι έχει να πει αυτός ο Άγιος για μένα. Δηλαδή το να μου πεις ότι διάβασε τον βίο ενός Αγίου και είχε τρεις μέρες να φάει και λες: «Άκου, είχε τρεις μέρες να φάει, είχε τρεις μέρες να φάει». Ωραία, τι μου το λες; Εσύ είσαι όμως τρεις μέρες να μη μιλείς στη γυναίκα σου. Αυτό πάρ' το από τον Άγιο και φέρε το σε σένα, αυτό εννοώ. Φέρε το σε εσένα, καθρεφτήσου. Και όταν πας στον καθρέφτη και βλέπεις ότι ένα τσουλούφι απ' τα μαλλιά σου πετάει και είσαι αστείος, όχι λες «πετάνε τα μαλλιά μου», τα ισιώνεις. Ε, κάνε το ίδιο. Να πεις, αυτός τρεις μέρες δεν έτρωγε. Εγώ δεν μπορώ να κάνω αυτό το πράγμα γιατί αν πάω τρεις μέρες νηστικό στη δουλειά θα πέσω στο γραφείο πάνω και δεν θα μπορώ να δουλέψω. Αλλά τρεις μέρες να μην μιλάω στη γυναίκα μου; Είναι και αυτό πολύ ασκητικό κατόρθωμα να πω: «Γιατί δεν μιλάς; Κάτσε να μιλήσετε. Έλα να τα πείτε, έλα να τα βρείτε, έλα να τα συζητήσουμε, τι μας απασχολεί, τι μας φταίει». Δεν είναι πολύ δύσκολα αυτά τα πράγματα.

Είναι πολύ δύσκολα, αυτά θα μάθουμε σε αυτή τη ζωή τελικά και αυτά θα πάρουμε και μαζί μας πιστεύω και στην αιωνιότητα, γιατί εκεί δεν νομίζω να συζητάμε τα πτυχία μας. Εκεί τα πτυχία δεν χρειάζονται γιατί δεν υπάρχουν και τοίχοι να τα κρεμάσεις στον Παράδεισο, είναι όλα ανοιχτά. Οπότε θα τα βάλουμε όλα κάπου κάτω, θα είναι στοιβαγμένα το ένα πάνω στο άλλο, σαν μια στοίβα θα είναι, δεν θα βλέπει κανείς πτυχιούχος εκεί, θα βλέπει καρδιές, αναγεννημένες και όχι, ψυχές, φωτισμένες και όχι. Αυτό, να είναι η ψυχή σου φωτισμένη, να παρακαλάς τον Θεό και να έχεις και λίγο έτσι μια αμφιβολία και να λες: «Πάω καλά εγώ στην πνευματική μου ζωή; Α, δεν πάω καλά. Να πάω. Σιγά σιγά να διορθωθώ». Ούτε πανικός, ούτε υστερία με τα λάθη μας. Εντάξει, έστριψες το αυτοκίνητο στραβά, ίσιωσέ το και συνεχίζεις την πορεία σου.

Στράβωσες λίγο στον δρόμο, πήγες να πέσεις πάνω στα χωράφια, στρίβεις και συνεχίζεις. Δεν βγαίνει τίποτα με το να κλαίγεσαι και να κάθεσαι να κάνεις ολόκληρη ανάλυση γιατί και πώς είμαι έτσι και γιατί να είμαι έτσι και εγώ δεν διορθώνομαι. Προχώρα, προχώρα, κάνε τον αγώνα σου και καλά πας, καλά πας.

Τα σκέφτηκα με τον πλούσιο και με τον Λάζαρο, που λέει ότι πέθανε ο ένας, τον θάψανε, ο άλλος έφυγε και τον πήραν οι άγγελοι και μετά είπε ο πλούσιος: «Ας πάει στα αδέρφια μου κάποιος, ρε παιδιά, γιατί θα έρθουν και αυτοί εδώ πέρα», λέει, «χαθήκαμε», δηλαδή τι τους περιμένει. «Έχουν», λέει, «τον Μωυσή, άμα είναι ας διαβάσουν τα βιβλία». Είδες τι λέει ο Αβραάμ; Να διαβάσουν τα βιβλία του Μωυσή και γενικά τα λόγια του Θεού για να αλλάξουν ζωή. Να τα διαβάσουν, να καθρεφτιστούν για να διορθωθούν, όχι για εγκυκλοπαιδική γνώση, όχι να τα κάνω ρόπαλα τα λόγια του Θεού που τα παίρνω και να χτυπάω κεφάλια άλλων. Διαβάζω για να έχω μετά να σε χτυπήσω, να σου πω κάτι από το Ευαγγέλιο, να σε συντρίψω, να σε κολλήσω στον τοίχο κλπ. Να τα διαβάσουν για να διορθωθούν, να

μην βρεθούν εδώ. Και τι είπε ο πλούσιος; Λέει: «Όχι, άμα αναστηθεί κάποιος θα είναι πολύ φοβερό, θα συγκινηθούν από αυτό». «Μπα», λέει, «όχι, άμα δεν ακούνε τον Μωυσή, και νεκρός να αναστηθεί δεν πρόκειται να πειστούν». Ο ευαίσθητος, ο φιλότιμος, ο καλοπροαίρετος ωφελείται από το τίποτα, ωφελείται από απλά πραγματάκια, ωφελείται από ένα απόκομμα, μπορεί να είναι απόκομμα. Ευχαριστώ.

περιοδικού, ένα χριστιανικό βιβλίο να διαβάσεις μια γραμμή και να τον συγκινήσεις. Δεν θέλει φοβερά θαύματα για να πει «ουάου», που λένε τα παιδιά, «ουάου, είδα», λέει, «κάτι φοβερό και συγκλονίστηκα». Συγκλονίστηκες για πέντε μέρες. Η ζωή δεν αλλάζει με ένα τέτοιο συγκλονιστικό θαύμα. Και αυτό που είπε ο Αβραάμ προφητικά ισχύει: «Νεκρός να αναστηθεί», λέει, «αν ο άλλος δεν θέλει, δεν αλλάζει». Αναστήθηκε ο Χριστός και τι, τι συνέβη; Άλλαξε ο άλλος με το ζόρι;

Εσύ με το ζόρι, εγώ αλλάζω με το ζόρι; Είναι δυνατόν δηλαδή μια Ανάσταση, ακόμα και του ίδιου του Θεού, του Ιησού Χριστού η Ανάσταση, να σε αλλάξει με το ζόρι; Αλλά ο ευαίσθητος άνθρωπος μεταμορφώνεται με ένα βλέμμα του Χριστού, με μια λέξη του Χριστού, με μια παρότρυνση, με μια συμβουλή, με μια εντολή. Έχει να κάνει με την ευαισθησία της καρδιάς. Εύχομαι αυτή την ευαισθησία να την έχεις. Βασίλη, σε ευχαριστώ πάρα πολύ για την ευαισθησία της μουσικής σου και την ευαισθησία του γούστου σου. Το λένε πολλοί ακροατές, τους αρέσει πολύ η μουσική σου και τα CD σου, τα μπλουζ της ψυχής μου και τα μπλουζ ήχο πλάγιο και δεν σου κάνω διαφήμιση, απλώς σε διαφημίζω.

Αλλά με την καλή έννοια. Και λέω... Ευχαριστώ πολύ και για τα μηνύματα που στέλνετε κατά καιρούς και όσα λέτε και το δώρο που κάνετε. Τα βιβλία που βγήκανε από τις δικές μας εκπομπές, «Αθέατα Περάσματα», τα δύο βιβλία με εκπομπές μαγνητοφωνημένες, κάποιοι τις διαβάζουν με την άνεσή τους και με το CD που υπάρχει μέσα σε μορφή MP3 για να ακούγεται στον δρόμο σου όταν ταξιδεύεις ή όταν είσαι στο σπίτι σου, και λέγονται «Δυνάμωσε την ψυχή σου», το πρώτο βιβλίο, και το άλλο «Αγάπη για πάντα». Και με ρώτησε κάποιος αν θα βγει κι άλλο, ίσως βγει, δεν ξέρω, ναι, θα βγει ίσως κι άλλο κάποια στιγμή. Η εκπομπή αυτή αναμεταδίδεται και υπάρχει και στο διαδίκτυο σε λίγες μέρες, μπορείς να την ακούσεις κάποια στιγμή που εσύ θα θελήσεις μόνος σου, ψάχνοντας στις μηχανές αναζήτησης στο διαδίκτυο θα τις βρεις με τον τίτλο «Αθέατα Περάσματα». Εύχομαι να είσαι καλά, να είσαι ευλογημένος και ευλογημένη.

Να χαίρεσαι τη ζωή σου, μην ψάχνεις προβλήματα σε παρακαλώ να δημιουργείς, καλά πας, κοίτα μπροστά τι μπορείς να κάνεις, μην σχολιάζεις συνέχεια και βουλιάζεις μέσα στη μελαγχολία σου και στη στεναχώρια σου, δες με αισιοδοξία ακόμα και την τραγωδία σου, ακόμα και το πρόβλημά σου, ακόμα και την αμαρτία σου, να λες: «Θα τα καταφέρω». Εντάξει, σιγά σιγά θα βγω από εδώ. Μετά από πέντε μήνες θα είναι όλο αλλιώς. Αυτό που σήμερα μου φαίνεται πολύ δύσκολο, τραγικό, απελπιστικό, θα αλλάξουν τα πράγματα. Λογισμούς, παρακαλώ, πιο φωτεινούς. Λογισμοί πιο αισιόδοξοι, πιο ελπιδοφόροι, πιο φωτεινοί, σαν το κεράκι που ανάβει στην εκκλησία. Αυτό συμβολίζει το κερί. Ένα από αυτά που συμβολίζει είναι οι φωτεινοί λογισμοί που έχουμε. Φως στη σκέψη σου. Και εγώ αυτό εύχομαι. Φως Χριστού φαίνει πάσι, να φέγγει.

Καρδιά όλων και στη δική σου την καρδιά που ακούς τώρα αυτή την εκπομπή. Να φέγγει το φως του Χριστού και να σε φωτίζει τι να κάνεις την κάθε στιγμή. Ρωτάς μερικές φορές: «Τι να κάνω; Να μιλήσω σε αυτόν που μου φέρθηκε έτσι; Να πάω εκεί; Να το αγοράσω αυτό;» Δεν θέλω να σου απαντήσω. Θέλω απλώς αυτό να σου θυμίσω: το φως Χριστού φαίνει πάσι. Μέσα στο πάσι είσαι κι εσύ. Δηλαδή, ο Χριστός δεν θα σε αφήσει. Να τον παρακαλάς, να μάθεις σιγά σιγά να του μιλάς και να αισθάνεσαι τη φωνή του και τη φώτισή του. Και αν έχεις ειλικρίνεια στην επιθυμία σου και αν πράγματι δεν ξέρεις τι θα κάνεις, θα σε φωτίσει ο Θεός, γιατί πιστεύω ότι ξέρεις τι να κάνεις. Πάντα η λύση είναι η αγάπη, πάντα η λύση είναι η διάκριση, είναι η φώτιση, είναι ανάλογα την περίσταση. Μην θες να κάνεις τον...

κάθε ιερέα, τον κάθε βοηθό σου, σαν τους φαρμακοποιούς που έχουν το βιβλιαράκι για κάθε δουλειά σου λένε ή κάθε φάρμακο σου δίνει μια συνταγή, μια τιμή, κάτι τυποποιημένο έτοιμο. Εδώ πέρα είναι τελείως προσωπικά. Τι θα πει ο Θεός σε εσένα. Από μένα να ζητάς μόνο προσευχή, να σε φωτίσει ο Θεός τι να κάνεις εσύ. Όχι εγώ, εσύ θα το κάνεις αυτό. Η επιλογή σου είναι δική σου. Η φώτιση είναι του Θεού και η ευθύνη είναι δική σου. Την ευθύνη της ζωής σου θα την πάρεις εσύ για να χαρείς την επιτυχία. Και αν αποτύχεις, πάλι θα ξέρεις ότι ήταν καρπός της ελεύθερης επιλογής σου. Εσύ θα παλέψεις, εσύ θα προσπαθήσεις και θα σε φωτίζει ο Θεός για όλα. Να χαίρεσαι το σπίτι σου, να χαίρεσαι την οικογένειά σου. Το email είναι atheata.perazmata με λατινικούς όρους, έτσι, atheata.perazmata papakigiahou.gr. Χάρη

που το είπαμε, ο Θεός να μας φωτίζει όλους, να μαλακώνει την καρδιά μας και να μας καθιστά άξια παιδιά Του με πραγματική αγάπη στην καρδιά μας και συγχώρεση προς όλους και αληθινή πνευματικότητα, αληθινή εσωτερική καλλιέργεια και αληθινό φως Χριστού στην καρδιά μας. Καλή δύναμη, καλή εβδομάδα, ο Θεός μαζί μας. Χαίρετε.

Τοξεύματα σκέπινου και εκτιμέ, ουδέ που προσφύγω.

Πανταχόθεν πολεμούμενος και παραμυθίαν ουκ έχω πλην σου

του κόσμου, ελπίς και προστασία των πιστών, μη μου παρίδης την δέηση των συμφέρων πίσω.